13 października
13 października jest 286. (w latach przestępnych 287.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 79 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Daniel,Edward, Faust, Florencjusz, Florenty, Gerald, Geraldyna, Gerbert, Honorat, January, Karp, Magdalena, Marcjalis, Maurycy, Mikołaj, Reginbald, Siemisław, Teofil, Wacław, Wacława, Wenancjusz i Wenanty.
- Burundi – Dzień Rwagasore (Louis Rwagasore)
- Polska:
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2], obchodzą:
- bł. Aleksandra Maria da Costa (mistyczka)
- św. Gerald z Aurillac († 909)
- bł. Honorat Koźmiński (prezbiter) (Kościół katolicki w Polsce; na świecie 16 grudnia)
- św. Karp z Berei (męczennik) (również 26 maja)
- św. Karp z Tiatyry (męczennik) (również 13 kwietnia)
- św. Teofil z Antiochii (biskup Antiochii Syryjskiej)
Wydarzenia w Polsce
Porwanie Stanisława Augusta Poniatowskiego
- 1770 – Konfederacja barska uchwaliła Akt detronizacji Stanisława Augusta Poniatowskiego.
- 1906 – Została założona Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (jako "Prywatne Kursy Handlowe Męskie Augusta Zielińskiego").
- 1918 – Utworzono Republikę Zakopiańską.
- 1923 – Doszło do zamachu terrorystycznego w Cytadeli Warszawskiej; zginęło 28 osób, kilkadziesiąt zostało rannych.
- 1926 – Premiera filmu Zew morza.
- 1935 – Powstał rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego.
- 1939 – Powołano Narodową Organizację Wojskową.
- 1952 – Założono reprezentacyjny zespół artystyczny ZHP Gawęda.
- 1958 – Premiera filmu Pożegnania.
- 1963 – Na rozgrywanych we Wrocławiu koszykarskich mistrzostwach Europy reprezentacja Polski zajęła drugie miejsce, przegrywając w finale z ZSRR 45:61.
- 1978 – Przy ul. Głogowskiej w Poznaniu otwarto pierwszy sklep nocny, czynny od 21.00 do 06.00.
- 1979 – Otwarto Obserwatorium Astronomiczne w Olsztynie.
- 1982 – Podczas demonstracji w Nowej Hucie został zastrzelony przez funkcjonariusza SB 20-letni robotnik Bogdan Włosik.
- 1985 – Odbyły się wybory do Sejmu.
- 1993 – Podpisano umowę koalicyjną pomiędzy SLD a PSL. Z negocjacji wycofała się Unia Pracy.
- 1994 – W Wodzisławiu Śląskim rozpoczęła nadawanie regionalna rozgłośnia Radio 90 FM.
- 1998:
- Polsat rozpoczął emisję sitcomu Miodowe lata.
- Sejm RP uchwalił ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych.
- 2006 – Premiera filmu Karol. Papież, który pozostał człowiekiem.
- 2007 – Otwarto Most Solidarności w Płocku.
- 2009:
- Grzegorz Schetyna, Andrzej Czuma, Mirosław Drzewiecki odeszli ze składu rządu Donalda Tuska.
- Mariusz Kamiński został odwołany z funkcji szefa CBA.
Wydarzenia na świecie
- 539 p.n.e. – Kapitulacja Babilonu wobec króla perskiego Cyrusa II.
- 54 – Neron został cesarzem rzymskim.
- 1307 – Z rozkazu króla Francji Filipa IV Pięknego i papieża Klemensa V zajęto cały majątek zakonu templariuszy oraz aresztowano większość rycerzy zakonnych.
- 1399 – Henryk IV został koronowany na króla Anglii.
- 1479 – Zwycięstwo Węgrów nad Turkami w bitwie na Chlebowym Polu.
- 1534 – Paweł III został wybrany papieżem.
- 1582 – Ze względu na reformę kalendarza gregoriańskiego tego dnia nie było w Italii, Hiszpanii, Portugalii i Polsce.
- 1761 – We francuskiej Tuluzie powiesił się syn miejscowego kupca wyznania kalwińskiego Jeana Calasa, którego oskarżono o jego zamordowanie i skazano po głośnym procesie na karę śmierci.
- 1773 – Charles Messier odkrył Galaktykę Wir.
- 1775 – Kongres Kontynentalny zdecydował o utworzeniu Floty Kontynentalnej, przemianowanej później na US Navy.
- 1781 – Cesarz Józef II wydał Patent tolerancyjny przyznający prawa ewangelikom i prawosławnym w Imperium Habsburgów na równi z katolikami.
- 1792 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę Białego Domu w Waszyngtonie.
- 1812 – Wojna brytyjsko-amerykańska: zwyciestwo brytyjskie pod Queenston Heights.
- 1879 – Austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę Martha.
- 1884 – Ustanowiono południk zerowy w Greenwich.
- 1912 – W Hoyeswerdzie powstała serbołużycka organizacja mniejszościowa Domowina.
- 1914:
- I wojna światowa: rząd belgijski przeniósł się do Hawru.
- Amerykanin Garret A. Morgan opatentował maskę przeciwgazową.
- 1917 – Według tradycji Kościoła katolickiego miało miejsce ostatnie objawienie Matki Bożej w Fátimie, podczas którego doszło do tzw. Cudu Słońca.
- 1923 – Stolicę Turcji przeniesiono ze Stambułu do Ankary.
- 1929 – W Mińsku uruchomiono komunikację tramwajową.
- 1930:
- Dokonano oblotu niemieckiego samolotu transportowego Junkers Ju 52.
- Kościół katolicki uznał Cud Słońca z Fatimy.
- 1942 – Wojna na Pacyfiku: pierwsze oddziały amerykańskie wylądowały na Guadalcanal (Wyspy Salomona).
- 1943:
- Front wschodni: zwycięstwem wojsk niemieckich nad radziecko-polskimi zakończyła się bitwa pod Lenino.
- Kampania włoska: rząd włoski marszałka Pietro Badoglio wypowiedział wojnę Niemcom.
- 1944:
- Front wschodni: Armia Czerwona zdobyła Rygę.
- Front zachodni: zakończyła się bitwa o Fort Driant.
- 1946 – Francuzi przyjęli w referendum konstytucję IV Republiki.
- 1949 – Dokonano oblotu bombowca Tu-14.
- 1950 – Premiera filmu Wszystko o Ewie.
- 1958:
- Penelope Anne Coelen ze Związku Południowej Afryki zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1958.
- W Watykanie pochowano papieża Piusa XII.
- 1960 – Na Morzu Barentsa doszło do awarii obwodu chłodzącego reaktora na radzieckim okręcie podwodnym K-8, co doprowadziło do skażenia radioaktywnego akwenu.
- 1964 – Zakończyła się pierwsza wieloosobowa misja kosmiczna Woschod 1.
- 1966 – Botswana i Lesotho zostały członkami ONZ.
- 1969 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 8.
- 1970:
- Chiny i Kanada nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- Fidżi zostało członkiem ONZ.
- Saëb Salam został po raz czwarty premierem Libanu.
- 1972:
- W Andach rozbił się samolot, którym do Chile leciała urugwajska drużyna rugby. Spośród 45 osób na pokładzie przeżyło 16.
- W katastrofie Iła-62 w miejscowości Krasnaja Polana na południu Rosji zginęły 174 osoby.
- 1973 – W katastrofie samolotu Tu-104B pod Moskwą zginęło 119 osób.
- 1976 – W katastrofie indyjskiego samolotu Sud Aviation Caravelle pod Bombajem zginęło 95 osób.
- 1977 – Palestyńscy terroryści porwali Boeinga 707 linii Lufthansa. Samolot został odbity 5 dni później na lotnisku w Mogadiszu przez niemiecką jednostkę specjalną, a troje z czworga terrorystów zastrzelono.
- 1978 – Uchwalono konstytucję Suazi.
- 1982 – Na granicy brazylijsko-paragwajskiej ukończono budowę zapory wodnej Itaipu na rzece Parana.
- 1983:
- Do amerykańskich sklepów trafił pierwszy na świecie telefon komórkowy Motorola DynaTAC.
- Komunistyczny zamach stanu na Grenadzie.
- 1989 – Premiery filmów: I kto to mówi i Zabić księdza.
- 1990 – Wojska syryjskie zaatakowały siły generała Michela Aouna w Libanie. Zginęło ponad 500 osób.
- 1991 – W Bułgarii odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne.
- 1996 – Premiera filmu Skandalista Larry Flynt.
- 1999 – Senat Stanów Zjednoczonych nie zgodził się na ratyfikację Traktatu o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową (CTBT).
- 2002 – Niemiec Michael Schumacher po raz piąty został mistrzem świata Formuły 1.
- 2003 – Wystartowała albańska Wikipedia.
- 2005 – W walkach po ataku czeczeńskich separatystów na miasto Nalczyk (Kabardyno-Bałkaria) zginęło 137 osób.
- 2006:
- Bengalski ekonomista Muhammad Yunus, pionier mikrokredytów oraz założony przez niego Grameen Bank otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla.
- Minister spraw zagranicznych Korei Południowej Ban Ki-moon został wybrany na stanowisko sekretarza generalnego ONZ.
- 2007 – W Niemczech odbyło się 100. żużlowe Grand Prix.
- 2010 – Wydobyto na powierzchnię wszystkich 33 górników uwięzionych od czasu tąpnięcia 5 sierpnia pod ziemią w kopalni miedzi i złota w Copiapó w Chile.
Urodzili się
- 1680 – Katarzyna Opalińska, królowa Polski, żona Stanisława Leszczyńskiego (zm. 1747)
- 1698 – Giacomo Ceruti, włoski malarz (zm. 1767)
- 1734 – Maciej Kamieński, polski kompozytor pochodzenia słowackiego (zm. 1821)
- 1776 – Peter Barlow, angielski matematyk, fizyk (zm. 1862)
- 1805 – Stefan Florian Garczyński, polski poeta (zm. 1833)
- 1821 – Rudolf Virchow, niemiecki patolog, antropolog (zm. 1902)
- 1846 – Julia Salzano, włoska zakonnica i święta katolicka (zm. 1929)
- 1872 – Cezary Szyszko, polski prawnik, działacz społeczny (zm. 1938)
- 1878 – Stepan Szaumian, ormiański dziennikarz, polityk, działacz komunistyczny (zm. 1918)
- 1887 – Jozef Tiso, słowacki duchowny katolicki, polityk, prezydent Słowacji (zm. 1947)
- 1891:
- Stanisława Lubicz-Sarnowska, polska aktorka (zm. 1958)
- Irene Rich, amerykańska aktorka (zm. 1988)
- 1895:
- Robert Heinrich Wagner, niemiecki działacz nazistowski, gauleiter Badenii i Alzacji (zm. 1946)
- Kurt Schumacher, niemiecki polityk, przywódca SPD (zm. 1952)
- 1898 – Daisuke Ito, japoński reżyser filmowy (zm. 1981)
- 1902 – Edward Bill, polski piłkarz (zm. 1966)
- 1906 – Tadeusz Rek, polski prawnik, publicysta, polityk (zm. 1968)
- 1907 – Yves Allegret, francuski reżyser filmowy (zm. 1987)
- 1909 – Art Tatum, amerykański pianista jazzowy (zm. 1956)
- 1911:
- Migjeni, albański poeta (zm. 1938)
- Marzena Skotnicówna, polska taterniczka (zm. 1929)
- 1913 – Zbigniew Krukowski, polski kompozytor, autor piosenek (zm. 1995)
- 1914 – Witold Domański, polski dziennikarz sportowy (zm. 2008)
- 1915 – Cornel Wilde, amerykański aktor (zm. 1989)
- 1918:
- Jewgienij Agranowicz, rosyjski kompozytor, bart, pisarz, poeta, scenarzysta (zm. 2010)
- Jack MacGowran, irlandzki aktor (zm. 1973)
- Robert Walker, amerykański aktor (zm. 1951)
- 1919 – Hans Hermann Groër, austriacki duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Wiednia (zm. 2003)
- 1921 – Yves Montand, francuski aktor, piosenkarz pochodzenia włoskiego (zm. 1991)
- 1923 – Faas Wilkes, holenderski piłkarz (zm. 2006)
- 1924:
- Edward Hołda, polski pisarz
- Jerzy Kurczewski, polski muzykolog, założyciel Poznańskiego Chóru Chłopięcego (zm. 1995)
- Harry Schein, austriacki teoretyk filmu (zm. 2006)
- 1925:
- Lenny Bruce, amerykański komik estradowy (zm. 1966)
- Margaret Thatcher, brytyjska polityk, premier Wielkiej Brytanii
- 1926 – Władysław Kowalski, kanadyjski wrestler pochodzenia polskiego (zm. 2008)
- 1927:
- Lee Konitz, amerykański saksofonista jazzowy
- Turgut Özal, turecki polityk, premier i prezydent Turcji (zm. 1993)
- 1928:
- Lana Gogoberidze, gruzińska reżyserka filmowa
- Edward Rauch, polski aktor, muzyk (zm. 1985)
- Alina Witkowska, polska eseistka, historyk literatury (zm. 2011)
- 1930 – Teresa Lubkiewicz-Urbanowicz, polska pisarka
- 1931:
- Dritëro Agolli, albański pisarz, poeta, dziennikarz, scenarzysta filmowy
- István Gulyás, węgierski tenisista
- Raymond Kopa, francuski piłkarz pochodzenia polskiego
- 1932 – Dušan Makavejev, jugosłowiański reżyser filmowy
- 1933 – Adam Kaczyński, polski pianista i kompozytor (zm. 2010)
- 1934:
- Jack Colvin, amerykański aktor (zm. 2005)
- Nana Mouskouri, grecka piosenkarka
- 1937:
- Edward Balcerzan, polski pisarz, krytyk literacki
- Sami Frey, francuski aktor
- Jan Jagielski, polski działacz społeczny, autor publikacji na temat śladów historycznej obecności Żydów w Polsce, Działacz Towarzystwa Opieki nad Zabytkami.
- 1940 – Chris Farlowe, angielski wokalista zespołu Atomic Rooster
- 1941:
- Neil Aspinall, brytyjski producent muzyczny, menedżer finansowy The Beatles (zm. 2008)
- Mick Doyle, irlandzki rugbista (zm. 2004)
- Robert Hunter, kanadyjski dziennikarz, pisarz, działacz ochrony środowiska, prezydent Greenpeace (zm. 2005)
- Paul Simon, amerykański piosenkarz
- 1942:
- Jan Kanty Pawluśkiewicz, polski kompozytor
- Pamela Tiffin, amerykańska aktorka
- 1943:
- Grzegorz Gazda, polski historyk literatury
- Peter Sauber, szwajcarski przedsiębiorca, główny twórca i szef zespołu Sauber
- 1944:
- Bud Allin, amerykański golfista (zm. 2007)
- Robert Lamm, amerykański muzyk zespołu Chicago
- 1945 – Christophe, francuski piosenkarz
- 1946 – Jan Wirix-Speetjens, holenderski duchowny starokatolicki, biskup Haarlem (zm. 2008)
- 1947 – Sammy Hagar, amerykański wokalista zespołu Van Halen
- 1948:
- Andrzej Błaszczyk, polski aktor (zm. 1999)
- Krystyna Kacperczyk, polska lekkoatletka, płotkarka
- Nusrat Fateh Ali Khan, pakistański śpiewak qawwali (zm. 1997)
- 1950:
- Annegret Richter, niemiecka sprinterka
- Rolf Rüssmann, niemiecki piłkarz (zm. 2009)
- 1951 – Walter Chełstowski, polski reżyser, producent telewizyjny
- 1952 – Duncan Gibbins, brytyjski reżyser filmowy (zm. 1993)
- 1954 – Mordechaj Vanunu, izraelski fizyk
- 1955:
- Detlef Michel, niemiecki oszczepnik
- Krzysztof Surlit, polski piłkarz, trener piłkarski (zm. 2007)
- 1958 – Rafał Stradomski, polski kompozytor, pisarz
- 1959 – Marie Osmond, amerykańska piosenkarka, aktorka
- 1962:
- Michael Good, amerykański astronauta
- Kelly Preston, amerykańska aktorka
- 1964:
- Nie Haisheng, chiński kosmonauta
- Christopher Judge, amerykański aktor
- 1965:
- Mirosław Kochalski, polski polityk
- Aleksandra Konieczna, polska aktorka
- Johan Museeuw, belgijski kolarz szosowy
- 1966 – Baja Mali Knindža, serbski piosenkarz
- 1967:
- Tomasz Kołodziejczak, polski pisarz science fiction i fantasy
- Javier Sotomayor, kubański lekkoatleta, skoczek wzwyż
- Kate Walsh, amerykańska aktorka
- 1969:
- Todd Babcock, amerykański aktor
- Nancy Kerrigan, amerykańska łyżwiarka figurowa
- 1970:
- Piotr Gursztyn, polski dziennikarz
- Paul Potts, brytyjski śpiewak operowy
- 1971:
- André Bergdølmo, norweski piłkarz
- Sacha Baron Cohen, brytyjski aktor
- Pyrros Dimas, grecki sztangista
- 1972 – Rafał Sznajder, polski szermierz
- 1977:
- Antonio Di Natale, włoski piłkarz
- Paul Pierce, amerykański koszykarz
- Kiele Sanchez, amerykańska aktorka
- 1978:
- Jermaine O'Neal, amerykański koszykarz
- Jan Simak, czeski piłkarz
- 1979:
- Wes Brown, angielski piłkarz
- Mamadou Niang, senegalski piłkarz
- Eduardo Adelino Da Silva, brazylijski piłkarz
- 1980:
- Ashanti, amerykańska piosenkarka
- Steve Belford, kanadyjski aktor
- David Haye, brytyjski bokser
- Rudy Mater, francuski piłkarz
- Scott Parker, angielski piłkarz
- 1982 – Ian Thorpe, australijski pływak
- 1984:
- Misono, japońska piosenkarka
- Nicolas Fauvergue, francuski piłkarz
- 1985:
- Łukasz Jasiński, polski piłkarz
- Aleksiej Skwierniuk, rosyjski piłkarz
- 1986:
- Gabriel Agbonlahor, namibijski piłkarz
- Laura Schiavone, włoska wioślarka
- 1990 – Andrej Rendla, słowacki piłkarz
Zmarli
- 54 – Klaudiusz, cesarz rzymski (ur. 10 p.n.e.)
- 996 – Abu Mansoor Nizar al-Aziz Billah, kalif z dynastii Fatymidów (ur. 955)
- 1093 – Robert I Fryzyjski, hrabia Flandrii (ur. 1028 lub 1033)
- 1705 – Michał Stefan Radziejowski, polski duchowny katolicki, podkanclerzy koronny, kardynał, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1645)
- 1706 – Iyasu I Wielki, cesarz Etiopii (ur. 1682)
- 1715 – Nicolas Malebranche, francuski filozof (ur. 1638)
- 1723 – Praskowia Sałtykowa, caryca Rosji, żona Iwana V Romanowa (ur. 1664)
- 1812 – Isaac Brock, brytyjski generał (ur. 1769)
- 1815 – Joachim Murat, marszałek Francji, książę Bergu, król Neapolu (ur. 1767)
- 1822 – Antonio Canova, włoski rzeźbiarz, malarz, architekt (ur. 1757)
- 1825 – Maksymilian I Józef, król Bawarii (ur. 1756)
- 1882 – Arthur de Gobineau, francuski filozof, socjolog, pisarz, dyplomata (ur. 1816)
- 1905 – Sir Henry Irving, angielski aktor, reżyser teatralny (ur. 1838)
- 1919 – Karl Adolph Gjellerup, duński pisarz (ur. 1857)
- 1928 – Maria Fiodorowna, caryca Rosji, żona Aleksandra III Romanowa (ur. 1847)
- 1937 – Kazimierz Nowak, polski podróżnik (ur. 1897)
- 1941 – František Bílek, czeski rzeźbiarz, grafik (ur. 1872)
- 1946 – Amon Göth, niemiecki działacz nazistowski, zbrodniarz wojenny (ur. 1908)
- 1950 – Ernest Haycox, amerykański pisarz (ur. 1899)
- 1953 – Siergiej Bielawski, rosyjski astronom (ur. 1883)
- 1955 – Manuel Ávila Camacho, meksykański polityk, prezydent Meksyku (ur. 1897)
- 1961:
- Zoltan Korda, amerykański reżyser filmowy pochodzenia węgierskiego (ur. 1895)
- Louis Rwagasore – książę Burundi, polityk, były premier (ur. 1932)
- 1965 – Zofia Bohdanowiczowa, polska pisarka (ur. 1898)
- 1966 – Clifton Webb, amerykański aktor (ur. 1889)
- 1970 – Kazimierz Jarocki, polski aktor (ur. 1898)
- 1974 – Wojciech Rubinowicz, polski fizyk (ur. 1889)
- 1975 – Jerzy Popko, polski polityk (ur. 1914)
- 1978 – Władysław Ponurski, polski lekkoatleta (ur. 1891)
- 1979 – Rebecca Clarke, angielska kompozytorka, skrzypaczka (ur. 1886)
- 1980 – Stanisław Tarnowski (krajoznawca), ekonomista, łódzki działacz PTTK (ur. 1909)
- 1982 – Bogdan Włosik, polski robotnik (ur. 1962).
- 1985:
- Mieczysław Boruta-Spiechowicz, polski dowódca wojskowy, generał (ur. 1894)
- Tage Danielsson, szwedzki reżyser filmowy (ur. 1928)
- 1987 – Walter Houser Brattain, amerykański fizyk (ur. 1902)
- 1989:
- Halina Bielińska, polska reżyserka filmowa (ur. 1914)
- Cesare Zavattini, włoski scenarzysta filmowy (ur. 1902)
- 1990:
- Lê Đức Thọ, wietnamski generał, polityk, dyplomata (ur. 1911)
- Jerzy Ziomek, polski historyk literatury profesor (ur. 1924)
- 1995 – Jerzy Wąsowicz, polski aktor (ur. 1923)
- 1996 – Henri Nannen, niemiecki dziennikarz, publicysta (ur. 1913)
- 1997 :
- József Bálazs, węgierski pisarz (ur. 1944)
- Richard Mason, brytyjski pisarz (ur. 1919)
- 1999 – Halina Dobrowolska, polska aktorka (ur. 1930)
- 2000 – Jean Peters, amerykańska aktorka (ur. 1926)
- 2001:
- Nika Strzemińska, lekarz psychiatra, pisarka, (ur. 1936)
- Janusz Szpotański, polski poeta, satyryk, tłumacz, szachista (ur. 1929)
- 2002 – Stephen Ambrose, amerykański historyk, pisarz (ur. 1936)
- 2003 – Bertram Brockhouse, kanadyjski fizyk (ur. 1918)
- 2004 – Bernice Rubens, brytyjska pisarka (ur. 1923)
- 2005:
- István Eörsi, węgierski pisarz (ur. 1931)
- Krystyna Kwiatkowska, polska pisarka fantasy (ur. 1953)
- Marian Zieliński, polski sztangista (ur. 1929)
- 2006 – Dino Monduzzi, włoski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1922)
- 2007:
- Bob Denard, francuski żołnierz, pułkownik, najemnik (ur. 1929)
- Krzysztof Rutkowski, polski piłkarz (ur. 1953)
- 2008:
- Aleksiej Czeriepanow, rosyjski hokeista (ur. 1989)
- Guillaume Depardieu, francuski aktor (ur. 1971)
- Antonio José González Zumárraga, ekwadorski duchowny katolicki, arcybiskup Quito, prymas Ekwadoru, kardynał (ur. 1925)
- 2009:
- Al Martino, amerykański aktor, piosenkarz (ur. 1927)
- Marian Kołodziej, polski artysta plastyk, scenograf (ur. 1921)
- 2010 – Jiří Křižan, czeski scenarzysta filmowy (ur. 1941)
- 2011 – Jan Lelej, polski wojskowy, oficer Wojska Polskiego, obrońca Westerplatte (ur. 1917)
Przypisy
- ↑ Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
- ↑ Żywoty Świętych.