Yasukuni Jinja
Yasukuni Jinja (jap. 靖国神社 Yasukuni Jinja?) – chram shintōistyczny w Chiyoda (Tokio), poświęcony duchom (kami) żołnierzy, którzy polegli w służbie cesarza Japonii.
W latach 1869-1879 znany pod nazwą Tōkyō Shōkonsha (jap. 東京招魂社?). Tuż po wybudowaniu podlegał jurysdykcji ówczesnego Urzędu Spraw Wojskowych (Gunmukan)[1], a następnie został przekazany Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (Naimushō), co wiązało się z połączeniem ceremonii dla żołnierzy wojsk lądowych i morskich[2].
W 1946 r. gubernator Tokio uwolnił świątynię od kontroli państwa i przyznał władzom chramu prawa do stanowienia o sobie. W wyniku tych zmian chram nie podlega pod Stowarzyszenie Chramów Shintoistycznych (jap. 神社本庁 Jinja-honchō?). Jest to jeden z niewielu chramów shintoistycznych, którego główne torii nie jest skierowane na południe.
Chram jest źródłem kontrowersji. 1068 uczczonych w niej osób zostało uznanych za zbrodniarzy wojennych, a wśród nich 14 za zbrodniarzy klasy A m.in. przez Trybunał Tokijski. Ponadto, muzeum na terenie świątyni przedstawia rewizjonistyczną wersję historii.
Wizyty japońskich polityków w Yasukuni są źródłem poważnych napięć dyplomatycznych w stosunkach Japonii m.in. z Chinami, Koreą Płd. i Płn. oraz Tajwanem. Największe przypadły na lata 2001-2005, kiedy premierem Japonii był Jun'ichirō Koizumi.
Od czerwca 2009 r. najwyższym duchownym w chramie jest Takaharu Kyōgoku. Najważniejsze stałe ceremonie (reitaisai) odbywają się dwa razy w roku - w kwietniu i październiku. Na terenie chramu znajduje się miejsce słynne z kwitnących tam drzew sakura.
Wezwanie
Chram Yasukuni nie został poświęcony żadnemu bóstwu z mitologii japońskiej, ani żadnemu z cesarzy, lecz duchom żołnierzy poległych w walce i pracowników cywilnych pracujących dla wojska, zmarłych w czasie pełnienia służby. 17 października 2004 roku Księga Dusz wyliczała nazwiska 2 466 532 mężczyzn i kobiet, w tym 27 863 Tajwańczyków i 21 181 Koreańczyków, w większości poległych w okresie II wojny światowej. Początkowo chram był pod wezwaniem "poległych w walce, lojalnych cesarzowi", lecz po wojnie rosyjsko-japońskiej (1904-1905) zmieniono wezwanie na "poległych bohaterów" (jap. 英霊 eirei?). Nazwę wezwania (eirei) zaczerpnięto z poezji patriotycznej Tōko Fujity[3].
Początkowo w głównym gmachu chramu znajdował się jeden ołtarz poświęcony zmarłym bohaterom, lecz po wojnie przeniesiono tam ołtarze księcia Yoshihisy Kitashirakawy z chramów na Tajwanie oraz księcia Nagahisy Kitashirakawy z chramu w Zhangjiakou.
"Księga Dusz"
Na dzień 17 października 2004 liczba dusz zmarłych przypadających na poszczególne wydarzenia prezentowała się następująco: