19 września jest 262. (w latach przestępnych 263.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 103 dni.

Święta

• imieniny obchodzą: Alfons, Arnolf, Arnulf, Dezyderiusz, Dezydery, Eliasz, Eutychiusz, Festus, Januariusz, January, Konstancja, Maria, Marta, Nila, Nilus, Paloma, Peleusz, Prokles, Prokul, Teodor, Trofim, Więcemir, Wilhelmina i Zuzanna.
• Chile – Dzień Armii
• Saint Kitts i Nevis – Święto Niepodległości
• międzynarodowe:
  • Dzień Dzikiej Flory, Fauny i Naturalnych Siedlisk (państwa UE na mocy Konwencji berneńskiej)
  • Międzynarodowy Dzień Mówienia jak Pirat (ang. International Talk Like a Pirate Day), święto religii Latającego Potwora Spaghetti
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2], obchodzą:
  • św. Alfons de Orozco (augustianin)
  • św. January z Benewentu (diakon)
  • św. Józef z Kupertynu
  • Matka Boża z La Salette
  • św. Milet (biskup)
  • św. Teodor z Canterbury (arcybiskup)

Wydarzenia w Polsce

• 1410 – Wojska Władysława Jagiełły zakończyły nieudane oblężenie Malborka.
• 1657 – Zawarto pierwszy z dwóch traktatów wielawsko-bydgoskich, w których Rzeczpospolita zrzekła się zwierzchności lennej nad Prusami Książecymi.
• 1794 – Insurekcja kościuszkowska: klęska dywizji Karola Sierakowskiego w bitwie pod Terespolem.
• 1863 – Nieudany zamach w Warszawie na namiestnika Królestwa Polskiego generała Fiodora Berga.
• 1921 – Powstał pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego.
• 1931 – Premiera filmu Dziesięciu z Pawiaka.
• 1934 – Premiera filmu Czy Lucyna to dziewczyna?
• 1939: Kampania wrześniowa:
  • Do Gdańska przybył z wizytą Adolf Hitler.
  • Polscy saperzy wysadzili w powietrze ułatwiającą celowanie niemieckiej artylerii latarnię morską na Helu.
  • Skapitulowała Kępa Oksywska.
  • Zajęcie Wilna przez wojska radzieckie.
• 1940 – Witold Pilecki pozwolił się aresztować Niemcom w łapance ulicznej na Żoliborzu, aby dostać się w celach wywiadowczych do KL Auschwitz. W czasie tej samej łapanki został aresztowany Władysław Bartoszewski.
• 1944 – 50. dzień powstania warszawskiego: walki na Czerniakowie.
• 1946 – Podczas sztormu w okolicach Karwi zatonął holownik; zginęło 11 osób.
• 1953 – Na Żeraniu wyprodukowano pierwszy polski silnik do samochodu Warszawa M-20.
• 1963 – Zniesiono blokadę Wrocławia spowodowaną wybuchem epidemii czarnej ospy w mieście.
• 1966 – Premiera filmu Piekło i Niebo.
• 1980 – Premiery filmów: Constans i Spokój.
• 1988 – Rząd Zbigniewa Messnera podał się do dymisji.
• 1989 – W Warszawie podpisano umowy między Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie handlu oraz współpracy gospodarczej.
• 1993 – Odbyły się wybory parlamentarne.
• 2003 – Premiera filmu Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem.
• 2005 – Sieć Orange Polska weszła na polski rynek telefonii komórkowej.
• 2006 – Powstała Komisja Nadzoru Finansowego.
• 2009 – Jetix Polska zmienił nazwę na Disney XD Polska.

Wydarzenia na świecie

•   615 – Rozpoczął się pontyfikat papieża Adeodata I.
• 1188 – Cesarz Fryderyk I Barbarossa wydał przywilej dla Lubeki umożliwiający prowadzenie handlu i gwarantujący jedność tertorialną.
• 1356 – Wojna stuletnia: Anglicy pokonali Francuzów w bitwie pod Poitiers.
• 1450 – Około 200 osób zostało stratowanych na moście św. Anioła w Rzymie.
• 1618 – Wojna trzydziestoletnia: rozpoczęło się oblężenie Pilzna.
• 1692 – Oskarżony o czary 80-letni Giles Corey został stracony przez zmiażdżenie w czasie polowania na czarownice w Salem (Nowa Anglia).
• 1734 – Wojna o sukcesję polską: bitwa pod Guastallą.
• 1777 – W bitwie pod Saratogą Brytyjczycy zostali pokonani przez Amerykanów; punkt zwrotny w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
• 1783 – W Wersalu odbył się pierwszy "załogowy" lot balonem, na pokładzie którego znalazły się: baran, kogut i kaczka.
• 1799 – II koalicja antyfrancuska: wojska francusko-holenderskie pokonały Rosjan i Brytyjczyków w bitwie pod Bergen aan Zee.
• 1833 – Austria i Rosja podpisały konwencję z Münchengrätz, w której zobowiązały się do przeciwdziałania naruszaniu suwerenności Turcji i do wspólnych akcji przeciw buntom w prowincjach polskich.
• 1846 – Objawienie Matki Boskiej w La Salette we Francji.
• 1857 – Hermann Goldschmidt odkrył planetoidy: Doris i Pales.
• 1865 – Christian Peters odkrył planetoidę Io.
• 1870 – Wojna francusko-pruska: rozpoczęło się oblężenie Paryża.
• 1881 – Chester Arthur został 21. prezydentem USA.
• 1888 – W belgijskim Spa odbył się pierwszy na świecie konkurs piękności.
• 1893 – Nowa Zelandia jako pierwszy kraj na świecie przyznała kobietom prawa wyborcze.
• 1898 – Otwarto nowy gmach Opery Królewskiej w Sztokholmie.
• 1899 – Prezydent Francji Émile François Loubet ułaskawił Alfreda Dreyfusa, skazanego niesłusznie za szpiegostwo na rzecz Niemiec.
• 1912 – Założono holenderski klub piłkarski NAC Breda.
• 1926 – Otwarto stadion San Siro w Mediolanie.
• 1928 – W Nowym Jorku rozpoczęto budowę Chrysler Building.
• 1934 – Został aresztowany Bruno Hautpmann, porywacz i morderca syna amerykańskiego pilota Charlesa Lindbergha.
• 1941:
  • Front wschodni: wojska niemieckie zdobyły Kijów.
  • W Serejach na Litwie hitlerowcy wraz z miejscową policją dokonali masakry 953 Żydów.
• 1944:
  • Front zachodni: rozpoczęła się bitwa o las Hurtgen.
  • W Moskwie podpisano rozejm między ZSRR i Finlandią. Finowie podjęli walkę z Niemcami.
• 1946 – Z Islandii wycofano wojska amerykańskie.
• 1949 – Dokonano oblotu brytyjskiego samolotu patrolowego Fairey Gannet.
• 1950 – Powstała Europejska Unia Płatnicza.
• 1951 – Powołano Światową Federację Niesłyszących.
• 1954 – W brazylijskim Porto Alegre otwarto stadion Olímpico Monumental.
• 1955:
  • Prezydent Argentyny Juan Perón został obalony w wyniku wojskowego zamachu stanu i uciekł z kraju.
  • Raszid Karami został premierem Libanu.
  • W Izraelu na pustyni Negew założono miasto Dimona.
• 1957 – W Nevadzie przeprowadzono pierwszą amerykańską podziemną próbę nuklearną.
• 1960 – 80 osób zginęło, a 14 zostało rannych w katastrofie amerykańskiego samolotu Douglas DC-6 na wyspie Guam.
• 1961 – 54 % mieszkańców Jamajki opowiedziało się w referendum za wystąpieniem z Federacji Indii Zachodnich.
• 1969 – Dokonano oblotu radzieckiego ciężkiego śmigłowca bojowego Mi-24.
• 1970 – Odbył się pierwszy Glastonbury Festival, jeden z największych festiwali muzycznych na świecie.
• 1972 – Dyplomata Ami Sachori zginął w ambasadzie Izraela w Londynie w wyniku wybuchu bomby umieszczonej w liście.
• 1975:
  • BBC wyemitowała premierowy odcinek sitcomu Hotel Zacisze.
  • Założono Uniwersytet w Mariborze (Słowenia).
• 1976 – 154 osoby zginęły w katastrofie tureckiego Boeinga 727 w południowo-zachodniej Turcji.
• 1978 – Wyspy Salomona zostały członkiem ONZ.
• 1979 – W Bernie została podpisana Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk.
• 1980 – Premiera filmu Zwyczajni ludzie.
• 1981 – Około 300 osób zginęło w katastrofie statku pasażerskiego Sobral Santor na Amazonce w Brazylii.
• 1982 – Pierwsze znane użycie emotikonów :-) i :-(
• 1983 – Saint Kitts i Nevis uzyskało niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
• 1985 – W wyniku trzęsienia ziemi w mieście Meksyk zginęło ok. 10 tys. ludzi.
• 1989 – 171 osób zginęło po wybuchu bomby na pokładzie francuskiego samolotu DC-10 nad pustynią w Nigrze.
• 1991:
  • Na granicy austriacko-włoskiej w Alpach Ötztalskich znaleziono zamrożone ciało Ötziego.
  • Przyjęto nową flagę i godło Białorusi, nazwę kraju zmieniono na Republika Białorusi.
  • Został reaktywowany Uniwersytet Narodowy "Akademia Kijowsko-Mohylańska".
• 1994 – Wojska amerykańskie wylądowały na Haiti w celu nadzorowania przekazania władzy przez juntę legalnie wybranemu prezydentowi Jeanowi-Bertandowi Aristide.
• 1995 – The Washington Post i The New York Times opublikowały "Manifest" zamachowca Theodore'a Kaczynskiego, znanego jako "Unabomber".
• 1996 – Papież Jan Paweł II rozpoczął wizytę we Francji.
• 1997 – 7 osób zginęło, a 139 zostało rannych w katastrofie kolejowej w Londynie.
• 1999 – Pod Walencją otwarto Tor wyścigowy Ricardo Tormo.
• 2002 – Na Wybrzeżu Kości Słoniowej wybuchła wojna domowa.
• 2006:
  • Czeski oszczepnik Jan Železný zakończył karierę sportową.
  • W Tajlandii doszło do wojskowego zamachu stanu.
• 2007:
  • Izraelski rząd ogłosił Strefę Gazy terytorium wrogim i wprowadził ograniczenia w dostawach paliwa i energii elektrycznej.
  • W Pailin w Kambodży został aresztowany Nuon Chea, główny ideolog byłego komunistycznegou reżimu Czerwonych Khmerów.
• 2008 – Uległ awarii Wielki Zderzacz Hadronów w ośrodku CERN pod Genewą. Naprawa trwała 14 miesięcy.
• 2010 – W wyborach parlamentarnych w Szwecji zwyciężyła koalicja centroprawicowa.

Urodzili się

•     86 – Antoninus Pius, cesarz rzymski (zm. 161)
•   866 – Leon VI Filozof, cesarz bizantyjski (zm. 912)
• 1377 – Albert IV, książę Austrii (zm. 1404)
• 1551 – Henryk III Walezy, król Polski i Francji (zm. 1589)
• 1797 – January Suchodolski, polski malarz (zm. 1875)
• 1802 – Lajos Kossuth, węgierski prawnik, dziennikarz (zm. 1894)
• 1834 – Stefan Giller, polski pisarz, tłumacz (zm. 1918)
• 1837 – Adolf Gustaw Sonnenfeld, polski kompozytor (zm. 1914)
• 1839 – George Cadbury, brytyjski przemysłowiec, reformator społeczny (zm. 1922)
• 1887 – Włodzimierz Krukowski, polski inżynier elektryk, profesor Politechniki Lwowskiej (zm. 1941)
• 1888 – Kazimierz Justian, polski aktor (zm. 1936)
• 1892 – Jan Piekałkiewicz, polski polityk, działacz ruchu ludowego, delegat Rządu na Kraj (zm. 1943)
• 1898 – Giuseppe Saragat, włoski polityk, prezydent Włoch (zm. 1988)
• 1900 – Włodzimierz Słobodnik, polski poeta, satyryk, tłumacz (zm. 1991)
• 1901 – Joe Pasternak, amerykański reżyser filmowy (zm. 1991)
• 1904 – Paweł Finder, polski działacz komunistyczny, I sekretarz PPR (zm. 1944)
• 1905 – Cameron Hewley, amerykański pisarz (zm. 1969)
• 1908 – Mika Waltari, fiński pisarz (zm. 1979)
• 1909 – Ferry Porsche, austriacki producent samochodów (zm. 1998)
• 1910 – Carlos Chagas Filho, brazylijski duchowny katolicki, biskup (zm. 2000)
• 1911 – William Golding, brytyjski pisarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 1993)
• 1912 – Kurt Sanderling, niemiecki dyrygent (zm. 2011)
• 1913 – Frances Farmer, amerykańska aktorka (zm. 1970)
• 1917 – Andrzej Miłosz, polski dziennikarz, publicysta, reżyser filmów dokumentalnych (zm. 2002)
• 1918 – Penelope Mortimer, angielska pisarka (zm. 1999)
• 1922:
  • Emil Zátopek, czeski lekkoatleta, biegacz (zm. 2000)
  • Jan Żardecki, polski aktor
• 1925:
  • Stefan Kwilecki, polski architekt (zm. 2001)
  • Jerzy Ozdowski, polski polityk, członek Rady Państwa, wicepremier, wicemarszałek Sejmu (zm. 1994)
• 1926 – Masatoshi Koshiba, japoński fizyk, laureat Nagrody Nobla
• 1927 – Tadeusz Gicgier, polski pisarz
• 1929 – Bogdan Śmigielski, polski aktor
• 1930:
  • Ernst-Wolfgang Böckenförde, niemiecki prawnik
  • Antonio Margheriti, włoski reżyser filmowy (zm. 2002)
  • Hanna Świda-Ziemba, polska socjolog, profesor, działaczka opozycyjna w czasach PRL (zm. 2012)
• 1931:
  • Jean-Claude Carrière, francuski pisarz, scenarzysta filmowy
  • Márta Mészáros, węgierska reżyserka filmowa
• 1934 – Brian Epstein, brytyjski manager zespołu The Beatles (zm. 1967)
• 1935:
  • Milan Antal, słowacki astronom (zm. 1999)
  • Velasio De Paolis, włoski kardynał
  • Adam Kochanowski, polski poeta
  • Krystyna Krupska-Wysocka, polska reżyserka filmowa
  • Nick Massi, amerykański wokalista zespołu The Four Seasons (zm. 2000)
• 1936:
  • Andrzej Kreütz-Majewski, polski scenograf, malarz (zm. 2011)
  • Al Oerter, amerykański lekkoatleta, dyskobol (zm. 2007)
• 1938 – Zygmunt Krauze, polski kompozytor, pianista
• 1940 – Bill Medley, amerykański wokalista zespołu The Righteous Brothers
• 1941 – Cass Elliot, amerykańska piosenkarka (zm. 1974)
• 1943:
  • Janusz Kondratiuk, polski reżyser filmowy
  • Pan Witek, polski gitarzysta, śpiewak uliczny
• 1943 – Murilo Sebastião Ramos Krieger, brazylijski arcybiskup, Prymas Brazylii
• 1945 – Mieczysław Gajda, polski aktor
• 1945 – Paul Flaherty, amerykański reżyser filmowy
• 1947:
  • Wiktor Jerofiejew, rosyjski pisarz, publicysta
  • Tanith Lee, angielska pisarka fantastyki naukowej, horroru i fantasy
  • Urszula Sipińska, polska piosenkarka
  • Janusz Zaorski, polski reżyser filmowy
• 1948:
  • Jeremy Irons, brytyjski aktor
  • Julius Sang, kenijski lekkoatleta, biegacz (zm. 2004)
  • Jacek Saryusz-Wolski, polski polityk, sekretarz Komitetu Integracji Europejskiej, poseł do Parlamentu Europejskiego
• 1949:
  • Bohdan Masztaler, polski piłkarz
  • Twiggy, angielska aktorka, modelka
• 1951:
  • Mieczysław Bieniek, polski doódca wojskowy, generał
  • Kazimierz Kmiecik, polski piłkarz, trener piłkarski
  • Daniel Lanois, kanadyjski producent muzyczny
• 1952 – Henry Kaiser, amerykański gitarzysta, kompozytor
• 1953:
  • Bogdan Norčič, słoweński skoczek narciarski, trener skoków narciarskich (zm. 2004)
  • Grażyna Szapołowska, polska aktorka
  • Waldemar Śmigasiewicz, polski reżyser teatralny
• 1954:
  • David Bamber, brytyjski aktor
  • Bolesław Piecha, polski lekarz ginekolog, poseł na Sejm RP
• 1956 – Zbigniew Kuźmiuk, polski polityk
• 1957:
  • Krzysztof Bartoszewicz, polski aktor
  • Richard Linnehan, amerykański astronauta
• 1958:
  • Lita Ford, angielska wokalistka i gitarzystka zespołu The Runaways
  • Kevin Hooks, amerykański aktor, reżyser filmowy
  • José Torres, kubański perkusista
• 1960 – Oksana Zabużko, ukraińska pisarka
• 1961 – Josimar, brazylijski piłkarz
• 1962 – Gottfried von Bismarck, niemiecki arystokrata (zm. 2007)
• 1963:
  • Marcin Pospieszalski, polski gitarzysta basowy, kompozytor
  • David Seaman, angielski piłkarz, bramkarz
• 1965 – Sunita Williams, amerykańska astronautka
• 1968:
  • Troy Dalbey, amerykański pływak
  • Nikolaos Kaklamanakis, grecki żeglarz
  • Paweł Łukaszewski, polski kompozytor
• 1969:
  • Mariusz Błaszczak, polski polityk, poseł na Sejm RP
  • Candy Dulfer, holenderska saksofonistka jazzowa
  • Tapio Wilska, fiński muzyk metalowy
• 1970:
  • Sonny Anderson, brazylijski piłkarz
  • Marc Arnold, południowoafrykański piłkarz
  • Tomasz Brożyna, polski kolarz szosowy
• 1971:
  • Tomasz Gudzowaty, polski fotografik
  • Sanaa Lathan, amerykańska aktorka
• 1972:
  • Amy Frazier, amerykańska tenisistka
  • Agnieszka Wielgosz, polska aktorka
• 1973:
  • José Azevedo, portugalski kolarz szosowy
  • Aitor Karanka, hiszpański piłkarz, trener piłkarski
• 1974:
  • Jimmy Fallon, amerykański aktor
  • Hermes, brazylijski piłkarz
  • Tomasz Krzeszewski, polski tenisista stołowy
  • Damir Mulaomerović, bośniacki koszykarz
• 1976:
  • Raja Bell, amerykański koszykarz
  • Alison Sweeney, amerykańska aktorka
• 1977:
  • Mirco Baldacci, sanmaryński kierowca rajdowy
  • Raúl Tamudo, hiszpański piłkarz
• 1978:
  • Amil, amerykańska raperka
  • Elke Hipler.
  • Mariano Puerta, argentyński tenisista
• 1979:
  • Yvonne Cernota, niemiecka bobsleistka (zm. 2004)
  • Sara Fischer, szwedzka snowboardzistka
  • Kim Hyang-Mi, północnokoreańska tenisistka stołowa
  • Patrycja Szczepanowska, polska aktorka
• 1980:
  • Homare Kishimoto, japoński skoczek narciarski
  • Miroslava Knapková, czeska wioślarka
  • Sara Kiersten Quin, kanadyjska wokalistka i gitarzystka zespołu Tegan and Sara
  • Tegan Rain Quin, kanadyjska wokalistka i gitarzystka zespołu Tegan and Sara
• 1981:
  • Rika Fujiwara, japońska tenisistka
  • Christian Gratzei, austriacki piłkarz, bramkarz
  • Krzysztof Włodarczyk, polski bokser
• 1982:
  • Eleni Daniilidou, grecka tenisistka
  • Eduardo dos Reis Carvalho, portugalski piłkarz, bramkarz
• 1983 – Christopher Gallegos, amerykański wokalista zespołu US5
• 1984 – Ángel Reyna, meksykański piłkarz
• 1985 – Niels Klapwijk, holenderski siatkarz
• 1986:
  • Leon Best, irlandzki piłkarz
  • Jurica Buljat, chorwacki piłkarz
• 1987 – Danielle Panabaker, amerykańska aktorka
• 1988:
  • Thiemo De Bakker, holenderski tenisista
  • Damian Kostrzewa, polski piłkarz ręczny
• 1989 – Tyreke Evans, amerykański koszykarz
• 1991 – Alexandre Mabboux, francuski skoczek narciarski

Zmarli

• 1339 – Go-Daigo, cesarz Japonii (ur. 1288)
• 1356 – Piotr I, książę Burbonii (ur. 1311)
• 1636 – Franz von Dietrichstein, czeski duchowny katolicki, kardynał, biskup ołomuniecki (ur. 1570)
• 1710 – Ole Rømer, duński astronom (ur. 1644)
• 1843 – Gaspard-Gustave Coriolis, francuski fizyk, matematyk (ur. 1792)
• 1846 – Karol Hyŏn Sŏng-mun, koreański męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1797)
• 1881 – James Garfield, amerykański polityk, prezydent USA (ur. 1831)
• 1897 – Kornel Ujejski, polski poeta (ur. 1823)
• 1902 – Masaoka Shiki, japoński pisarz (ur. 1867)
• 1931 – Aniela Bogusławska, polska aktorka (ur. 1874)
• 1935 – Konstantin Ciołkowski, rosyjski wynalazca (ur. 1857)
• 1939:
  • Stanisław Dąbek, polski dowódca wojskowy, pułkownik, dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża (ur. 1892)
  • Stanisław Grzmot-Skotnicki, polski dowódca wojskowy, generał, dowódca Pomorskiej Brygady Kawalerii i Grupy Operacyjnej Czersk (ur. 1894)
  • Michał Jaworski, polski kompozytor
• 1944 – Jan Wuttke, polski żołnierz AK, podporucznik, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1921)
• 1954 – Miles Franklin, australijska pisarka i feministka (ur. 1879)
• 1967 – Stanisław Byrcyn-Gąsienica, polski ratownik górski, założyciel TOPR (ur. ?)
• 1969 – Rex Ingram, amerykański aktor (ur. 1895)
• 1972 – Robert Casadesus, francuski pianista (ur. 1899)
• 1973:
  • Mary Wigman, niemiecka tancerka (ur. 1886)
  • Gram Parsons, amerykański muzyk (ur. 1946)
• 1975 – Józef Mroszczak, polski grafik, artysta plakatu (ur. 1910)
• 1985 – Italo Calvino, włoski pisarz (ur. 1923)
• 1987:
  • Einar Gerhardsen, norweski polityk, premier Norwegii (ur. 1897)
  • Wiktor Sadecki, polski aktor (ur. 1923)
• 1990 – Wacław Solski, polski pisarz (ur. 1897)
• 1996:
  • Douglas Hyde, brytyjski dziennikarz (ur. 1911)
  • Czesław Petelski, polski reżyser filmowy (ur. 1922)
• 1997 – Rich Mullins, amerykański muzyk (ur. 1955)
• 1999:
  • Hubert Hilscher, polski grafik, ilustrator książek (ur. 1924)
  • Jerzy Witold Wyrzykowski, polski uczony, profesor Politechniki Warszawskiej (ur. 1947)
• 2001 – Eligiusz Lasota, polski dziennikarz (ur. 1929)
• 2002 – Robert Guéï, polityk Wybrzeża Kości Słoniowej, prezydent Wybrzeża Kości Słoniowej (ur. 1941)
• 2004 – Line Østvold, norweska snowboardzistka (ur. 1978)
• 2005:
  • Ryszard Golc, polski operator filmowy (ur. 1927)
  • Edward Nawrot, polski duchowny katolicki, proboszcz parafii w Kiekrzu (ur. 1947)
• 2007:
  • Ján Režňák, słowacki pilot wojskowy, as myśliwski (ur. 1919)
  • Janusz Klekowski, polski działacz opozycyjny, członek KOR (ur. 1930)
  • Vlatko Pavletić, chorwacki polityk, prezydent Chorwacji (ur. 1930)
• 2011 – George Cadle Price, belizeński polityk, premier Belize (ur. 1919)

Przypisy