19 października jest 292. (w latach przestępnych 293.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 73 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Akwilin, Ferdynand, Fredeswinda, Fryda, Izaak, Jan, Kleopatra, Laura, Lucjusz, Łucjusz, Paweł, Pelagia, Pelagiusz, Ptolemeusz, Skarbimir i Ziemowit.
• Albania – Dzień Matki Teresy z Kalkuty
• Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[1][2], obchodzą:
  • św. Filip Howard (20.hrabia z Arunde)
  • św. Jan de Babeuf, św. Izaak Jogues (kapłani) i towarzysze:
    • św. Jan de Lalande
    • św. Rene Goupil
    • św. Karol Garnier
    • św. Antoni Daniel
    • św. Gabriel Lalemant
    • św. Noël Chabanel (męczennicy kanonizowani przez Piusa XI w 1930)
  • św. Kleopatra (wdowa)
  • św. Paweł od Krzyża (Paweł Franciszek Danei)
  • św. Piotr z Alcántary, Juan de Garabito y Vilela de Sanabria (franciszkanin)
  • bł. Jerzy Popiełuszko (prezbiter i męczennik)

Wydarzenia w Polsce

• 1466 – Podpisano polsko-krzyżacki II pokój toruński na mocy którego Pomorze Gdańskie wraz z Warmią pozostały przy Polsce tworząc Prusy Królewskie.
• 1595 – Wyprawa Zamoyskiego do Mołdawii: rozpoczęła się I bitwa pod Cecorą.
• 1655 – Potop szwedzki: król Karol Gustaw wkroczył na czele wojska do zdobytego Krakowa.
• 1670 – W warszawskiej kolegiacie św. Jana Eleonora Habsburżanka została koronowana na królową Polski.
• 1798 – Papież Pius VI bullą Ad universam agri Dominici curam erygował diecezję warszawską.
• 1844 – Otwarto odcinek kolei dolnośląsko-marchijskiej między Wrocławiem a Legnicą.
• 1918:
  • Powołano Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego.
  • We Lwowie powołano Ukraińska Rada Narodowa.
• 1926 – Lwowski okręgowy kurator szkolny Stanisław Sobiński został zamordowany przez ukraińskich nacjonalistów.
• 1927 – Założono Aeroklub Warszawski.
• 1928 – Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej w Toruniu przemianowano na Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej.
• 1956 – Październik 1956: rozpoczęło się VIII Plenum KC PZPR, na którego obrady bez uprzedzenia przybyła delegacja radziecka z Nikitą Chruszczowem. W kierunku Warszawy zaczęły się przesuwać stacjonujące w Polsce oddziały Armii Czerwonej.
• 1970 – Premiera filmu Rejs.
• 1974 – Zainaugurowała działalność Filharmonia Kaliska.
• 1980 – Zakończył się X Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Zwycięzcą został wietnamski pianista Đặng Thái Sơn.
• 1984 – W pobliżu Górska pod Toruniem został uprowadzony i zamordowany ksiądz Jerzy Popiełuszko.
• 1985 – 19-letni student Uniwersytetu Gdańskiego Marcin Antonowicz został śmiertelnie pobity przez funkcjonariuszy milicji w Olsztynie.
• 1987 – Premiera filmu W zawieszeniu.
• 1990 – Rozpoczął działalność ośrodek regionalny TVP Rzeszów.
• 1997 – Dwóch posłów AWS zawiesiło nocą w sali obrad krzyż sejmowy.
• 2001 – Leszek Miller został premierem.
• 2005 – Kazimierz Marcinkiewicz został desygnowany na premiera.
• 2010 – W Łodzi doszło do zabójstwa Marka Rosiaka.

Wydarzenia na świecie

•   202 p.n.e. – Republika rzymska pokonała Kartaginę pod Zamą, co spowodowało ostateczne zwycięstwo w II wojnie punickiej.
•   439 – Król Wandalów i Alanów Genzeryk zajął Kartaginę.
• 1216 – Henryk III został królem Anglii.
• 1303 – Siegen w Nadrenii Północnej-Westfalii uzyskało prawa miejskie.
• 1453 – Wojska francuskie odbiły Bordeaux, co uważane jest za koniec wojny stuletniej. W rękach angielskich w północnej Francji pozostało jedynie Calais (do 1558 roku).
• 1469 – W Valladolid odbył się ślub królowej Kastylii i Leónu Izabeli I z księciem Ferdynandem, następcą tronu Aragonii.
• 1512 – Marcin Luter otrzymał promocję na doktora teologii.
• 1649 – Kampania Cromwella w Irlandii: wojska angielskie zajęły miasto New Ross.
• 1781 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: pod Yorktown Charles Cornwallis poddał się Jerzemu Waszyngtonowi, co oznaczało koniec brytyjskiej dominacji nad koloniami, które utworzyły USA.
• 1796 – Wojska francuskie zdobyły Bastię, likwidując zbuntowane Królestwo Anglo-Korsykańskie.
• 1806 – Johann Wolfgang von Goethe ożenił się z Christiane Vulpius.
• 1812 – Napoleon Bonaparte rozpoczął odwrót spod Moskwy.
• 1813 – Porażka wojsk napoleońskich się bitwa pod Lipskiem, zwana "Bitwą Narodów". W czasie odwrotu w nurtach Elstery utonął książę Józef Poniatowski.
• 1864 – Rabunek w St. Albans.
• 1870 – U północno-zachodnich wybrzeży Irlandii zatonął brytyjski statek pasażerski SS Cambria; zginęło 179 osób.
• 1914 – I wojna światowa: rozpoczęła się I bitwa pod Ypres.
• 1917:
  • Niemcy przeprowadzili udany desant na leżące u brzegów Estonii Wyspy Moonsundzkie.
  • Nils Edén został premierem Szwecji.
• 1921 – Premier Portugalii António Granjo i kilku innych polityków zginęło w zamachu w Lizbonie.
• 1934 – Została stłumiona komunistyczna rewolucja w hiszpańskiej Asturii.
• 1939 – Założono norweski klub piłkarski Haugar Haugesund.
• 1940 – Niemieckie okręty podwodne zatopiły w dniach 18 i 19 października 28 statków z płynących do Wielkiej Brytanii konwojów SC-7 i HX-79.
• 1943:
  • Albert Schatz odkrył antybiotyk streptomycynę, stosowaną w leczeniu gruźlicy.
  • Rozpoczęła się konferencja moskiewska.
• 1944:
  • Wojna na Pacyfiku: na Filipinach utworzono pierwszy oddział kamikaze.
  • W zajętym przez wojska radzieckie Debreczynie utworzono marionetkowy Tymczasowy Rząd Narodowy Węgier.
• 1950 – Wojna koreańska: wojska ONZ zajęły Pjongjang.
• 1953 – Francuzka Denise Perrier zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1953.
• 1954 – Austriacy Herbert Tichy i Sepp Joechler oraz Nepalczyk Pasang Dawa Lama dokonali pierwszego wejścia na himalajski ośmiotysięcznik Czo Oju.
• 1955 – Armia Czerwona ukończyła okupację Austrii.
• 1956:
  • Po niepowodzeniu negocjacji w sprawie zawarcia traktatu pokojowego, ZSRR i Japonia podpisały w Moskwie deklarację o ukończeniu stanu wojny i przywróceniu stosunków dyplomatycznych.
  • Ukazał się drugi album Elvisa Presleya Elvis.
• 1960 – Rząd USA nałożył embargo na Kubę.
• 1963 – Alec Douglas-Home został premierem Wielkiej Brytanii.
• 1964 – Chiny przeprowadziły próbny wybuch jądrowy.
• 1967 – Amerykańska sonda Mariner 5 przeleciała 3990 km nad powierzchnią Wenus.
• 1971 – Uruchomiono metro w Monachium.
• 1974 – Uchwalono konstytucję Niue.
• 1975 – Premiera filmu Lot nad kukułczym gniazdem.
• 1977 – Uprowadzony przez terrorystów z RAF prezydent Niemieckiego Związku Pracodawców Hanns Martin Schleyer został zamordowany koło francuskiej Miluzy.
• 1983 – Został rozstrzelany obalony 6 dni wcześniej prokomunistyczny premier Grenady Maurice Bishop.
• 1986 – Premiera Mozambiku Samora Machel oraz 33 inne osoby zginęły , a 10 zostało rannych w katastrofie samolotu Tu-134 w górach Lebombo (RPA).
• 1987 – Czarny poniedziałek na światowych giełdach. Wskaźnik Dow Jones spadł o 22%, FTSE 100 – 32%, CAC 40 i DAX – ponad 20%, Nikkei – 16%.
• 1988 – 124 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 737 pod Ahmadabadem w zachodnich Indiach.
• 1993 – Benazir Bhutto po raz drugi objęła stanowisko premiera Pakistan.
• 1994 – W samobójczym zamachu członka Hamasu na autobus w centrum Tel Awiwu zginęły 22 osoby, a 50 zostało rannych.
• 1998 – 59 osób zostało rannych gdy członkowie Hamasu obrzucili granatami przystanek autobusowy w izraelskim mieście Beer Sheva.
• 2000 – W pakistańskim Beludżystanie została odkryta mumia księżniczki perskiej sprzed 2600 lat.
• 2001 – Irlandczycy przyjęli w powtórzonym referendum Traktat nicejski.
• 2002 – Uruchomiono metro w Kopenhadze.
• 2003 – Papież Jan Paweł II beatyfikował Matkę Teresy z Kalkuty.
• 2004 – Soe Win został premierem Birmy.
• 2005 – Rozpoczął się proces Saddama Husajna.
• 2006:
  • Królowa brytyjska Elżbieta II przybyła do Estonii na zakończenie podróży po krajach bałtyckich.
  • W stolicy Uzbekistanu Taszkencie w czasie awaryjnego lądowania rozbił się samolot An-2 z wojskowymi spadochroniarzami; zginęło 15 osób.
• 2007:
  • 11 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych w zamachu bombowym na centrum handlowe w stolicy Filipin Manili.
  • Uchwalono konstytucję Czarnogóry.
• 2009 – prezydent Ugandy Yoweri Museveni przywrócił tradycyjne królestwo Rwenzururu, którego monarchą został Charles Wesley Mumbere.
• 2010:
  • Europejska Rada Resuscytacji opublikowała wytyczne resuscytacji krążeniowo-oddechowej 2010.
  • W zamachu na budynek parlamentu w stolicy Czeczenii Groznym zginęło 6 osób (w tym 3 terrorystów), a 17 zostało rannych.

Urodzili się

• 1276 – Hisaaki, japoński shogun (zm. 1328)
• 1562 – George Abbot, arcybiskup Canterbury (zm. 1633)
• 1582 – Dymitr Iwanowicz, rosyjski carewicz (zm. 1591)
• 1631 – Dymitr Jerzy Wiśniowiecki, hetman wielki koronny (zm. 1682)
• 1669 – Anioł z Acri, błogosławiony, włoski kapucyn (zm. 1739)
• 1834 – Ferdynand Radziwiłł, książę, polski polityk (zm. 1926)
• 1841 – Mikołaj I Petrowić-Niegosz, król Czarnogóry (zm. 1921)
• 1858 – Piotr Brukalski, polski architekt (zm. 1932 )
• 1862 – Auguste Lumière, francuski chemik, współtwórca kinematografu (zm. 1954)
• 1865 – Stanisław Sokołowski, polski leśnik, profesor (zm. 1942)
• 1871 – Karol Adwentowicz, polski aktor (zm. 1958)
• 1882 – Umberto Boccioni, włoski malarz, rzeźbiarz (zm. 1916)
• 1890 – Konstanty Pągowski, polski aktor (zm. 1967)
• 1899:
  • Miguel Ángel Asturias, gwatemalski pisarz, noblista (zm. 1974)
  • Irena Netto, polska aktorka (zm. 1992)
• 1901 – Aleksander Maliszewski, polski pisarz, krytyk teatralny i filmowy, tłumacz (zm. 1978)
• 1910 – Subrahmanyan Chandrasekhar, indyjski fizyk, noblista (zm. 1995)
• 1911 – Roman Mann, polski scenograf (zm. 1960)
• 1912 – Rafał Grzondziel, ksiądz katolicki, twórca polskich "Kaszub" w kanadyjskiej prowincji Ontario (zm. 1998)
• 1913:
  • Vinicius de Moraes, brazylijski poeta, autor piosenek (zm. 1980)
  • Robert Jennings, brytyjski prawnik (zm. 2004)
  • Vasco Pratolini, włoski pisarz (zm. 1991)
• 1916:
  • Jean Dausset, francuski immunolog, noblista (zm. 2009)
  • Emil Gilels, rosyjski pianista
• 1919 – Józef Łodyński, polski aktor (zm. 1984)
• 1921:
  • Bogusław Klimczuk, polski kompozytor, pianista, dyrygent (zm. 1974)
  • George Nader, amerykański aktor (zm. 2002)
  • Gunnar Nordahl, szwedzki piłkarz (zm. 1995)
  • Sylwester Zawadzki, polski prawnik, polityk, minister (zm. 1999)
• 1922 – Jack Anderson, amerykański dziennikarz (zm. 2005)
• 1924 – Lubomír Štrougal, czechosłowacki polityk, premier
• 1925:
  • Czesław Kiszczak, polski generał, polityk, członek WRON, minister spraw wewnętrznych, premier
  • Mieczysław Staner, polski pisarz (zm. 2003)
• 1926 – Stanisław Gorgolewski, polski fizyk, astronom (zm. 2011)
• 1927:
  • Pierre Alechinsky, belgijski malarz, grafik, pisarz belgijski.
  • Hans Schäfer, niemiecki piłkarz
• 1928 – Mizanur Rahman Chowdhury, bengalski polityk, premier Bangladeszu (zm. 2006)
• 1929 – Henryk Grabowski, polski lekkoatleta, skoczek w dal (zm. 2012)
• 1931:
  • Rubens de Falco, brazylijski aktor (zm. 2008)
  • John Le Carré, brytyjski pisarz
• 1932 – Robert Reed, amerykański aktor (zm. 1992)
• 1933 – Geraldo Majella Agnelo, brazylijski duchowny katolicki, arcybiskup Sao Salvador da Bahia, kardynał
• 1934 – Yakubu Gowon, nigeryjski wojskowy
• 1935 – Andrzej Jastrzębiec-Kozłowski, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 2009)
• 1937 – Teresa Ciepły, polska lekkoatletka, sprinterka (zm. 2006)
• 1940:
  • Michael Gambon, irlandzki aktor
  • Jerzy Kulej, polski pięściarz
• 1942 – Péter Medgyessy, węgierski polityk, premier
• 1943 – Adán Martín Menis, kanaryjski polityk, prezydent Wysp Kanaryjskich (zm. 2010)
• 1944:
  • Joe Barr, amerykański pisarz, programista (zm. 2008)
  • Peter Tosh, jamajski muzyk reggae (zm. 1987)
• 1945:
  • Divine, amerykański aktor (zm. 1988)
  • John Lithgow, amerykański aktor
• 1946 – Keith Reid, brytyjski kompozytor
• 1949 – Stanisław Gądecki, polski duchowny katolicki, arcybiskup poznański
• 1960:
  • Józef Klim, polski polityk, historyk
  • Craig C. Mello, amerykański biochemik, noblista
• 1962:
  • Andrzej Bulski, polski dziennikarz (zm. 2007)
  • Evander Holyfield, amerykański bokser
• 1963 – Katarzyna Żak, polska aktorka, wokalistka
• 1964 – Agnès Jaoui, francuska aktorka, reżyserka filmowa
• 1965 – Marzena Kipiel-Sztuka, polska aktorka
• 1966 – Jon Favreau, amerykański reżyser, scenarzysta, aktor
• 1967 – Beata Mazurek, polska socjolog, polityk
• 1969:
  • Janusz Kulig, polski kierowca rajdowy (zm. 2004)
  • Dieter Thoma, niemiecki skoczek narciarski
• 1971 – Hansjörg Jäkle, niemiecki skoczek narciarski
• 1973 – Hicham Arazi, marokański tenisista
• 1974 – Serginho, brazylijski piłkarz (zm. 2004)
• 1975:
  • Hilde Gerg, niemiecka narciarka alpejska
  • Viorica Susanu, rumuńska wioślarka
• 1976:
  • Desmond Harrington, amerykański aktor
  • Paul Hartley, szkocki piłkarz
  • Coby Miller, amerykański sprinter
  • Michał Zadara, polski reżyser teatralny
• 1977:
  • Habib Beye, senegalski piłkarz
  • Jason Reitman, kanadyjski aktor, reżyser, scenarzysta, producent
  • Mariusz Zaniewski, polski aktor
• 1978 – Henri Sorvali, fiński muzyk metalowy
• 1980 – Anna-Karin Kammerling, szwedzka pływaczka
• 1981 – Heikki Kovalainen, fiński kierowca wyścigowy
• 1988 – Saša Starović, serbski siatkarz

Zmarli

• 1187 – Urban III, papież (ur. 1120)
• 1216 – (lub 18 października) Jan bez Ziemi, król Anglii (ur. 1167)
• 1310 – Gottfried von Hohenlohe, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. 1265)
• 1335 – Ryksa Elżbieta, królowa czeska i polska (ur. 1288)
• 1607 – Sebastian Grabowiecki, polski poeta (ur. ok. 1543)
• 1634 – Agnès Galand, francuska dominikanka, mistyczka i stygmatyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1602)
• 1682 – Thomas Browne, angielski lekarz, pisarz i uczony (ur. 1605)
• 1745 – Jonathan Swift, angielski pisarz pochodzenia irlandzkiego (ur. 1667)
• 1806 – Stanisław Zawadzki, polski architekt doby oświecenia (ur. 1743)
• 1813 – Józef Poniatowski, książę, polski generał dywizji, minister wojny i Wódz Naczelny Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji (ur. 1763)
• 1846 – Władysław Strzelnicki, polski pisarz (ur. 1820)
• 1856 – Said ibn-Sultan, sułtan Omanu (ur. 1790)
• 1889 – Ludwik I, król Portugalii (ur. 1838)
• 1890 – Sir Richard Francis Burton, angielski podróżnik, orientalista, pisarz, tłumacz (ur. 1821)
• 1897 – George Pullman, amerykański konstruktor wagonów kolejowych (ur. 1831)
• 1909 – Cesare Lombroso, włoski psychiatra, antropolog, kryminolog (ur. 1835)
• 1918 – Harold Lockwood, amerykański aktor (ur. 1887)
• 1920 – John Reed, amerykański dziennikarz, pisarz (ur. 1887)
• 1936 – Lu Xun, chiński pisarz (ur. 1881)
• 1937 – Ernest Rutherford, nowozelandzki chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1871)
• 1941 – Leo Belmont, polski pisarz (ur. 1865)
• 1942 – Cyryl Ratajski, polski polityk, samorządowiec, prezydent Poznania, minister spraw wewnętrznych, delegat Rządu na Kraj (ur. 1875)
• 1945 – Plutarco Elías Calles, meksykański polityk, prezydent Meksyku (ur. 1877)
• 1950 – Edna St. Vincent Millay, amerykańska poetka (ur. 1892)
• 1957 – Vere Gordon Childe, australijski archeolog i antropolog kultury (ur. 1892)
• 1967 – Marian Mariański, polski aktor, reżyser teatralny (ur. ?)
• 1968 – Anatol Stern, polski poeta (ur. 1899)
• 1969 – Józef Kostrzewski, polski archeolog, muzeolog, profesor, jeden z odkrywców Biskupina (ur. 1885)
• 1970 – Jacek Woszczerowicz, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1904)
• 1971 – Hieronim Żuczkowski, polski śpiewak, aktor (ur. 1896)
• 1976 – Zofia Nakoneczna, polska aktorka, modelka (ur. 1910)
• 1983 – Maurice Bishop, grenadyjski polityk, premier Grenady (ur. 1944)
• 1984:
  • Henri Michaux, francuski pisarz, malarz (ur. 1899)
  • Jerzy Popiełuszko, polski ksiądz katolicki, związany z "Solidarnością" (ur. 1947)
• 1986:
  • Moses Asch, założyciel Folkways Records, (ur. 1905)
  • Samora Machel, mozambicki polityk, prezydent Mozambiku (ur. 1933)
• 1987:
  • Jacqueline du Pré, angielska wiolonczelistka (ur. 1945)
  • Igor Newerly, polski pisarz (ur. 1903)
• 1988 – Son House, amerykański muzyk bluesowy (ur. 1902)
• 1991 – Jan Zieja, polski duchowny katolicki, duszpasterz ruchu chłopskiego, współzałożyciel KSS KOR (ur. 1897)
• 1994 – Martha Raye, amerykańska aktorka i piosenkarka (ur. 1916)
• 1995 – Don Cherry, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1936)
• 1997 – Zofia Oraczewska, polska reżyser, scenograf; scenarzystka filmów animowanych (ur. 1931)
• 1999:
  • Penelope Mortimer, angielska pisarka (ur. 1918)
  • Nathalie Sarraute, francuska pisarka (ur. 1900)
• 2002 – Nikołaj Rukawisznikow, radziecki kosmonauta (ur. 1932)
• 2003:
  • Guido Bachmann, szwajcarski pisarz (ur. 1940)
  • Alija Izetbegović, bośniacki polityk, prezydent Bośni i Hercegowiny (ur. 1925)
• 2005 – Janusz Kotliński, polski lekkoatleta (ur. 1932)
• 2007 – Jan Hendrik Wolkers, holenderski pisarz (ur. 1925)
• 2008:
  • Jacek Bednarski, polski szachista (ur. 1939)
  • Richard Blackwell, amerykański projektant mody (ur. 1922)
  • Józef Wasiołek, polski malarz (ur. 1921)
• 2009:
  • Anna Jurczyńska, polska szachistka (ur. 1926)
  • Zdzisław Pakuła, polski ekonomista, polityk, prezes NBP (ur. 1934)
  • Miron Pomirski, polski polityk, poseł na Sejm RP (ur. 1941)
  • Joseph Wiseman, kanadyjski aktor (ur. 1918)
  • Dhimitër Xhuvani, albański pisarz, scenarzysta filmowy (ur. 1934)
• 2010:
  • Tom Bosley, amerykański aktor (ur. 1927)
  • Andrzej Brzeski, polski muzyk jazzowy i bluesowy, kompozytor (ur. 1944)
  • Marek Rosiak, polski pracownik biurowy (ur. 1948)
• 2011:
  • Krzysztof Choiński, polski samorządowiec, wiceprezydent Łomży (ur. 1958)
  • Bohdan Osadczuk, ukraiński publicysta, dziennikarz, historyk (ur. 1920)
  • Tadeusz Sawicz, polski wojskowy, generał brygady, pilot wojskowy (ur. 1914)

Przypisy