Świadkowie Jehowy (pełna nazwa: Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy) – restoracjonistyczny^[1] związek wyznaniowy głoszący, że jedynym Bogiem jest Jehowa i przekonany o zbliżającym się Armagedonie. Świadkowie Jehowy są zaliczani do tzw. nurtu badackiego (zob. Badacze Pisma Świętego), należącego do wyznań millenarystycznych. Ruch został zapoczątkowany przez Charlesa T. Russella w 1872 w Pensylwanii (USA). Obecnie liczy ponad 7,6 miliona aktywnych członków (głosicieli) na całym świecie.

Świadkowie Jehowy są znani z działalności ewangelizacyjnej i swoich publikacji (najbardziej znane: Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy oraz Przebudźcie się!). W Polsce zarejestrowani jako: Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe – Zarejestrowany Związek Wyznania Świadków Jehowy w Polsce.

Historia

 Osobny artykuł: Historia Świadków Jehowy.

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Polsce.

 Zobacz więcej w artykule Świadkowie Jehowy, w sekcji Historia Świadków Jehowy w poszczególnych krajach.

Wierzenia

 Osobny artykuł: Doktryna Świadków Jehowy.

Doktryny Świadków Jehowy są zatwierdzane przez Ciało Kierownicze, które odpowiada za interpretację Pisma Świętego. Przed reorganizacją w 1976 wierzenia zatwierdzał prezes Towarzystwa Strażnica. Nauczają, że zmiany doktrynalne są wynikiem stopniowego objawiania i coraz lepszego rozumienia. Wszelkie nauki wprowadzone przez Ciało Kierownicze obowiązują wszystkich Świadków Jehowy, chyba że zostały pozostawione indywidualnej decyzji, czyli własnemu osądowi (tzw. "kwestia sumienia"):

1. Biblia: Świadkowie Jehowy są przekonani, że wyłącznie Biblia jest Słowem Bożym (przyjmują tzw. kanon protestancki tzn., że nie uznają za natchnione tzw. księgi deuterokanoniczne Starego Testamentu (Pism Hebrajskich) - uważają je za apokryfy a Nowy Testament (Chrześcijańskie pisma greckie) uznają w całości za natchniony. Odrzucają tzw. Tradycję Apostolską oraz wszystkie inne tradycje pozabiblijne, trzymają się Biblii jako podstawy wszystkich swoich wierzeń, mogą zrozumieć ją lepiej dzięki pośrednictwu Ciała Kierowniczego. Uważają, że "całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne" (2Tm 3:16).
2. Bóg: Świadkowie Jehowy wierzą w Jednoosobowego Boga, Jehowę i oddają cześć tylko jemu, jako jedynemu prawdziwemu Bogu. Nie wierzą, że Ojciec, Syn i Duch Święty są hipostazami Trójosobowego Boga = (trynitaryzm). Kładą duży nacisk na posługiwanie się imieniem własnym Boga Stwórcy w odpowiednich sytuacjach i z należytym szacunkiem: (...) Albowiem każdy, kto wezwie imienia Pańskiego, będzie zbawiony (...) Rz 10:13; BT - jest to cytat z Księgi Joela: (...) Każdy jednak kto wezwie imienia Jahwe, będzie zbawiony (...) Jl 3:5 BT (wyd. I i II) lub (...) Każdy jednak, kto wzywać będzie Imienia Jahwe, będzie zbawiony (...) Jl 3:5 (BP).
3. Duch Święty: wierzą, że jest czynną siłą (mocą) Bożą, nieosobową energią, za pośrednictwem której Bóg wykonuje swoją wolę, i której może udzielać innym.
4. Jezus Chrystus: wierzą, że jest jednorodzonym Synem Boga Jehowy (imię Jezus znaczy 'Jehowa jest zbawieniem'):
   • był pierwszym stworzeniem Boga ("pierworodnym wszelkiego stworzenia" Kol 1:15);
   • istniał w postaci duchowej (podobnie jak Bóg i aniołowie); zanim został człowiekiem, do której to postaci powrócił po wstąpieniu do Nieba;
   • uczestniczył razem z Bogiem w stwarzaniu świata materialnego i duchowego;
   • jego życie zostało przeniesione z Nieba do łona dziewicy Marii;
   • jego złożone w ofierze doskonałe życie daje wszystkim ludziom możliwość dostąpienie zbawienia - uzyskania życia wiecznego;
   • od jesieni roku 1914 z upoważnienia Bożego króluje w Niebie (nad Ziemią zapanuje wkrótce po Armagedonie i będzie nad nią panować przez 1000 lat, po czym odda władzę swemu Ojcu, Jehowie);
   • archanioł Michał, o którym mówi Biblia to Jezus Chrystus w swym bycie przedludzkim i po powrocie do nieba;
   • Abaddon o którym wspomina Księga Apokalipsy, to Jezus Chrystus;
   • został zgładzony na palu męki (został przybity do prostej belki, pala (crux simplex - krzyż prosty), a nie do krzyża czyli dwóch belek połączonych pod kątem prostym;
   • po zmartwychwstaniu nie posiadał ciała fizycznego.
5. Królestwo Boże: wierzą, że Królestwo Chrystusa jest jedyną nadzieją dla ludzkości; będzie nim rząd znajdujący się w Niebie, złożony z Jezusa oraz 144 000 wybranych (tzw. pierwsze owce, których liczba nie jest jeszcze pełna), namaszczonych duchem chrześcijan; że już wkrótce zostanie zniszczony obecny zły świat ze wszystkimi ludzkimi rządami i religiami, i zostanie zaprowadzony nowy porządek na świecie, w którym zapanuje sprawiedliwość i pokój. Pozostali zbawieni będą żyć w raju na przemienionej ziemi, na podobieństwo Adama i Ewy. Chrystus będzie Królem, panując nad ziemią przez 1000 lat, po czym odda władzę swemu Ojcu, Jehowie.
6. Szatan = oszczerca, oskarżyciel, kłamca, Diabeł = wróg, przeciwnik Boży - zbuntowany, upadły anioł, który zapragnął aby jemu, nie Stwórcy oddawano cześć, pociągnął do buntu przeciwko Jehowie wielu innych aniołów, którzy tym samym stali się demonami. Szatan Diabeł nie jest "złem" jako takim: zjawiskiem czy cechą, lecz jest konkretną, niewidzialną dla ludzi (duchową) potężną, lecz złą istotą. Jest nazywany "bogiem tego świata" 2Kor 4:4. Czasowo została mu dana władza nad całym światem - "cały zaś świat leży w mocy Złego" 1J 5:19 (z systemami politycznymi, gospodarczymi i religijnymi). Jego władza została w 1914 ograniczona do obszaru Ziemi ("I nastąpiła walka na niebie; Michał i jego aniołowie mieli walczyć ze Smokiem. I wystąpił do walki Smok i jego aniołowie, ale nie przemógł, (...) I został strącony wielki Smok, wąż starodawny, który się zwie diabeł i szatan, zwodzący całą zamieszkaną ziemię, został strącony na ziemię, a z nim jego aniołowie (...) radujcie się, niebiosa i ich mieszkańcy! Biada ziemi i biada morzu - bo zstąpił do was diabeł, pałając wielkim gniewem, świadom, że mało ma czasu" Ap 12:7-12. Szatan Diabeł zostanie pochwycony i wtrącony do Czeluści (otchłani) a w końcu zniszczony wraz z demonami Ap 20:1-3. Sukcesem Szatana w świecie ludzi jest to, iż udało mu się przekonać większość ludzi, iż nie istnieje jako realna zła istota, i że przedstawia się go jako zabawnego rogatego stworka (bożek Pan z mitologii greckiej), który występuje przeważnie w bajkach, filmach, kawałach i prawie zawsze udaje się ludzkiemu bohaterowi go pokonać bądź przechytrzyć.
7. Ziemia: wierzą, że pierwotnym zamierzeniem Bożym wobec Ziemi było, aby była w całości zaludniona czcicielami Stwórcy i że Bóg nie zmienił swojego zamierzenia co do ludzi i Ziemi. Wierzą, że w momencie "końca systemu rzeczy", tj. kiedy wojna światowa Armagedonu zniszczy zło tego świata i tych z ludzi, którzy nie spełniają wymagań Jehowy, zbawione osoby będą cieszyć się życiem wiecznym jako doskonali ludzie i że wszyscy zmarli, zachowani w pamięci Bożej, zostaną wskrzeszeni.
8. Śmierć: wierzą, że zmarli nie mogą działać - nie mogą nic czynić (człowiek nie posiada duszy. Ludzie w momencie śmierci przestają istnieć lecz istnieją w pamięci u Boga. Ponowne zaistnienie jest możliwe dopiero przy zmartwychwstaniu).
9. Dusza: człowiek żyjący jest duszą – ciało stworzenia żyjącego to dusza – "dusza, która grzeszy ta umrze" (Ez 18:4) oraz "stał się człowiek duszą żyjącą" (Rdz 2:7). Duszami są również wszelkie zwierzęta zamieszkujące ziemię i wody Rdz 1:20.
10. Zbawienie: wierzą, że Jehowa, poprzez swego Syna, zapewni wszystkim prawdziwym chrześcijanom wybawienie z teraźniejszego, niegodziwego świata oraz wyzwolenie z niewoli grzechu i śmierci.
11. Dni ostatnie: wierzą, że po 2520 latach od roku 607 p.n.e. (rok, który uznają za datę zburzenia Jerozolimy przez Nabuchodonozora II), czyli w 1914 nastąpiło niewidzialne wstąpienie Jezusa na tron w Niebie, od którego określają czas dni ostatnich tego złego systemu rzeczy czyli obecnych złych rządów na ziemi, zakończy je Har-Magedon po którym ma nastąpić Królestwo Boże.
12. Oddzielenie od świata: uważają, że "nie należeć" do obecnego świata, to odcinanie się od różnego rodzaju aktywności politycznej i samorządowej - chociaż biorą udział w różnych pracach społecznych ^[2]. Według nich miało to być jedną z cech naśladowców Jezusa. "Nie jesteście częścią świata" (J 15:19). Nie biorą udziału w życiu politycznym ani w służbie wojskowej, policyjnej czy innej służbie mundurowej, mającej związek z walką lub używaniem broni. Dbają o zaspokajanie potrzeb materialnych swoich rodzin oraz współwyznawców, ale unikają pogoni za dobrami materialnymi i sławą, w tym za rozmaitymi rozrywkami. Mają obowiązek dbania o swoją powierzchowność, czystość - duchową, fizyczną, moralną, umysłu i mowy - i schludny wygląd. Mają stronić od "złego towarzystwa, które psuje pożyteczne zwyczaje" (1Kor 15:33) i starać się utrzymywać kontakty z wyznawcami prawdziwego Boga. Świadkowie Jehowy nazywają wszystkich swoich współwyznawców "braćmi" i "siostrami" - "Wy wszyscy jesteście braćmi"(Mt 23:8).
13. Wykluczenie: w przypadku kiedy ujawni się, że jakiś świadek postępuje wbrew zasadom wiary lub publicznie odejdzie od istotnej doktryny wiary, bądź popełni jakiś grzech, a nie okaże szczerej skruchy i żalu za swoje złe postępowanie, Komitet Sądowniczy złożony ze starszych zboru, może go wykluczyć ze społeczności. Istnieje możliwość powrotu, jeśli zmieni swoje postępowanie lub zdanie co do nauki wyznania (do czasu powrotu będzie traktowany jako odstępca, co oznacza unikanie z nim wszelkich kontaktów). Osoba wykluczona może przychodzić na zebrania religijne do Sali Królestwa, jednak nie może się na nich wypowiadać ani kontaktować z obecnymi.
14. Armagedon: według Świadków Jehowy jest to nadchodząca powszechna "wojna w Wielkim Dniu wszechmogącego Boga" (Ap 16:14,16). Określenie to odnosi się zwłaszcza do "miejsca po grecku "to'pon", [tzn. "stan, sytuacja"]", gdzie ziemscy władcy polityczni są zgromadzani przeciwko Jehowie i Jego Królestwu pod władzą Jezusa Chrystusa. Wyrazem ich sprzeciwu ma być na końcu ogólnoświatowa akcja przeciwko świadkom Jehowy na Ziemi – widzialnym przedstawicielom Królestwa Bożego.
15. Babilon Wielki: "Ogólnoświatowe imperium religii fałszywej" – zaliczają się do niego wszystkie pozostałe religie; Kościół katolicki uznają za jego bardzo ważną część. Ma być zniszczony przez Szkarłatną Bestię, tj. różne organizacje międzynarodowe z Organizacją Narodów Zjednoczonych na czele.
16. Szkarłatna Bestia: Różne organizacje polityczne świata z ONZ na czele, które mają w czasach końca zniszczyć Babilon Wielki (ogół religii fałszywych), a następnie mają szczególnie prześladować "religię prawdziwą", tj. Świadków Jehowy.
17. 144 000: Świadkowie Jehowy wierzą, że Bóg wybrał spośród ludzi 144 000 jako tzw. 'pierwsze owce', klasę ludzi, nazywanych "Niewolnikiem wiernym i roztropnym", których Bóg natchnął swoim duchem, by kierowali religią prawdziwą. Mają oni w przyszłości współkrólować z Jezusem Chrystusem przez 1000 lat w niebie po Armagedonie. Są oni powoływani od czasów Chrystusa aż do dziś. Obecnie ich liczba (żyjących) oscyluje wokół 11 tysięcy osób, tzw. "ostatek żyjących na ziemi".
18. Maria, matka Jezusa: Wierzą, że kiedy został poczęty Jezus, Maria była w narzeczeństwie^{potrzebne źródło} z Józefem i była dziewicą aż do rozwiązania. Następnie jeszcze miała przynajmniej kilkoro dzieci. Uważają, że należała do grona pierwszych uczniów Jezusa, na których został wylany Duch święty w dniu Pięćdziesiątnicy 33 r. n.e. i należy do grona 144 000 współkrólujących w niebie.

Praktykowanie wiary

 Osobny artykuł: Praktykowanie wiary Świadków Jehowy.

Zdaniem Świadków Jehowy, prawdziwa religia kładzie nacisk na przestrzeganie Bożych przykazań i miłość bliźniego. Idąc za swoim zrozumieniem nauk zawartych w Piśmie Świętym:

Moralność, zdrowie, neutralność - uczą i wystrzegają się:

• • cudzołóstwa (przed i pozamałżeńskich kontaktów seksualnych), poligamii, kazirodztwa, świadomego zaniedbywania rodziny (pod względem duchowym, materialnym i emocjonalnym), nieczystości seksualnej, prostytucji, naturyzmu, masturbacji, kontaktów homoseksualnych i homoseksualizmu (lecz homoseksualistów traktują tak jak wszystkich pozostałych bliźnich);
  • kłamstwa, oszczerstw, plotkowania, wulgarnej mowy, obłudy, obelg;
  • nieuczciwości, chciwości, sprzeniewierzenia, hazardu, loterii, kradzieży, oszustwa, wyzysku, lichwy;
  • zabójstwa, przemocy, aborcji, sportów walki i ekstremalnych;
  • rasizmu, nacjonalizmu, szowinizmu,
  • praktyk spirytystycznych (szerzej rozumianych jako okultystycznych);
  • przesądów i zabobonów;
  • pijaństwa, palenia i zażywania tytoniu, żucia liści betelu i narkomanii;
  • rozwodów - jedyną biblijną podstawą do rozwodu jest cudzołóstwo jednego z małżonków zgodnie ze słowami Jezusa: Ewangelia Mateusza 19:9: "..chyba w wypadku nierządu..";
  • pornografii, cyberseksu, klubów nocnych, itp (szerzej rozumianych jako niewłaściwa rozrywka);
  • brutalnej, erotycznej, niemoralnej lub okultystycznej rozrywki w szerzej rozumianych środkach masowego przekazu;
  • niechlujnego, wyzywającego ubioru, wyglądu oraz takiej powierzchnowości i sposobu bycia;
  • szerzej rozumianego "złego towarzystwa, które psuje pożyteczne zwyczaje" (1 List do Koryntian 15:33);
  • randek, zaręczyn, gdy jedna strona nie jest uprawniona do zawarcia małżeństwa oraz flirtowania poza małżeństwem;
  • jakiegokolwiek używania krwi pełnej, a co za tym idzie jej przyjmowania z pokarmem oraz transfuzji krwi. Świadkowie Jehowy nie przyjmują krwi pełnej oraz jej czterech głównych frakcji – krwinek czerwonych, osocza, krwinek białych oraz płytek krwi. Użycie drobniejszych frakcji podczas transfuzji uzyskiwanych z tych czterech głównych składników lub preparatów je zawierających pozostawiane jest osobistej decyzji każdego ze Świadków^[3]. Świadkowie nie godzą się także na przechowywanie i ponowne wprowadzanie do krwiobiegu ich własnej krwi, jednak możliwość wykorzystania najnowszych technik medycznych pozwalających utrzymać krew w obiegu zamkniętym (Cell Saver) jest pozostawiona własnemu osądowi pacjenta;
  • udziału w życiu politycznym (uważają to za zdradę wierności wobec Królestwa Bożego), nie służą w wojsku, nie biorą udziału w ruchach ekumenicznych, uważając inne religie za będące pod wpływem Szatana - Babilon Wielki;
  • oddawania czci godłom państwowym, sztandarom, hymnom itp. - ale je szanują - chociaż w sprawach swoich obowiązków obywatelskich (np. podatki) starają się postępować zgodnie z zasadą z listu do Rzymian 13:1 "..nie ma władzy, jak tylko za sprawą Boga; istniejące władze zajmują swe względne pozycje za sprawą Boga." jednakże zawsze z uwzględnieniem nadrzędności władzy Boga i jego zasad: Dzieje Apostolskie 5:29 ".. Musimy być bardziej posłuszni Bogu jako władcy niż ludziom ..";

Praktyki religijne

• modlą się wyłącznie do Boga Jehowy a swoje modlitwy zanoszą doń poprzez jego Syna - Jezusa, nie recytują ich z pamięci, ani nie odczytują z np. modlitewnika^[4]);
• odrzucają kult obrazów, rzeźb i innych wizerunków (który uważają za bałwochwalstwo) oraz pośrednictwo i kult świętych;
• przyjmują chrzest przez całkowite zanurzenie w wodzie jako symbol oddania się Bogu osoby duchowo dojrzałej^[5], po zrozumieniu i zaakceptowaniu przez nią nauk doktrynalnych; nie posiadają tzw. formuły chrztu czyli nie ma podczas tego aktu, żadnych wygłaszanych słów (przed chrztem padają tylko dwa pytania), nie występuje chrzest niemowląt, choć może zostać ochrzczone dziecko. Chrzest praktykowany jest wyłącznie na podstawie świadomej decyzji i zrozumienia czym jest.
• odrzucają tradycyjne rytuały, święta, wywodzące się z kultury ludowej bądź obchodzone indywidualnie – jak urodziny czy imieniny i ustanowione święta państwowe i święta religijne^[6], poza doroczną Pamiątką śmierci Jezusa Chrystusa^[7] (obchodzoną w okresie zbliżonym do świąt Wielkiego Tygodnia poprzedzającego Wielkanoc), odbywającą się na wiosnę w dniu odpowiadającym 14 Nisan według kalendarza hebrajskiego;
• prowadzą na całym świecie działalność kaznodziejską, nauczając głównie przez głoszenie 'od domu do domu', głoszenie na ulicy, głoszenie przez telefon i listownie. Publikują także artykuły w formie drukowanej, wideo, audio i elektronicznej;
• uczestniczą dwa razy w tygodniu w otwartych zebraniach zboru, które odbywają się w obiektach nazywanych Salami Królestwa. Składają się na nie: wykłady publiczne, studium Biblii za pomocą artykułu ze Strażnicy (Studium Strażnicy), Zborowe studium Biblii (analiza fragmentu książek omawiających najczęściej księgi biblijne), zebranie Teokratycznej Szkoły Służby Kaznodziejskiej - pokazy i instruktaże technik kaznodziejskich (sposoby głoszenia) i Zebranie służby czyli wywiady i dyskusje, omawianie artykułów z Naszej Służby Królestwa oraz omawianie potrzeb zboru - różne tematy i zagadnienia o treści przydatnej dla członków zborów;
• prowadzą dodatkowe szkolenia np.: Kurs Służby Pionierskiej, Kurs Służby Królestwa, Kurs Biblijny dla Braci, Kurs Biblijny dla Małżeństw czy Biblijnej Szkole Strażnicy – Gilead;
• zwykle trzy razy do roku uczestniczą w masowych spotkaniach zwanych kongresami (zgromadzeniami), organizowanych zwykle na dużych obiektach, takich jak stadiony, hale sportowe, a także coraz częściej we własnych obiektach specjalnie do tego celu zbudowanych: Salach Zgromadzeń - w Polsce: Malbork, Poznań (Stęszew), Łódź, Warszawa (Ursus), Sosnowiec, Lublin, Skarbimierz, Mosty);
• Biblię studiują również indywidualnie - tzw. osobiste studium Biblii, w gronie rodzinnym (tzw. wielbienie Boga w gronie rodzinnym), na cotygodniowych zebraniach: Szkoły Teokratycznej (studiowanie kolejnych partii tekstu biblijnego) i Zborowego Studium Biblii oraz podczas zebrania Studium Strażnicy (analiza artykułu z czasopisma Strażnica w oparciu o Biblię). Oprócz tego codziennie analizują jakiś krótki wybrany temat, zagadnienie na podstawie ich publikacji (Codzienne badanie Pism).
• w razie klęsk żywiołowych, wojen i zamieszek organizują pomoc humanitarną głównie dla poszkodowanych współwyznawców (lokalną lub międzynarodową);
• prowadzą międzynarodowy program budowlany swoich obiektów religijnych, w których uczestniczą brygady wolontariuszy;
• prowadzą szkolenia dla misjonarzy - Biblijna Szkoła Strażnicy - Gilead, którzy są wysyłani w różne części świata;
• prowadzą kursy czytania i pisania dla analfabetów;
• nie występuje podział na duchownych i laików - wszyscy są duchowymi braćmi i siostrami;
• uroczystości pogrzebowe wyznawców nie zawierają rytuałów i obrzędów w intencji zmarłych. Okolicznościowe przemówienie może odbyć się w miejscowej Sali Królestwa, w zakładzie pogrzebowym, w domu zmarłego lub przy grobie. Starszy zboru krótko przypomina historię życia zmarłego oraz jego nadzieję na zmartwychwstanie, którą żywił. Celem takiej uroczystości jest pocieszenie w smutku najbliższych oraz przypomnienie tego co Biblia mówi o śmierci i nadziei zmartwychwstania (J 5:28,29; 11:25; Rz 5:12; 2P 3:13). W czasie uroczystości śpiewa się jedną z ich pieśni, a kończy pocieszającą modlitwą do Jehowy^[8]. Nie wierzą w istnienie duchów zmarłych (Ps. 146:4), gdyż nie wierzą by człowiek posiadał nieśmiertelną duszę. Wystrzegają się każdego zwyczaju w jakim upatrują pogańskiego pochodzenia np. urządzanych z myślą o zjednaniu przychylności zmarłych, urządzania styp, nocnego czuwanie przy zwłokach, składania ofiar płynnych, przemawiania do zmarłych, kierowania do nich próśb, organizowania uroczystych rocznic pogrzebu, noszenia żałoby i innych np.: Wszystkich Świętych, Zaduszki itp.
• wyznawcy pragnący się pobrać muszą spełnić pewne wymagania prawne, aby móc zawrzeć legalny związek małżeński w danym kraju. Może towarzyszyć temu skromna, prosta ceremonia, której przewodniczy urzędnik USC (w Polsce), lub w niektórych krajach upoważniony kaznodzieja zboru. Okolicznościowe 30 minutowe przemówienie może odbyć się w miejscowej Sali Królestwa - za zgodą miejscowych starszych zboru jeżeli osoby przyszli nowożeńcy wyrażą taką prośbę i spełnią odpowiednie wymagania - na którą na ogół zapraszana jest cała wspólnota zboru i inni goście^[9] Przemówienie pt. Małżeństwo godne uznania w oczach Bożych kieruje uwagę na praktyczne rady biblijne zawarte w książce Tajemnica szczęścia rodzinnego oraz w innych publikacjach Świadków Jehowy. Z rozważań tych odnoszą pożytek zarówno nowożeńcy, jak i pozostali słuchacze. Zachęca ono pana młodego, by wywiązywał się z powierzonej mu przez Boga roli głowy rodziny (1Kor 11:3). Dlatego odpowiedzialność za przebieg całej uroczystości ślubnej spoczywa przede wszystkim na nim.^[10] W zależności od decyzji nowożeńców może się potem odbyć przyjęcie weselne w wynajętym obiekcie, na które zapraszani są wytypowani goście. Niektóre zwyczaje ślubne nie są praktykowane. Nie praktykuje się odnawianie przysięgi małżeńskiej, a obchodzenie rocznic ślubu jest kwestią sumienia. Duży nacisk kładzie się na to by współmałżonkiem została osoba z grona współwyznawców choć nie jest to warunkiem zawarcia małżeństwa. W przypadku ponownego związku małżeńskiego możliwość jego zawarcia jest uzależniona od śmierci współmałżonka lub rozwodu, a ten możliwy jest gdy dojdzie do cudzołóstwa którejkolwiek ze stron.

Organizacja i członkostwo

 Osobny artykuł: Struktura organizacyjna Świadków Jehowy.

Świadkowie Jehowy mają organizację zarządzaną w sposób określany przez nich jako teokratyczny; składają się na nią instytucje prawne i biura Oddziałów. Na instytucje prawne składa się Pensylwańskie Biblijne i Traktatowe Towarzystwo Strażnica, do którego należą prawa autorskie publikacji Świadków Jehowy, Zarejestrowane Nowojorskie Towarzystwo Biblijne i Traktatowe Strażnica zarządzające majątkiem oraz inne korporacje.

Nad kwestiami religijnymi czuwa Ciało Kierownicze Świadków Jehowy (liczba członków zmienia się, ale zwykle liczy ono kilku lub kilkunastu członków), decydujące we wszystkich sprawach doktryny i organizacji. Ciału Kierowniczemu podlega 6 komitetów, nadzorujących Biura Oddziałów z komitetami oddziałów na czele. Oddziały (obecnie 98) dzielą się na okręgi (nadzorowane przez nadzorców okręgów), które dzielą się z kolei na obwody (nadzorowane przez nadzorców obwodów). W obwodzie istnieje zwykle około 20 zborów (których jest aktualnie na świecie 109 403), nadzorowanych przez starszych zboru, którzy do pomocy mają sług pomocniczych.

W Polsce Biuro Oddziału mieści się w Nadarzynie koło Warszawy. Podmiotem reprezentującym Świadków Jehowy w Polsce jest "Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe, Zarejestrowany Związek Wyznania Świadków Jehowy w Polsce".

Według własnych statystyk^[11][12] w sprawozdaniu za 2011 było maksymalnie 7 659 019 głosicieli, tj. osób, które systematycznie prowadzą służbę kaznodziejską, ochrzczonych i nieochrzczonych w 109 403 zborach. W Polsce liczba ta wyniosła maksymalnie 126 488 w 1814 zborach. Podczas jedynego w roku święta religijnego Świadków Jehowy – Pamiątki śmierci Jezusa Chrystusa - było obecnych w 2011 roku na całym świecie, 19 374 737 osób. W Polsce w 2011 roku 213 284 Świadków Jehowy, osób zainteresowanych ich wiarą oraz innych zaproszonych.

Prezesi Towarzystwa Strażnica

 Osobny artykuł: Towarzystwo Strażnica.

• William Henry Conley (1881-1884)^[13]
• Charles Taze Russell (1884-1916)
• Joseph Franklin Rutherford (1917-1942)
• Nathan Homer Knorr (1942-1977)
• Frederick William Franz (1977-1992)
• Milton George Henschel (1992-2000)
• Don A. Adams (2000-2002)
• Max H. Larson (2002-)

Publikacje

 Osobny artykuł: Publikacje Świadków Jehowy.

Świadkowie Jehowy są aktywni w rozpowszechnianiu swojej religii. Publikacje wydają w ponad 560 językach (w formie drukowanej, elektronicznej, fonicznej i wizualnej)^[14], w tym w 438 językach on-line^[15]. Do najbardziej znanych należą czasopisma: Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy wydawana w 195 językach w przeciętnym nakładzie ponad 42,18 miliona egzemplarzy oraz Przebudźcie się! - w 84 językach w przeciętnym nakładzie ponad 41,04 miliona egzemplarzy. Wydali również Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata, które ukazało się do tej pory w nakładzie ponad 171 milionów egzemplarzy w 103 językach. Tylko w ciągu minionej dekady łączny nakład wszystkich ich publikacji wyniósł ponad 20 miliardów egzemplarzy.

Status religii oraz legalność

Świadkowie Jehowy w Polsce w celu ułatwienia importu swoich publikacji zarejestrowali się w 1985 roku jako spółka pod nazwą Strażnica — Wydawnictwo Wyznania Świadków Jehowy w Polsce^[16]. 12 maja 1989 zostali oficjalnie zarejestrowani i zalegalizowani w ówczesnym Urzędzie do Spraw Wyznań jako związek wyznaniowy pod nazwą Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe. Zarejestrowany Związek Wyznania Świadków Jehowy w Polsce. Od 31 stycznia 1990 są wpisani do nowego rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych jaki utworzono, pod nr 34.^[17][18]

Wiele międzynarodowych organizacji świeckich, także sądowniczych, uznaje ich jako znaną religię, obecnie w większości krajów świata są oni zarejestrowani jako legalny związek wyznaniowy. Czasami Świadkowie Jehowy w zależności od ustawodawstwa wymieniani są jako sekta. We Francji w 1996 Sąd Apelacyjny uznał, że Świadkowie Jehowy są sektą, co nie zmieniło statusu prawnego twierdzącego, że są nadal zalegalizowanym związkiem wyznaniowym^[19]. 1 grudnia 2005 roku Sąd Apelacyjny w Paryżu nakazał francuskiemu ministrowi spraw wewnętrznych udostępnić Świadkom Jehowy policyjne dokumenty, na podstawie których wciągnięto ich w roku 1996 na listę sekt. Sąd uznał jednak, że oceny skutków działalności Świadków Jehowy, o której wspominają te dokumenty, miały błahy charakter i nie mogą być brane pod uwagę. 30 czerwca 2011 Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że rząd Francji narusza prawa Świadków Jehowy, kiedy starał się narzucić z mocą wsteczną 60% podatku od wszystkich religijnych darowizn przekazanych przez Świadków Jehowy we Francji w latach 1993 i 1996 ^[20].

7 lipca Wielka Izba Europejskiego Trybunału Praw Człowieka większością głosów szesnaście do jednego (przedstawiciel z Armenii) orzekła, że Armenia narusza prawo do wolności sumienia jednego z tamtejszych Świadków Jehowy, skazanego i uwięzionego za uchylanie się od służby wojskowej ze względu na sprzeciw sumienia. Orzeczenie to oznacza ostateczne określenie definicji ochrony praw osób uchylających się od pełnienia służby wojskowej ze względu na sprzeciw sumienia w 44-letnim orzecznictwie w tej kwestii ^[21].

W Sądzie Najwyższym USA do końca 1998 toczyło się 71 spraw z udziałem Świadków Jehowy, z których około dwie trzecie skończyło się wyrokiem korzystnym dla tego ruchu religijnego. Procesy przeciwko temu związkowi religijnemu toczą się także w Gruzji i Rosji.

Obecnie całkowity zakaz działalności lub znaczne jej ograniczenia (aż po otwarte prześladowania, aresztowania i przetrzymywanie w więzieniach, liczne przypadki używania przemocy i inne szykany) oficjalnie mają miejsce w 30 krajach: komunistycznych (Chiny, Korea Północna, Laos, Wietnam) oraz w państwach islamskich: (Algieria, Afganistan, Arabia Saudyjska, Bahrajn, Dżibuti, Egipt^[22], Erytrea - gdzie w 1994 roku odebrano im obywatelstwo i wielu z nich (także członkowie ich rodzin, w tym dzieci) od tego czasu przebywa w więzieniach^[23][24], Irak, Iran, Jemen, Jordania, Katar, Komory, Kuwejt, Libia, Malediwy, Maroko, Oman, Somalia, Syria, Tunezja, Uzbekistan i Zjednoczone Emiraty Arabskie) oraz Singapur, Turkmenistan^[25] i Tadżykistan^{[26][27][28][29][30][31][32][33]}. Ogółem w wyżej wymienionych krajach następuje w ciągu ostatnich kilku lat, coroczny ok. 15-procentowy wzrost aktywnych wyznawców^[34]. Obecnie w tych krajach działa 26 272 aktywnych wyznawców w 640 zborach.

Statystyka

Zobacz też:

 Zobacz więcej w artykule Głosiciel (Świadkowie Jehowy), w sekcji Tabela liczby głosicieli.

 Zobacz więcej w artykule Pionier (Świadkowie Jehowy), w sekcji Tabela liczby pionierów.

 Zobacz więcej w artykule Świadkowie Jehowy w krajach Azji, w sekcji Statystyka.

• • Najwyższa liczba głosicieli w 2011: 7 659 019
  • Liczba obecnych na Pamiątce w 2011: 19 374 737
  • Procent wzrostu w stosunku do 2010: 2,4%
  • Liczba nowoochrzczonych w 2011: 263 131
  • Liczba krajów i terytoriów: 236
  • Przeciętna liczba pionierów (pomocniczych/pełnoczasowych) w 2011: 466 911/895 844
  • Liczba godzin spędzonych w działalności kaznodziejskiej w 2011: 1 707 094 710
  • Przeciętna liczba studiów biblijnych w 2011: 8 490 746
  • Liczba zborów w 2011: 109 403

Kontrowersje i krytyka

Świadkowie Jehowy zwracają na siebie uwagę krytyki w związku z ich naukami doktrynalnymi, tłumaczeniem Biblii, stosunkiem do zagadnień zdrowia, apolityczności czy rozpatrywania przypadków nadużyć seksualnych. Znanym krytykiem organizacji był wykluczony członek jej Ciała Kierowniczego, Raymond Franz.

Przekład i podstawy biblijne wiary

Krytycy zwracają uwagę, że wbrew deklarowanemu przez Świadków Jehowy oparciu się tylko na Biblii, nauczają oni, że muszą polegać na swoim 'Niewolniku', bez którego pośrednictwa poznanie Biblii byłoby znacznie ograniczone, a także którego by nie osiągnęli, gdyby się nie przyłączyli lub odeszli z organizacji i czytali tylko samą Biblię^{[35][36][37][38][39][40][41]}.

Zarzuty wśród wielu biblistów wzbudza przekład Biblii Świadków Jehowy, zwany Pismem Świętym w Przekładzie Nowego Świata.^[42][43] Były świadek Jehowy, kanadyjski historyk James Penton, krytykuje Towarzystwo Strażnica za odmowę ujawnienia nazwisk i wykształcenia tłumaczy ich przekładu^[44]. Organizacja stwierdziła, że członkowie komitetu tłumaczenia życzyli sobie pozostać anonimowi, by w ten sposób wywyższyć imię Boga^[45]. Towarzystwo Strażnica stwierdziło, że "tłumaczenie samo świadczy o (...) kwalifikacjach [tłumaczy]"^[46]. Były świadek Jehowy i członek Ciała Kierowniczego Raymond Franz twierdził, że tylko jeden członek komitetu tłumaczącego, Fredrick Franz, posiadał kwalifikacje do tego zadania^[47]. Krytycy zwracają uwagę również na fakt, że przekład na język polski "jest przekładem angielskiej wersji językowej"^[48][49][50], gdzie oryginalne języki jedynie uwzględniono. Z drugiej strony, inny krytyk Marek Piela zauważa, że mimo informacji we wstępie do Przekładu Nowego Świata polski przekład nie reprezentuje wersji angielskiej, lecz tekst hebrajski^[51]. Choć część wersetów uznawana jest za wierną źródłom, a wybrane rozwiązania bronią się wobec innych polskich tłumaczeń^[52], niektórzy bibliści zwracają uwagę, że tłumaczenia licznych wersetów wspierają niektóre praktyki i doktryny Świadków Jehowy^{[53][54][55][56][57][58][59]}. Według Michała Wojciechowskiego, przekład jest miejscami dosłowny, zaś gdzie indziej zmienia brzmienie oryginału, a nawet go fałszuje, zacierając miejsca mówiące o boskości Jezusa^[60]. Skrytykowano także wielokrotne zmiany we wstawianiu liczby imienia w stosunku do występującego tetragramu w Starym Testamencie^[61] wstawienie przez tłumaczy Przekładu Nowego Świata imienia Jehowa 237 razy w Nowym Testamencie w miejscach, gdzie słowo to nie jest użyte w manuskryptach greckich i w większości nie są cytatami ze Starego Testamentu^[62][63] i opiera się jedynie na kilku współczesnych tłumaczeniach na język hebrajski.

Zarzuca się także, że wbrew świadectwom ze starożytności^[64][65][66] na temat kształtu krzyża, na którym zginął Chrystus, zamianę w 1936 tradycyjnego określenia krzyż na pal męki^[67]. Wprowadzoną zmianę świadkowie uzasadniają znaczeniem greckiego terminu stauros, który w czasach apostolskich miał jakoby oznaczać pal, a nie dwubelkowy krzyż, wskazując na takie zdanie innych krytyków^[68][69].

Doktryna

Publikacje Świadków Jehowy prezentowały wiele przewidywań na temat wydarzeń na świecie w przekonaniu, że zostały one zapowiedziane w Biblii^[70]. Brak potwierdzenia się tych wydarzeń, a w szczególności w odniesieniu do dat i czasu końca świata czy wydarzeń – 1914, 1915, 1918, 1920, 1925, 1975, 'Pokolenie 1914' doprowadziła do zmian lub rezygnacji z niektórych doktryn. Ich publikacje twierdziły, że Świadków Jehowy (a wcześniej Badaczy Pisma Świętego – wcześniejsza nazwa) Bóg używa jako proroków^[71][72][73] i stopniowo prowadzi jego zwolenników do jaśniejszego zrozumienia jego woli^[74].

Część byłych członków Świadków Jehowy oskarża tę religię jako fałszywego proroka^{[75][76][77][78]} za dokonywanie tych przepowiedni, w szczególności z powodu zapewnień, że w niektórych przypadkach te przepowiednie były zapewniane ponad wszelką wątpliwość czy też, że zostały zatwierdzone przez Boga.^{[79][80][81][82]}.

W publikacjach Towarzystwa Strażnica stwierdzono, że chrześcijanie nie powinni kwestionować tego, co Bóg mówi im przez jego organizację, tj. Towarzystwo Strażnica^[83]. Takie oświadczenia doprowadziły do krytyki religii, gdzie od członków oczekuje się "niezachwianego zaufania" co do przewidywań Towarzystwa Strażnica^[84], a stawianie przed możliwością wykluczenia z organizacji za nieakceptowanie jego nauczania, mimo że w późniejszym okresie wiele z ich przepowiedni zostało zaniechanych^[85].

Towarzystwo Strażnica odrzuca oskarżenia o to, że jest fałszywym prorokiem^[86], twierdzi, że ich wyjaśnienia proroctw biblijnych nie są nieomylne^[87], a ich przepowiednie nie były nazywane jako "słowa Jehowy"^[87]. Przyznają, że niektóre z ich oczekiwań wymagały korekty w celu dążenia do Królestwa Bożego, lecz te korekty nie są powodem by "podważać całe ciało prawdy"^[88].

Krytycy również zwracają uwagę na zasadę wyliczeń ponownego przyjścia Jezusa, którą Russell wskazywał na 1874^{[89][90][91][92][93]}. Dopiero później, po jego śmierci, ok roku 1929 datę tę zmieniono na 1914, a którą Świadkowie Jehowy wiążą ze zburzeniem świątyni za czasów Nabuchodonozora II z rokiem 607 p.n.e., odnosząc się do wyliczonych z Biblii 2520 lat. Zwraca się uwagę, że nie ma to potwierdzenia zarówno w źródłach historycznych, które wszystkie wskazują właściwy rok zburzenia świątyni Jerozolimskiej na 586 p.n.e. (lub 587 p.n.e.), jak i nie ma to potwierdzenia w wyliczeniach biblijnych^[94], czy też jest to sprzeczne z proroctwem Ezechiela^[95], które dotyczyło czasu od zburzenia Świątyni Jerozolimskiej do wyzwolenia za czasów Machabeuszy. Ponadto wskazuje się, iż Towarzystwo Strażnica przyjęło błędne założenia w wyliczeniach 70 lat niewoli Żydów w Babilonie^[96], natomiast teksty Pisma Świętego, mówiące o 70 latach spustoszeń, są przez nich interpretowane pod przyjętą przez siebie wersję historii Izraela. Przy obronie swojej nauki o Niewoli Babilońskiej odwołują się do nielicznych alternatywnych interpretacji, które wskazywać mają słuszność ich twierdzeń co do wyliczeń i interpretacji Świadków Jehowy^[97], które jednak krytykuje wielu innych naukowców^[98][99].

Zdrowie

Wątpliwości budzi także kwestia zakazu transfuzji pełnej krwi, który wynika według Świadków Jehowy z nakazu "powstrzymywania się od krwi" wyrażonego w Dziejach Apostolskich (Dz 15:22-29^[100] i Rdz 9:4-5^[101]).^[102] Zdaniem krytyków zapis ten odwołuje się do funkcjonującej już od setek lat nauki żydowskiej i odnosi się jedynie do spożywania krwi, gdzie transfuzja nią nie jest, lecz jej przetoczeniem^[103] i nie jest trawiona przez biorcę, lecz ma funkcje transportowania różnych substancji. Zwraca się uwagę, że nauka z Dziejów Apostolskich dotyczy też tego, by nie gorszyć Żydów^[104]. Zwraca się również uwagę, iż Świadkowie Jehowy traktują w tym miejscu wyrywkowo naukę z Księgi Kapłańskiej (Kpł 17:10-14), pomijając fakt, że karą za spożywanie krwi była taka sama nieczystość, jak np. czas menstruacyjny kobiety (Kpł 15:19-25) lub kontakt ze zmarłymi (Kpł 22:4-6), gdzie powinnością Izraelity było obmycie się, by został oczyszczony (Kpł 17:15-16), jak i to, że te nauki odnoszą się tylko do Izraelitów (Pwt 14:21), a nie ludzi związanych prawem – noachidów^{[105][106][107]}. Sami zaś żydzi przeciwstawiają sprawę spożywania krwi wobec transfuzji^[108][109]. Krytycy zarzucają także wielokrotne zmiany doktryny w tej kwestii, od zgadzania się na transfuzję, poprzez wykluczanie osób przyjmujących transfuzje, w tym również wszelkie frakcje krwi, po zezwolenie na przyjmowanie większości frakcji krwi bez żadnych konsekwencji^[110][111]. Krytycy zwracają uwagę, iż zakaz transfuzji również obejmuje niepełnoletnie dzieci Świadków Jehowy, które według ich własnej nauki nie należą ani do organizacji, jako że nie przyjęły świadomie chrztu, ani nie są niejednokrotnie świadome podejmowanych za nie decyzji^{[112][113][114]}. Zwraca się tu również uwagę, iż Towarzystwo Strażnica w przeszłości zakazywało także przyjmowania szczepionek jak i przeszczepów narządów, z czego się w końcu wycofało.^[115][116] Lekarze zwracają uwagę, że niejednokrotnie argumenty Świadków Jehowy obok wiedzy na temat transfuzji krwi opierają się na pseudonaukowych twierdzeniach czy też są tendencyjne^[117].

Wątpliwości zasadności nauki i argumentacji Świadków Jehowy nie tylko wzbudza sprzeczność twierdzenia o "powstrzymywaniu się od krwi", a jednoczesnym zezwalaniu na transfuzję większości jej elementów^[118][119] bez konsekwencji ze strony organizacji, ale i źródło, na jakie się powołują, gdyż przez setki lat żydzi nie nauczali o zwyczajnym zakazie spożywania krwi, lecz o zakazie dotyczącym spożywania krwi z żywego oraz niewykrwawionego zwierzęcia^{[120][121][103]}.

Przedstawiania źródeł

Ponadto wątpliwości krytyków budzą źródła, jak i osoby, na które powołują się często Świadkowie Jehowy w swych publikacjach.^[122][123] Niektóre są uznawane za nieprawdziwe przez krytykę, jak również wskazuje się, że wśród wielu osób, na które się powoływano jako autorytety w dowodzeniu swoich nauk i wiarygodności publikacji, jak np. Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata, była osoba związana ze spirytyzmem, np. Johannes Greber^[124], bądź zaprzeczających w ogóle religii opartej na Biblii^[125]. Krytycy również przeczą naukom Towarzystwa Strażnica, jakoby Ojcowie Apostolscy i Ojcowie Kościoła nie nauczali tego, w co dziś wierzą współcześni chrześcijanie (np. wiara w Trójcę Świętą^{[126][127][128][129]}. Zwraca się również uwagę na niejednokrotne błędne przedstawianie doktryny chrześcijańskiej trynitarian, której Świadkowie Jehowy przypisują poglądy faktycznie reprezentowane przez ruchy uważane przez to chrześcijaństwo za herezje (m.in. tryteizm, modalizm i damianityzm)^[130].

Postępowanie wobec nadużyć seksualnych

Środowiska takie jak Silentlambs^[131] (Ciche owce^[132]) oskarżają organizację Świadków Jehowy o stosowanie polityki, która miałaby ukrywać przypadki molestowania seksualnego, by nie narazić organizacji na zniesławienie^{[133][134][135][136][137]}. Dotychczas żaden proces wytoczony wobec organizacji Towarzystwa Strażnica w Stanach Zjednoczonych nie zakończył się wyrokiem skazującym, część rozpraw zakończyła się oddaleniem pozwów, niektóre jednak zakończyły się za porozumieniem stron ugodą^[138]. Szacuje się, że w tym drugim przypadku suma pieniędzy wypłacona ofiarom nadużyć seksualnych wynosi miliony dolarów^{potrzebne źródło}. Według NBC News tylko wobec jednego przypadku Towarzystwo Strażnica wypłaciło 780 000 dolarów w procesie zakończonym polubownie^[139]. Jedyne wyroki skazujące jakie występują dotyczą wytoczonych spraw samym starszym zboru Świadków Jehowy.

Neutralność

Wątpliwości budzi głoszona przez Świadków Jehowy neutralność polityczna w związku z wystosowaniem 25 czerwca 1933 otwartego listu do Adolfa Hitlera i narodu niemieckiego o nazwie Declaration of Facts (Deklaracja Faktów)^[141], w którym to przedstawili punkty wspólne swojej doktryny i polityki NSDAP, potępili Ligę Narodów, a Wielką Brytanię i Stany Zjednoczone określili mianem największego gnębiciela na ziemi, rząd III Rzeszy określono jako orędownika zasad, którym przyświecają idee świadków oraz stwierdzono, że ich literatura jest stronnikiem idei państwa niemieckiego^{[142][143][144][145][146]}. Zwraca się uwagę na określanie mianem Szkarłatnej Bestii^[147][148] (za księgą Apokalipsy^[149]) Organizacji Narodów Zjednoczonych, która według Świadków Jehowy ma prześladować wyznawców ich religii w czasach ostatnich przez Armagedonem, a mimo to zarejestrowanie się ich organizacji Towarzystwa Strażnica w jej strukturach już w 1946 roku^[150], a w latach 1991-2001 wejście w struktury Organizacji Narodów Zjednoczonych jako organizacja pozarządowa (NGO) do Departamentu Informacji Publicznej^[151] zobowiązując się tym samym podzielać i popierać ideały statutu ONZ^[152] włącznie ze wsparciem i okazywaniem szacunku dla zasad Karty Narodów Zjednoczonych^[153], co potwierdził 4 marca 2004 roku Paul Hoeffel – Szef Sekcji NGO Departament Informacji Publicznej^[154]. Towarzystwo Strażnica w listach prywatnych przyznało, że zapisało się do DPI przy Organizacji Narodów Zjednoczonych, lecz swoje działania tłumaczy niewiedzą o odpowiedzialności, jaka ciążyła w związku z przynależnością do DPI i chęcią wglądu do źródeł informacji zgromadzonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych^[155]. Natomiast oświadczenie rzecznika ONZ przeczy takiemu tłumaczeniu się z tego faktu Towarzystwa Strażnica^[156]. Podobnie krytycy zarzucają niekonsekwencję tej nauki w związku z uczestnictwem w konferencjach Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) w dniach 2-13 października 2006^[157] czy w dniach 9-10 lipca 2009^[158], w której przedstawicielami Towarzystwa Strażnica w 2006 byli Gregory Allen z Nowego Jorku, USA (konsul generalny stowarzyszenia), Jean-Claude Pons z Boulogne-Billancourt, Francja (sekretarz), Marcel Gillet z Kraainem, Belgia (rzecznik prasowy), Luca Toffoli z Londynu, Wielka Brytania (członek podkomitetu wolności wyznania) i Michał Hoszowski z Nadarzyna, Polska (koordynator informacji publicznej)^[159].

Inne

Krytycy zwracają również uwagę, iż Świadkowie Jehowy zniechęcają swoich wyznawców do zdobycia wyższego wykształcenia, gdyż świecka "wiedza psuje i demoralizuje"^{[160][161][162][163][164][165][166][167][168]}. Oprócz kontrowersji na ten temat w publikacjach Towarzystwa Strażnica również głosy krytyki wzbudziła wypowiedź członka Ciała Kierowniczego Gerrita Löscha podczas kongresu we Włoszech i Austrii w 2005 roku^[169][170].

Zwraca się również uwagę na zbieżność z symboliką masonerii, jaka przez pierwsze dziesięciolecia była zawarta w publikacjach Świadków Jehowy, jak również sam grób Charlesa Taze Russella, który znajduje się naprzeciw organizacji masońskiej^[171].

Zobacz też

• Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe
• Sala Królestwa
• Sala Zgromadzeń
• Pieśni Królestwa
• Przekład Nowego Świata
• Kongres
• Radio WBBR

Ważne osoby:

• Charles Taze Russell
• Joseph Rutherford
• Nathan Knorr
• Raymond Franz

Czasopisma:

• Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy
• Przebudźcie się!
• Nasza Służba Królestwa

Inne wspólnoty:

• Badacze Pisma Świętego
• Świecki Ruch Misyjny "Epifania"
• Świadkowie Jehowy Wiary Prawdziwej
• Wolni Badacze Pisma Świętego
• Związek Badaczy Biblii w RP
• Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego

Historia Świadków Jehowy w poszczególnych krajach

Przypisy

Linki zewnętrzne

Oficjalne strony Towarzystwa Strażnica

• Oficjalna strona internetowa świadków Jehowy (pol.)
• Oficjalna strona biura prasowego świadków Jehowy (ang.)
• Oficjalna strona publikacji świadków Jehowy (pol.)

Krytyczne strony wobec Towarzystwa Strażnica

• Brooklyn Spółka Bez Odpowiedzialności – największy w Polsce serwis polemizujący z doktryną i historią Świadków Jehowy (pol.)
• Świadkowie Jehowy Pod Lupą – polemika z nauczaniem świadków Jehowy (pol.)
• Zjednoczenie Świadków Jehowy na rzecz Reform w kwestii Krwi (pol.)
• Katolicka witryna poświęcona polemice z nauczaniem świadków Jehowy (pol.)
• Strona apologetyczna poświęcona obronie dogmatu o Trójcy, jak i polemice z doktryną Świadków Jehowy (pol.)
• Strona polemizująca i omawiające nauki Świadków Jehowy wyłącznie na podstawie skanów ich własnej literatury i źródeł na jakie się powołują (pol.)

Inne informacje

• Świadkowie w PRL – artykuły w Biuletynie IPN (pol.)
• Zbiór listów Towarzystwa Strażnica rozsyłanych do wszystkich zborów Świadków Jehowy (pol.)
• Wyciąg z rejestrów Departamentu Stanu Nowy Jork na temat WATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY (ang.)
• Statut WATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY w Stanach Zjednoczonych (ang.)
• Statut WATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY w Polsce (pol.)
• Interaktywna mapa ze statystykami światowymi

• Świadkowie Jehowy w katalogu Open Directory Project