13 lutego
13 lutego jest 44. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 321 (w latach przestępnych 322) dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Beatrycze, Benignus, Benigny, Emnilda, Eulogiusz, Gilbert, Grzegorz, Humbelina, Jakub, Jan, Jordan, Jordana, Julian, Kastor, Katarzyna, Krystyna, Licyniusz, Martynian, Maura, Paweł, Polieukt, Stefan i Toligniew.
- Międzynarodowe – Światowy Dzień Radia (od 2012 proklamowany przez UNESCO)
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
- św. Eulogiusz z Aleksandrii (patriarcha) (wg Martyrologium Rzymskiego 13 września)
- bł. Jakub z Viterbo (†1308; biskup)
- bł. Jordan z Saksonii (prezbiter)
Wydarzenia w Polsce
- 1241 – I najazd mongolski na Polskę: zwycięstwo Mongołów w bitwie pod Turskiem.
- 1511 – Albrecht Hohenzollern został wielkim mistrzem Zakonu krzyżackiego.
- 1706 – III wojna północna: zdecydowane zwycięstwo Szwedów nad dwukrotnie liczniejszą armią sasko-rosyjską w bitwie pod Wschową
- 1813 – Wojny napoleońskie: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Kaliszem.
- 1825 – Car Aleksander I Romanow wprowadził poprawkę do konstytucji znoszącą jawność obrad Sejmu.
- 1857 – Założono Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
- 1919 – Wojna polsko-bolszewicka: zwycięstwo polskie w bitwie pod Berezą Kartuską.
- 1928 – Abp Francesco Marmaggi został mianowany nuncjuszem apostolskim w Polsce.
- 1934 – Minister spraw zagranicznych Józef Beck wyjechał z oficjalną wizytą do Moskwy.
- 1938 – W Przemyślu założono Związek Szlachty Zagrodowej.
- 1944 – Powstańcy UPA dokonali masakry polskich mieszkańców wsi Łanowce na Podolu.
- 1945 – Armia Czerwona zamknęła pierścień okrążenia wokół Wrocławia i zajęła miasta: Bytom Odrzański, Strzegom i Złotoryja.
- 1978 – Premiera filmu Akcja pod Arsenałem.
- 1980 – PKP wycofały z użytku ostatni egzemplarz parowozu Pt31.
- 1982 – Stan wojenny: 45 osób zostało pobitych przez służbę więzienną w ośrodku dla internowanych w Wierzchowie Pomorskim.
- 1984 – Sejm przedłużył swoją kadencję o półtora roku.
- 1985 – Służba Bezpieczeństwa zatrzymała w Gdańsku 7 działaczy "Solidarności". Aresztowano trzech z nich: Władysława Frasyniuka, Bogdana Lisa i Adama Michnika.
- 1986 – Kontradmirał Piotr Kołodziejczyk został mianowany dowódcą Marynarki Wojennej.
- 1992 – Tadeusz Zieliński został Rzecznikiem Praw Obywatelskich.
- 1998 – Zakończono produkcję samochodu dostawczego FSC Żuk.
- 2009 – Sejm powołał Komisję śledczą do zbadania okoliczności porwania i zabójstwa Krzysztofa Olewnika.
Wydarzenia na świecie
- 1141 – Gejza II został królem Węgier.
- 1542 – Katarzyna Howard, piąta żona króla Anglii Henryka VIII Tudora, została ścięta w Tower of London.
- 1575 – Henryk III Walezy został koronowany na króla Francji.
- 1582 – Papież Grzegorz XIII wydał bullę o wprowadzeniu kalendarza gregoriańskiego.
- 1633 – Galileusz przybył do Rzymu, aby stanąć przed inkwizycją.
- 1642 – Angielski Długi Parlament przyjął ustawę pozbawiającą duchownych prawa zasiadania w parlamencie i Tajnej Radzie oraz pełnienia innych świeckich godności.
- 1660 – Karol XI został królem Szwecji.
- 1668 – W Lizbonie podpisano układ pokojowy kończący wojnę hiszpańsko-portugalską, w którym Hiszpania uznała niepodległość Portugalii.
- 1689 – Wilhelm III Orański i Maria II Stuart zostali współmonarchami Anglii i Szkocji.
- 1692 – Żołnierze króla Anglii Wilhelma III Orańskiego dokonali rzezi w Glencoe (Szkocja).
- 1782 – Francja zajęła karaibską wyspę Saint Kitts.
- 1820 – Przed paryską operą został zasztyletowany książę Karol Ferdynand, najmłodszy syn króla Francji Karola X Burbona.
- 1858 – Richard Francis Burton i John Hanning Speke jako pierwsi Europejczycy dotarli do jeziora Tanganika.
- 1880 – Thomas Alva Edison odkrył zjawisko emisji termoelektronowej.
- 1891 – W Londynie doszło do ostatniego z morderstw przypisywanych Kubie Rozpruwaczowi.
- 1895 – Bracia Auguste i Louis Lumière złożyli patent na kinematograf.
- 1911 – Założono chorwacki klub piłkarski Hajduk Split.
- 1918 – W południowochińskim mieście Shantou ponad tysiąc osób zginęło w wyniku trzęsienia ziemi o sile 7,3 stopnia w skali Richtera.
- 1917 – Holenderska tancerka Mata Hari została aresztowana przez władze francuskie pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Niemiec.
- 1919 – Philipp Scheidemann został kanclerzem Niemiec.
- 1920 – Korpus francuski objął w imieniu Ligi Narodów administrację w spornym niemiecko-litewskim Okręgu Kłajpedy.
- 1922 – Założono Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie.
- 1927 – Założono kolumbijski klub piłkarski América Cali.
- 1934 – Na Morzu Czukockim zatonął unieruchomiony i zmiażdżony przez lód radziecki parowiec SS Czeluskin. 110 osób na pokładzie zeszło na zamarznięte morze, skąd ewakuowano ich drogą lotniczą.
- 1935 – 34-letni niemiecki emigrant Bruno Hauptmann został skazany na karę śmierci za porwanie i zamordowanie 1,5-rocznego syna amerykańskiego lotnika Charlesa Lindbergha.
- 1943:
- Armia Czerwona wyzwoliła Nowoczerkask.
- W Wielkiej Brytanii został utworzony Polski Zespół Myśliwski.
- 1945:
- Armia Czerwona zdobyła Budapeszt.
- Lotnictwo alianckie zniszczyło nalotami dywanowymi Drezno; zginęło około 35 tysięcy osób.
- 1948 – Założono niemiecki klub sportowy 1. FC Köln.
- 1960 – Na algierskiej Saharze Francja przeprowadziła swój pierwszy próbny wybuch jądrowy.
- 1961 – Władze separatystycznej kongijskiej prowincji Katanga ogłosiły śmierć premiera Patrice'a Lumumby.
- 1962 – Międzynarodowa wyprawa dokonała pierwszego wejścia na najwyższy szczyt Indonezji i Oceanii Puncak Jaya na Nowej Gwinei (4884 m).
- 1969:
- W Monachium dokonano pierwszej w Niemczech transplantacji serca; biorca zmarł po 27 godzinach.
- W powiecie Mohe na północnym wschodzie kraju zanotowano najniższą w historii Chin temperaturę (-52,3 °C).
- 1970 – Grupa Black Sabbath wydała swój debiutancki album Black Sabbath.
- 1972 – W japońskim Sapporo zakończyły się XI Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
- 1974 – Aleksander Sołżenicyn został wydalony z ZSRR.
- 1975:
- Anker Jørgensen został po raz drugi premierem Danii.
- Na 11. piętrze północnej wieży World Trade Center w Nowym Jorku wybuchł groźny pożar, który objął piętra od 9. do 14.
- Proklamowano powstanie autonomicznego Tureckiego Federalnego Państwa Cypru.
- 1976 – Zginął w zamachu wojskowy przywódca Nigerii gen. Murtala Mohammed. Jego miejsce zajął gen. Olusẹgun Ọbasanjọ.
- 1980 – Rozpoczęły się XIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie w amerykańskim Lake Placid.
- 1983 – 64 osoby zginęły w pożarze w kinie Cinema Statuto w Turynie.
- 1984 – Konstantin Czernienko został wybrany sekretarzem generalnym Komitetu Centralnego KPZR.
- 1988 – Rozpoczęły się XV Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Calgary.
- 1991:
- I wojna w Zatoce Perskiej: amerykańskie bomby trafiły w schron przeciwlotniczy w Bagdadzie; zginęły 403 osoby.
- René Préval został premierem Haiti.
- 1996 – W Nepalu wybuchła zbrojna rebelia maoistów w celu obalenia monarchii i wprowadzenia na jej miejsce ustroju komunistycznego.
- 1997 – Stefan Sofijanski został premierem Bułgarii.
- 1998 – Wojska interwencyjne ECOWAS obaliły juntę rządzącą w Sierra Leone.
- 2001 – W trzęsieniu ziemi o sile 6,6 stopnia w skali Richtera, które nawiedziło Salwador, zginęło około 400 osób.
- 2002 – W trakcie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Salt Lake City Adam Małysz zdobył srebrny medal w konkursie na dużej skoczni.
- 2004 – W Ad-Dauha w Katarze w zamachu bombowym dokonanym przez dwóch agentów rosyjskiej Federalnej Służby Bezpieczeństwa zginął były prezydent Czeczenii Zelimchan Jandarbijew.
- 2005 – Amerykański koszykarz Karl Malone zakończył karierę sportową.
- 2007:
- 3 osoby zginęły, a około 20 zostało rannych w wyniku eksplozji bomb w dwóch autobusach w Bejrucie.
- Firma D-Wave Systems zaprezentowała pierwszy na świecie komputer kwantowy.
- 2008 – Premier Australii Kevin Rudd wygłosił w parlamencie przemówienie, w którym publicznie przeprosił Aborygenów za dyskryminację i prześladowania, w tym praktyki tzw. "skradzionego pokolenia".
- 2009 – Co najmniej 40 osób zginęło w samobójczym zamachu bombowym w irackim mieście Iskandariya.
- 2010:
- 16 osób zginęło w zamachu bombowym na niemiecką piekarnię w mieście Pune w zachodnich Indiach.
- Dominik Duka został nominowany na arcybiskupa metropolitę praskiego i prymasa Czech.
- Podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Vancouver Adam Małysz zdobył srebrny medal w konkursie na normalnej skoczni.
- Wojska ISAF rozpoczęły największą operację w Afganistanie pod kryptonimem "Musztarak".
Urodzili się
- 1457 – Maria Burgundzka, księżna Burgundii, żona cesarza Maksymiliana II Habsburga (zm. 1482)
- 1599 – Aleksander VII, papież (zm. 1667)
- 1664 – Teodor Potocki, polski duchowny katolicki, prymas Polski (zm. 1738)
- 1743 – Sir Joseph Banks, angielski naturalista, botanik (zm. 1820)
- 1769 – Iwan Kryłow, rosyjski pisarz (zm. 1844)
- 1805 – Peter Gustav Lejeune Dirichlet, niemiecki matematyk (zm. 1859)
- 1806 lub 1807 – Julian Korsak, polski poeta, tłumacz (zm. 1855)
- 1835 – Mirza Gulam Ahmad, indyjski reformator religijny (zm. 1908)
- 1848 – Auguste Baud-Bovy, szwajcarski artysta malarz (zm. 1899)
- 1856 – Paul Deschanel, francuski polityk (zm. 1922)
- 1870 – Leopold Godowski, amerykański pianista, kompozytor, pedagog pochodzenia polskiego(zm. 1938)
- 1873 – Fiodor Szalapin, rosyjski śpiewak operowy (bas) (zm. 1938)
- 1882:
- Tadeusz Banachiewicz, polski astronom, geodeta, matematyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1954)
- Ignacy Friedman, polski pianista (zm. 1948)
- 1885 – Bess Truman, pierwsza dama USA, żona prezydenta Harry'ego S. Trumana (zm. 1982)
- 1889 – Leontine Sagan, austriacka reżyserka filmowa (zm. 1974)
- 1903 – Georges Simenon, belgijski pisarz (zm. 1989)
- 1909 – Kazimierz Kucharski, polski lekkoatleta (zm. 1995)
- 1910 – William Shockley, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1989)
- 1911:
- Faiz Ahmad Faiz, urdyjski poeta (zm. 1984)
- Wincenty Urban, polski duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1983)
- 1913 – Jan Piasecki, polski pisarz (zm. 1985)
- 1914 – Tadeusz Sawicz, polski wojskowy, generał brygady, pilot wojskowy (zm. 2011)
- 1919:
- Bolesław Smela, polski aktor (zm. 1987)
- Zbigniew Żebrowski, polski zootechnik (zm. 2012)
- 1921 – Dagmar Normet, estońska pisarka (zm. 2008)
- 1922:
- Pati Behrs, rosyjska aktorka (zm. 2004)
- Francis Pym, brytyjski polityk, minister w rządach Edwarda Heatha i Margaret Thatcher (zm. 2008)
- Gordon Tullock, amerykański ekonomista
- 1923:
- James Abdnor, amerykański polityk (zm. 2012)
- Adam Kilian, polski plastyk, scenograf, grafik
- Chuck Yeager, amerykański pilot
- 1924:
- Franciszek Błażejewski, polski zoolog (zm. 2009)
- Jean-Jacques Servan-Schreiber, francuski dziennikarz, polityk (zm. 2006)
- 1925 – Józef Kazimierz Wroniszewski, polski pisarz, historyk
- 1930 – Ernst Fuchs, austriacki malarz
- 1931 – Krystyna Strużyna, polska pisarka (zm. 2003)
- 1933:
- Paul Biya, kameruński polityk, prezydent Kamerunu
- Costa Gavras, francuski reżyser filmowy
- Kim Novak, amerykańska aktorka
- 1934 – George Segal, amerykański aktor
- 1937:
- Sigmund Jähn, niemiecki kosmonauta
- Anna Malewicz-Madey, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
- Susan Oliver, amerykańska aktorka (zm. 1990)
- 1938 – Oliver Reed, angielski aktor (zm. 1999)
- 1939 – Walerij Rożdiestwienski, rosyjski kosmonauta (zm. 2011)
- 1942:
- Carol Lynley, amerykańska aktorka
- Peter Tork, amerykański muzyk zespołu The Monkees, aktor
- 1944:
- Stockard Channing, amerykańska aktorka
- Włodzimierz Gulgowski, polski pianista jazzowy, kompozytor
- Jan Peszek, polski aktor
- Jerry Springer, amerykański prezenter telewizyjny
- 1946 – Zbigniew Popek, polski kontradmirał
- 1948 – Laura Pollán, kubańska nauczycielka, dysydentka, działaczka praw człowieka (zm. 2011)
- 1949 – Jo Baier, niemiecki reżyser filmowy
- 1950 – Peter Gabriel, brytyjski muzyk
- 1952 – Freddy Maertens, belgijski kolarz
- 1953 – Lupczo Jordanowski, macedoński sejsmolog, polityk, prezydent Macedonii (zm. 2010)
- 1954:
- Grzegorz Balcerek, polski duchowny katolicki, biskup poznański
- Paweł Sztompke, polski dziennikarz radiowy
- 1955 – Piotr Machalica, polski aktor
- 1956:
- Peter Hook, angielski basista zespołu Joy Division
- Piotr Woźniak, polski polityk
- 1958 – Borys Fiodorow, rosyjski ekonomista, polityk, wicepremier (zm. 2008)
- 1960 – Pierluigi Collina, włoski sędzia piłkarski
- 1961 – Henry Rollins, amerykański wokalista zespołów: Black Flag, Rollins Band, pisarz, aktor
- 1964:
- Pierre Bottero, francuski pisarz fantasy (zm. 2009)
- Stephen Bowen, amerykański astronauta
- Jewhen Drahunow, ukraiński piłkarz
- 1965:
- Paweł Gumola, polski muzyk
- Kenny Harrison, amerykański trojskoczek
- Walerij Kirijenko, rosyjski biathlonista
- Artur Miziński, polski duchowny, biskup lubelski
- Dariusz Zgutczyński, polski piłkarz
- 1966 – Jeff Waters, kanadyjski muzyk
- 1967 – Salman Radujew, czeczeński wojskowy, polityk (zm. 2002)
- 1968 – Kelly Hu, amerykańska aktorka
- 1969 – Kate Pace, kanadyjska narciarka alpejska
- 1970 – Elmer Bennett, amerykański koszykarz
- 1971:
- Marek Mróz, polski żużlowiec
- Mats Sundin, szwedzki hokeista
- 1972:
- Virgilijus Alekna, litewski dyskobol
- Michał Dąbrówka, polski perkusista
- 1973:
- Michał Garbocz, polski hokeista
- 1974:
- Gus Hansen, duński pokerzysta
- Artur Pawlak, polski żużlowiec
- Ana Patricia Rojo, meksykańska aktorka
- Robbie Williams, brytyjski piosenkarz
- 1975 – Ben Collins, brytyjski kierowca wyścigowy
- 1976:
- Leslie Feist, kanadyjska piosenkarka
- Branko Rašić, serbski piłkarz
- 1977:
- Ivan Dudić, serbski piłkarz
- Paweł Papke, polski siatkarz
- 1978:
- Mini Anden, szwedzka modelka, aktorka
- Niklas Bäckström, fiński hokeista
- Hamish Glencross, szkocki muzyk
- Rita Kuti-Kis, węgierska tenisistka
- 1979:
- Anders Behring Breivik, norweski masowy morderca
- Rafael Márquez, meksykański piłkarz
- 1981 – Matti Rantanen, fiński kierowca rajdowy
- 1982 – Sophie Herbrecht, francuska piłkarka ręczna
- 1983:
- Mohammad Gholami, irański piłkarz
- Mladen Kašćelan, czarnogórski piłkarz
- Dmitrij Kłokow, rosyjski sztangista
- Anna Watkins, brytyjska wioślarka
- 1984 – Iwona Okrasa, polska piłkarka
- 1985:
- Torrell Martin, amerykański koszykarz
- 1986:
- Zach Condon, amerykański wokalista
- Jamie Murray, szkocki tenisista
- 1987 – René Enders, niemiecki kolarz torowy
- 1991 – Marinus Kraus, niemiecki skoczek narciarski
- 1992 – Marta Opalińska, polska armwrestlerka
Zmarli
- 921 – Wratysław I, książę Czech (ur. ok. 888)
- 1130 – Honoriusz II, papież (ur. ok. 1036)
- 1141 – Bela II Ślepy, król Węgier (ur. 1110)
- 1199 lub 1200 – Stefan I Nemanja, wielki żupan Raszki (Serbii) (ur. 1114)
- 1237 – Jordan z Saksonii, niemiecki dominikanin (ur. ok. 1190)
- 1332 – Andronik II Paleolog, cesarz bizantyński (ur. 1259)
- 1539 – Izabela d'Este, markiza Mantui, pierwsza dama włoskiego renesansu (ur. 1474)
- 1542 – Katarzyna Howard, królowa Anglii, piąta żona Henryka VIII Tudora (ur. 1525)
- 1543 – Jan Mayer von Eck, teolog, przeciwnik reformacji (ur. 1486)
- 1608 – Konstanty Wasyl Ostrogski, litewski książę (ur. 1526)
- 1660 – Karol X Gustaw, król Szwecji (ur. 1622)
- 1662 – Elżbieta Stuart, królowa Czech, żona Fryderyka V (ur. 1596)
- 1833 – Stanisław Poniatowski, podskarbi wielki litewski (ur. 1754)
- 1856 – Wawrzyniec Nguyễn Văn Hưởng, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1802)
- 1858 – Hermann Heinrich Gossen, niemiecki ekonomista (ur. 1810)
- 1859 – Paweł Lê Văn Lộc, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1830)
- 1874 – Aleksandr Lüders, hrabia, rosyjski generał, namiestnik Królestwa Polskiego (ur. 1790)
- 1883 – Richard Wagner, niemiecki kompozytor (ur. 1813)
- 1893 – Wilhelm Czerwiński, polski kompozytor (ur. 1837)
- 1926 – Edmund Dalbor, polski duchowny katolicki, prymas Polski (ur. 1869)
- 1929 – Franz Oppenheim, niemiecki chemik (ur. 1852)
- 1950 – Rafael Sabatini, włoski pisarz (ur. 1875)
- 1951 – Teodor Kubina, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (ur. 1880)
- 1952 – Josephine Tey, angielska pisarka (ur. 1896)
- 1956 – Jan Łukasiewicz, polski logik, matematyk, minister (ur. 1878)
- 1963 – Bolesław Hryniewiecki, polski botanik, historyk botaniki, profesor i rektor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1875)
- 1965 – Aleksander Polus, polski bokser (ur. 1914)
- 1968 – Mae Marsh, amerykańska aktorka (ur. 1895)
- 1969 – Kazimierz Wierzyński, polski pisarz, krytyk teatralny (ur. 1894)
- 1976 – Lily Pons, amerykańska śpiewaczka (sopran) (ur. 1898)
- 1980:
- David Janssen, amerykański aktor (ur. 1931)
- Marian Rejewski, polski matematyk, kryptolog (ur. 1905)
- 1981 – Wacław Kuchar, polski lekkoatleta, piłkarz, narciarz, łyżwiarz, hokeista (ur. 1897)
- 1995 – Edward Bury, polski kompozytor, dyrygent, pedagog (ur. 1919)
- 1996 – Martin Balsam, amerykański aktor (ur. 1919)
- 2002 – Waylon Jennings, amerykański muzyk (ur. 1937)
- 2004:
- Zelimchan Jandarbijew, czeczeński polityk, prezydent Czeczeńskiej Republiki Iczkerii (ur. 1952)
- Janusz Kulig, polski kierowca rajdowy (ur. 1969)
- Irena Orska, polska aktorka (ur. 1915)
- 2005 – Lúcia Santos, portugalska zakonnica, świadek objawień fatimskich (ur. 1907)
- 2006:
- Andreas Katsulas, amerykański aktor (ur. 1946)
- Alan Levin, amerykański reżyser filmów dokumentalnych (ur. 1926)
- Peter Frederick Strawson, angielski filozof (ur. 1919)
- 2008:
- Michele Greco, włoski boss mafijny (ur. 1924)
- Kon Ichikawa, japoński reżyser filmowy (ur. 1915)
- Henri Salvador, francuski piosenkarz, kompozytor (ur. 1917)
- 2009:
- Jerzy Hawrylewicz, polski piłkarz (ur. 1958)
- Jerzy Jurga, polski artysta malarz, konstruktor kusz (ur. 1940)
- 2011:
- Arnfinn Bergmann, norweski skoczek narciarski, mistrz olimpijski (ur. 1928)
- Inese Jaunzeme, łotewska lekkoatletka, oszczepniczka, mistrzyni olimpijska (ur. 1932)
- 2012:
- Ladislau Biernaski, brazylijski duchowny katolicki, biskup (ur. 1937)
- Andrzej Marek, polski prawnik, karnista, profesor (ur. 1940)
Przypisy
- ↑ Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
- ↑ Żywoty Świętych.