23 lutego jest 54. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 311 (w latach przestępnych 312) dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Będzimir, Damian, Damiana, Feliks, Florentyn, Izabela, Łazarz, Marta, Milburga, Montan, Polikarp, Prymian, Romana i Stefan.
• Brunei – Święto Narodowe
• Gujana – Święto Republiki
• Polska – Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją
• Rosja – Dzień Obrońcy Ojczyzny
• Tadżykistan – Święto Armii
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1][2] obchodzą:
  • bł. Daniel Brottier
  • bł. Izabela Francuska (siostra Ludwika IX, dziewica)
  • św. Polikarp ze Smyrny
  • bł. Rafaela Ibarra de Villalonga
  • św. Willigis (arcybiskup)

Wydarzenia w Polsce

• 1280 – Zwycięstwo rycerstwa polskiego nad wojskami rusko-tatarskimi w bitwie pod Goźlicami.
• 1539 – Ślub Izabeli Jagiellonki z królem Węgier Janem Zápolyą.
• 1831 – Powstanie listopadowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Nowogrodem.
• 1921 – Strajk powszechny kolejarzy węzła warszawskiego.
• 1930 – W Wilnie przy Uniwersytecie Stefana Batorego rozpoczął działalność Instytut Naukowo-Badawczy Europy Wschodniej.
• 1943 – II wojna światowa: oddział Gwardii Ludowej opanował Głogów Małopolski.
• 1945 – Skapitulował niemiecki garnizon w poznańskiej cytadeli. Dzień ten uznaje się za datę wyzwolenia miasta Poznań spod okupacji niemieckiej.
• 1965 – Otwarto Ogród Botaniczny w Lublinie.
• 1978 – W Katowicach powstał Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Górnego Śląska.
• 1981 – Kazimierz Deyna podpisał kontrakt z amerykańskim klubem San Diego Sockers.
• 1982 – W szpitalu zmarł starszy sierżant MO Zdzisław Karos, postrzelony 18 lutego w tramwaju w Warszawie, podczas próby odebrania mu broni przez młodych członków organizacji Powstańcza Armia Krajowa.
• 1986 – Premiera filmu Bohater roku w reżyserii Feliksa Falka.
• 1990 – Nowelizacja kodeksu karnego zniosła karę konfiskaty majątku.
• 1991 – Marian Krzaklewski został przewodniczącym NSZZ „Solidarność”.
• 1998 – Prezydent Aleksander Kwaśniewski w Warszawie i papież Jan Paweł II w Watykanie ratyfikowali konkordat między Polską a Stolicą Apostolską.
• 1999:
  • Premiera 1. odcinka serialu Rodzina zastępcza.
  • Premier Jerzy Buzek podpisał akt ratyfikacyjny o wejściu Polski do NATO.
• 2000 – Członkowie organizacji Naszość, w trakcie demonstracji przeciwko wojnie w Czeczenii dokonali sprofanowania rosyjskiej flagi na terenie Konsulatu Generalnego Federacji Rosyjskiej w Poznaniu.
• 2001 – Ustanowiono Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją.
• 2011 – Ostatni samochód (Chevrolet Aveo) zjechał z linii montażowej FSO.

Wydarzenia na świecie

•   532 – Rozpoczęto budowę świątyni Hagia Sofia w Konstantynopolu.
•   632 – Ostatnie kazanie Mahometa.
• 1455 – Umowna data publikacji pierwszej drukowanej książki – Biblii Gutenberga.
• 1574 – Rozpoczęła się V francuska wojna religijna.
• 1660 – Karol XI został królem Szwecji.
• 1668 – Spłonął wiedeński pałac Hofburg, siedziba władców Austrii.
• 1766 – Po śmierci Stanisława Leszczyńskiego oddana mu w dożywotnie władanie Lotaryngia została włączona do Francji.
• 1797 – Nieudana próba inwazji wojsk francuskich na Wielką Brytanię.
• 1836 – Rewolucja w Teksasie: rozpoczęła się bitwa o Alamo.
• 1847 – Wojna amerykańsko-meksykańska: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie pod Buena Vista.
• 1852 – W Wielkiej Brytanii powstał pierwszy rząd lorda Derby.
• 1887:
  • Trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zabiły około 2 tys. osób we włoskiej Ligurii i na francuskim Lazurowym Wybrzeżu.
  • Zakazano importu chińskiego opium do USA.
• 1893 – Rudolf Diesel opatentował silnik wysokoprężny.
• 1903 – Kuba i USA zawarły układ o wydzierżawieniu "na odpowiedni okres" obszaru Guantánamo.
• 1905 – Amerykański adwokat Paul P. Harris założył organizację Rotary International.
• 1918 – Niemiecki inżynier Artur Scherbius złożył wniosek o opatentowanie wirnikowej maszyny szyfrującej Enigma.
• 1920 – Przedstawiciele Polski i Białoruskiej Republiki Ludowej podpisali w Rydze umowę o charakterze konwencji wojskowej, mówiącej o wspólnej walce z bolszewikami Wojska Polskiego i Białoruskiej Armii Narodowej.
• 1927 – Powstanie Cristero w Meksyku: pierwsze zwycięstwo powstańców walczących z antyklerykalnym rządem w bitwie pod San Francisco del Rincón (stan Guanajuato).
• 1932 – W wiosce Olăneşti w Mołdawskiej SRR zastrzelono 40 "kułaków", co odbiło się szerokim echem w prasie europejskiej.
• 1934:
  • Dokonano oblotu amerykańskiego samolotu pasażerskiego Lockheed L-10 Electra.
  • Leopold III został królem Belgów po tym jak jego ojciec Albert I zginął w czasie wspinaczki górskiej.
• 1935 – Paragwaj wystąpił z Ligi Narodów.
• 1938 – Otwarto Port Tel Awiw.
• 1939 – Odbyła się 11. ceremonia wręczenia Oscarów.
• 1940 – II wojna światowa: na Morzu Północnym brytyjski niszczyciel HMS Gurkha zatopił niemiecki okręt podwodny U-53; zginęło 42 członków załogi.
• 1941 – Zespół kierowany przez amerykańskiego chemika Glenna T. Seaborga po raz pierwszy wytworzył pluton.
• 1942:
  • Wojna na Pacyfiku: japoński okręt podwodny ostrzelał rafinerię ropy w Santa Barbara w Kalifornii. Był to pierwszy japoński atak na obiekt na kontynencie amerykańskim.
  • W północnych Włoszech utworzony został obóz koncentracyjny Gonars.
• 1944 – Rozpoczęły się masowe deportacje Czeczenów i Inguszy do radzieckich republik w Azji Środkowej.
• 1945:
  • Amerykanie zatknęli swoją flagę na japońskiej wyspie Iwo Jima.
  • Lotnictwo amerykańskie przeprowadziło pierwszy nalot na Tokio z użyciem bomb zapalających.
  • Neutralna do tej pory Turcja wypowiedziała wojnę Niemcom.
• 1946 – Armia Czerwona została przekształcona w Armię Radziecką.
• 1947 – Powstała Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO).
• 1954 – Po raz pierwszy podano dzieciom szczepionkę przeciwko polio.
• 1955 – Edgar Faure został po raz drugi premierem Francji.
• 1958 – Na Kubie został uprowadzony przez rebeliantów Argentyńczyk Juan Manuel Fangio, pięciokrotny mistrz świata Formuły 1. Zwolniono go następnego dnia.
• 1966 – Partia Baas dokonała zamachu stanu w Syrii.
• 1967 – Weszła w życie 25. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych.
• 1970:
  • Gujana (dawna Gujana Brytyjska) uzyskała niepodległość.
  • W Australii oddano do użytku linię kolejową Indian Pacific, łączącą Perth leżące nad Oceanem Indyjskim z Sydney nad Pacyfikiem, o długości 4352 km.
• 1972 – W Dahomeju (obecnie Benin) doszło do nieudanej próby wojskowego zamachu stanu i obalenia prezydenta Huberta Magi.
• 1981 – Oddziały Guardia Civil dokonały nieudanej próby puczu wojskowego w Hiszpanii.
• 1982 – 53% mieszkańców Grenlandii opowiedziało się za wystąpieniem z Unii Europejskiej.
• 1983 – Rząd hiszpański znacjonalizował holding prasowy Rumasa.
• 1987 – Zaobserwowano wybuch supernowej SN 1987A w Wielkim Obłoku Magellana.
• 1991 – Wojskowy zamach stanu w Tajlandii.
• 1992 – We francuskim Albertville zakończyły się XVI Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
• 1994:
  • Bośniaccy Chorwaci zawarli rozejm z rządem Bośni i Hercegowiny.
  • Rosyjska Duma Państwowa uchwaliła amnestię dla uczestników puczów w sierpniu 1991 i październiku 1993 roku.
• 1995 – Izrael i Tanzania wznowiły stosunki dyplomatyczne, zerwane w 1973 roku.
• 1997:
  • 69-letni Palestyńczyk Ali Abu Kamal otworzył ogień na tarasie widokowym na 86. piętrze Empire State Building w Nowym Jorku, zabijając duńskiego turystę, raniąc 6 osób, a następnie popełniając samobójstwo.
  • Na rosyjskiej stacji orbitalnej Mir wybuchł niegroźny pożar.
• 1998 – 42 osoby zginęły, a 260 zostało rannych po przejściu tornada nad środkową Florydą.
• 1999 – 31 osób zginęło po zejściu lawiny na gminę Galtür w austriackim Tyrolu.
• 2001 – Adam Małysz zdobył złoty medal w konkursie na normalnej skoczni podczas mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym w fińskim Lahti.
• 2002 – Kolumbijska grupa rewolucyjna FARC uprowadziła aktywistkę na rzecz praw człowieka i kandydatkę na prezydenta Íngrid Betancourt.
• 2005 – Ukazała się książka Pamięć i tożsamość papieża Jana Pawła II.
• 2006 – W Moskwie zawaliła się hala targowa; zginęło 65 osób, a 32 zostały ranne.
• 2007 – W porcie lotniczym w Phoenix zastosowano po raz pierwszy skaner do prześwietlania odzieży pasażerów przy pomocy promieniowania RTG.
• 2008:
  • Na orbitę wyniesiony został japoński satelita komunikacyjny WINDS, mający umożliwić superszybki dostęp do Internetu z prędkością nawet 1,2 Gb/s.
  • Na wyspie Guam rozbił się amerykański bombowiec Northrop B-2 Spirit.
• 2011:
  • Po 19 latach został zniesiony stan wyjątkowy w Algierii.
  • Strajk generalny w Grecji.

Urodzili się

• 1417 – Paweł II, papież (zm. 1471)
• 1443 – Maciej Korwin, król Węgier i Czech (zm. 1490)
• 1539 – Henryk XI, książę legnicki (zm. 1588)
• 1633 – Samuel Pepys, angielski pamiętnikarz (zm. 1703)
• 1685 – Georg Friedrich Händel, niemiecki kompozytor (zm. 1759)
• 1744 – Mayer Amschel Rothschild, założyciel bankierskiej dynastii Rothschildów (zm. 1812)
• 1822 – Giovanni Battista de Rossi, włoski archeolog (zm. 1894)
• 1832 – Salomon Joachim Halberstam, żydowski bibliofil, kolekcjoner, publicysta, kupiec, twórca, składającej się z kilkuset pozycji, kolekcji hebrajskich rękopisów i rzadkich druków (zm. 1900)
• 1850 – Julian Ochorowicz, polski filozof, psycholog, poeta, publicysta (zm. 1917)
• 1855 – Maurice Bloomfield, amerykański językoznawca, indolog i znawca sanskrytu (zm. 1928)
• 1874 – Konstantin Päts, estoński polityk, prezydent Estonii (zm. 1956)
• 1879 – Kazimierz Malewicz, rosyjski malarz pochodzenia polskiego (zm. 1935)
• 1883 – Karl Jaspers, niemiecki filozof, przedstawiciel egzystencjalizmu (zm. 1969)
• 1884 – Kazimierz Funk, polski biochemik, autor pojęcia witaminy (zm. 1967)
• 1891 – Bolesław Fichna, polski działacz polityczny i adwokat (zm. 1945)
• 1893 – August Zierhoffer, polski geograf (zm. 1969)
• 1899 – Erich Kästner, niemiecki pisarz (zm. 1974)
• 1903 – Antoni Uniechowski, polski malarz, grafik, rysownik, ilustrator, scenograf (zm. 1976)
• 1904 – Włodzimierz Missol, polski duchowny luterański (zm. 1986)
• 1905 – Derrick Henry Lehmer, amerykański matematyk (zm. 1991)
• 1908 – Zygmunt Syrokomski, polski pedagog, instruktor harcerski, harcmistrz, wychowawca młodzieży (zm. 2010)
• 1912 – Juliusz Sieradzki, polski żeglarz, konstruktor żaglówki Omega (zm. 1999)
• 1914 – Jakub Smug, polski piłkarz (zm. 2010)
• 1915:
  • Jon Hall, amerykański aktor (zm. 1979)
  • Paul Tibbets, amerykański pilot bombowca, który zrzucił bombę atomową na Hiroszimę (zm. 2007)
• 1920 – Walter Netsch, amerykański architekt (zm. 2008)
• 1923:
  • Lenka Hašková, czeska pisarka
  • Szymon Herman, polski aktor (zm. 2001)
  • Dhora Leka, albańska kompozytorka (zm. 2006)
• 1924 – Allan McLeod Cormack, południowoafrykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
• 1927 – Wiesław Stradomski, polski historyk filmu, organizator produkcji filmowej
• 1928:
  • Wasilij Łazariew, radziecki kosmonauta (zm. 1990)
  • Urszula Modrzyńska, polska aktorka (zm. 2010)
• 1929 – Aleksy II, rosyjski duchowny prawosławny, patriarcha Moskwy i Wszechrusi (zm. 2008)
• 1931 – Tom Wesselmann, amerykański malarz (zm. 2004)
• 1932 – Andrzej Wituski, polski polityk, prezydent Poznania
• 1934:
  • Linda Cristal, argentyńska aktorka
  • Jacques Séguéla, francuski specjalista z zakresu marketingu politycznego
• 1938 – Jiří Menzel, czeski reżyser filmowy, aktor
• 1940:
  • Peter Fonda, amerykański aktor
  • Kai Johansen, duński piłkarz (zm. 2007)
• 1944:
  • Oleg Jankowski, rosyjski aktor (zm. 2009)
  • Johnny Winter, amerykański muzyk
• 1945 – Takeuchi Toshimichi, japoński soke, mistrz i instruktor sztuk walki (zm. 2007)
• 1947 – Kazimierz Maranda, polski lekkoatleta
• 1948 – Wanda Ciarkowska, polski psycholog
• 1949 – Anna-Maria Müller, niemiecka saneczkarka (zm. 2009)
• 1951 – Ewa Bem, polska piosenkarka
• 1952 – Brad Whitford, amerykański muzyk zespołu Aerosmith
• 1954:
  • Wiktor Juszczenko, ukraiński polityk, premier i prezydent Ukrainy
  • Wiesław Jobczyk, polski hokeista
• 1955 – Tomasz Stockinger, polski aktor
• 1956 – Józef Kupny, polski duchowny katolicki, biskup katowicki
• 1957 – Jiří Staněk, czeski poeta, dramaturg i krytyk literacki
• 1958 – David Sylvian, angielski muzyk zespołu Japan
• 1959 – Clayton Anderson, amerykański astronauta
• 1960:
  • Anna Gornostaj, polska aktorka
  • Naruhito, następca tronu Japonii
  • Katarzyna Walter, polska aktorka
• 1962 – David Hay, szkocki curler
• 1963 – Radosław Sikorski, polski dziennikarz, polityk, minister spraw zagranicznych
• 1964:
  • Paweł Graś, polski polityk, poseł na Sejm RP
  • John Norum, norweski gitarzysta zespołu Europe
• 1965:
  • Kristin Davis, amerykańska aktorka
  • Andrzej Saramonowicz, polski dziennikarz, scenarzysta filmowy
  • Helena Suková, czeska tenisistka
• 1966 – Mieczysław Ożóg, polski piłkarz
• 1967 – Chris Vrenna, amerykański muzyk, producent muzyczny, klawiszowiec i perkusista zespołu metalowego Marilyn Manson
• 1969 – Eric Otero, ameykański kulturysta (zm. 2006)
• 1971 – Joe-Max Moore, amerykański piłkarz
• 1972 – Joszko Broda, polski muzyk
• 1973 – Jeff Nordgaard, amerykański koszykarz
• 1974 – Lael Gregory, amerykański snowboardzista
• 1975:
  • Ewa Kowalkowska, polska siatkarka
  • Callan Mulvey, australijski aktor
  • Bohdan Ulihrach, czeski tenisista
  • Ołeksandr Zotow, ukraiński piłkarz
• 1977:
  • Paulina Holtz, polska aktorka
  • Tomasz Lisowicz, polski kolarz szosowy
  • Karol Pokojowczyk, polski wokalista, producent muzyczny
  • Dally Randriantefy, madagaskarska tenisistka
  • Kristina Šmigun-Vähi, estońska biegaczka narciarska
• 1979:
  • Brandon Hedrick, amerykański morderca (zm. 2006)
  • Karolina Kozińska, polska dziennikarka
• 1981:
  • Gareth Barry, angielski piłkarz
  • Sophie Lefèvre, francuska tenisistka
  • Jaakko Tallus, fiński kombinator norweski
• 1982 – Anna Chapman, agentka rosyjskiego wywiadu
• 1983 – Mido, egipski piłkarz
• 1984 – Mamoutou Coulibaly, malijski piłkarz
• 1985 – Izabela Żebrowska, polska siatkarka
• 1986 – Ola Svensson, szwedzki piosenkarz
• 1987 – Marcin Bildziuk, polski malarz
• 1988 – Michał Kubiak, polski siatkarz
• 1994 – Dakota Fanning, amerykańska aktorka

Zmarli

•   965 – Eudes, książę Burgundii (ur. ok. 944)
• 1011 – Willigis, arcybiskup Moguncji, święty (ur. ok. 940)
• 1072 – Piotr Damiani, włoski biskup, święty katolicki, Doktor Kościoła (ur. 1007)
• 1270 – Izabela, francuska błogosławiona, córka króla Francji Ludwika VIII (ur. 1225)
• 1447 – Eugeniusz IV, papież (ur. 1383)
• 1464 – Zhu Qizhen, cesarz Chin (ur. 1427)
• 1507 – Gentile Bellini, włoski malarz (ur. 1429)
• 1603 – François Viète, francuski matematyk (ur. 1540)
• 1717 – Magnus Stenbock, szwedzki dowódca wojskowy, feldmarszałek (ur. 1663)
• 1766 – Stanisław Leszczyński, król Polski (ur. 1677)
• 1792 – Joshua Reynolds, angielski malarz, portrecista (ur. 1723)
• 1821 – John Keats, angielski poeta (ur. 1795)
• 1829 – Jan Stefani, polski skrzypek, kompozytor, dyrygent (ur. 1746)
• 1830 – Jan Piotr Norblin, francuski malarz, rysownik, grafik (ur. 1745)
• 1848 – John Quincy Adams, amerykański polityk, prezydent USA (ur. 1767)
• 1855 – Carl Friedrich Gauss, niemiecki matematyk, fizyk, astronom (ur. 1777)
• 1859 – Zygmunt Krasiński, polski pisarz (ur. 1812)
• 1874 – Edward Rastawiecki, polski historyk sztuki (ur. 1804)
• 1892 – Eduard Friedrich Wiebe, niemiecki architekt (ur. 1804)
• 1914 – Wojciech Bednarski, polski pedagog (ur. 1841)
• 1917 – Jean Darboux, francuski matematyk (ur. 1842)
• 1930 – Horst Wessel, niemiecki nazista (ur. 1907)
• 1934 – Edward Elgar, brytyjski kompozytor (ur. 1857)
• 1944 – Leo Baekeland, belgijski przedsiębiorca, wynalazca (ur. 1863)
• 1945:
  • Stefan Wincenty Frelichowski, błogosławiony, polski duchowny katolicki (ur. 1913)
  • Rudolf Lange, niemiecki nazista (ur. 1910)
  • Aleksiej Tołstoj, rosyjski pisarz (ur. 1883)
• 1946 – Tomoyuki Yamashita, japoński generał (ur. 1888)
• 1954 – Jacques Mieses, niemiecki szachista (ur. 1865)
• 1957 – Stanisław Wallis, polski działacz państwowy (ur. 1895)
• 1960 – Bolesław Szarecki, polski generał, chirurg (ur. 1874)
• 1965 – Stan Laurel, amerykański aktor (ur. 1890)
• 1969 – Saud ibn Abd al-Aziz as-Saud, król Arabii Saudyjskiej (ur. 1902)
• 1973 – Dickinson W. Richards, amerykański fizjolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1895)
• 1975:
  • Hans Bellmer, niemiecki malarz, rzeźbiarz i grafik (ur. 1902)
  • Leon Wójcikowski, polski tancerz, choreograf, pedagog (ur. 1899)
• 1978 – Paul Yoshigorō Taguchi, japoński duchowny katolicki, arcybiskup Osaki, kardynał (ur. 1902)
• 1982 – Zdzisław Karos , polski sierżant Milicji Obywatelskiej (ur. 1950)
• 1986:
  • Ernst Neufert, niemiecki architekt (ur. 1900)
  • Mart Stam, holenderski architekt (ur. 1899)
• 1988 – Mieczysław Milecki, polski aktor (ur. 1907)
• 1989 – Hans Hellmut Kirst, niemiecki pisarz (ur. 1914)
• 1994 – Zbigniew Bieńkowski, polski poeta, krytyk literacki, eseista, tłumacz (ur. 1913)
• 1995 – James Herriot, szkocki lekarz weterynarii (ur. 1916)
• 1996 – Helmut Schön, niemiecki piłkarz, trener piłkarski (ur. 1915)
• 1997:
  • Jan Adamczewski, polski dziennikarz (ur. 1923)
  • Tony Williams, amerykański perkusista jazzowy (ur. 1945)
• 2000:
  • Ofra Haza, izraelska piosenkarka (ur. 1957)
  • Sir Stanley Matthews, angielski piłkarz (ur. 1915)
• 2001 – Robert Enrico, francuski reżyser filmowy (ur. 1931)
• 2003:
  • Lech Falandysz, polski prawnik (ur. 1942)
  • Jan Górecki, polski generał, polityk, kierownik resortu kontroli państwowej (ur. 1910)
  • Robert K. Merton, amerykański socjolog (ur. 1910)
  • Jan Olszański, polski duchowny katolicki, biskup (ur. 1919)
  • Jaime Ramírez Banda, chilijski piłkarz (ur. 1931)
• 2004 – Ryszard Białowąs, polski koszykarz (ur. 1947)
• 2005 – Henryk Cyganik, polski poeta, dziennikarz, publicysta, satyryk, pisarz (ur. 1946)
• 2006:
  • Stanisław Kuraciński, polski duchowny katolicki, pallotyn (ur. 1936)
  • Joseph Sun Yuanmo, chiński biskup katolicki (ur. 1920)
  • Telmo Zarra, hiszpański piłkarz (ur. 1921)
• 2007 – John Ritchie, angielski piłkarz (ur. 1941)
• 2008:
  • Janez Drnovšek, słoweński polityk, premier i prezydent Słowenii (ur. 1950)
  • Denis Lazure, kanadyjski polityk (ur. 1925)
  • Stanisław Łałowski, polski pianista jazzowy (ur. 1953)
  • Mirosław Milewski, polski polityk, minister spraw wewnętrznych, generał (ur. 1928)
• 2009:
  • Sverre Fehn, norweski architekt modernistyczny, laureat Nagrody Pritzkera (ur. 1924)
  • Jarosław Mianowski, polski muzykolog, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (ur. 1966)
  • Franciszek Starowieyski, polski malarz, grafik, scenograf (ur. 1930)
• 2011 – Shri Mataji Nirmala Devi, indyjska doktor filozofii i medycyny, twórczyni systemu Sahadźa joga (ur. 1923)
• 2012 – Kazimierz Żygulski, polski socjolog kultury, polityk, minister (ur. 1919)

Przypisy