4 maja
4 maja jest 124. (w latach przestępnych 125.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 241 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Antonia, Antonina, Damian, Damiana, Florian, Gościwit, Gotard, Grzegorz, January, Kasjan, Leonida, Lucyla, Michał, Monika, Paulin, Pelagia, Tekla, Teodora, Strzedziwoj, Sylwan i Wespazjan
- ChRL – Dzień Młodzieży
- Holandia – Dzień Pamięci Ofiar Wojny
- Japonia – Dzień Zieleni
- międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Strażaka
- Namibia – Święto Cassingi
- Polska
- Dzień Strażaka (od 2002 święto państwowe)
- Dzień Hutnika, Dzień Kominiarza, Dzień Garncarza i Dzień Piekarza
- Tonga – Urodziny Księcia
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1439 – W bitwie pod Grotnikami armia królewska rozgromiła polskich husytów pod wodzą Spytka z Melsztyna.
- 1863 – Powstanie styczniowe: w nocy z 4/5 maja oddział Ignacego Mystkowskiego urządził pod Stokiem zasadzkę na wojska carskie, odnosząc jedno z największych polskich zwycięstw podczas powstania.
- 1934 – Powstał Polski Związek Inżynierów Budowlanych.
- 1944 – W Owczarni na Lubelszczyźnie oddział Armii Ludowej podstępnie rozbroił i wymordował 18 partyzantów Armii Krajowej, a 13 dalszych zranił.
- 1945 – Koło Świnoujścia zatonął trafiony bombami niemiecki krążownik HSK "Orion" z uchodźcami wojennymi. Zginęło 150 z ponad 4000 osób na pokładzie.
- 1950 – 29 górników zginęło w wybuchu metanu i pyłu węglowego w KWK "Jankowice".
- 1957 – Powstało Niemieckie Towarzystwo Kulturalno-Społeczne we Wrocławiu.
- 1973 – Premiera filmu Motyle.
- 1981:
- Premiera filmu Miś.
- Założono stowarzyszenie studentów i absolwentów prawa ELSA Poland.
- 1990 – Hutę im. Włodzimierza Lenina przemianowano na Hutę im. Tadeusza Sendzimira.
- 1994 – Na antenie TVP1 ukazało się premierowe wydanie programu rozrywkowego Śmiechu warte.
- 1998 – Ukazał się album Ostateczny krach systemu korporacji grupy Kult.
Wydarzenia na świecie
Niszczyciel ORP "Grom"
- 1415 – Sobór w Konstancji potępił poglądy Johna Wycliffe'a.
- 1471 – Wojna Dwóch Róż: król Edward IV pokonał Lancasterów w bitwie pod Tewkesbury.
- 1493 – Papież Aleksander VI podzielił ziemie Nowego Świata pomiędzy Hiszpanię i Portugalię.
- 1521 – W celu uchronienia Marcina Lutra od prześladowań, książę saski Fryderyk Mądry upozorował jego porwanie, a następnie pod przybranym imieniem rycerza Jerzego ukrył na 10 miesięcy na zamku w Wartburgu.
- 1626 – Holenderski żeglarz i zdobywca Peter Minuit wylądował na wyspie Manhattan.
- 1776 – Rhode Island jako pierwsza kolonia amerykańska ogłosiła niezależność od Wielkiej Brytanii.
- 1799 – Sułtan Tipu, wladca Królestwa Mysore w południowych Indiach, zginął podczas obrony swej stolicy Srirangapatna przed Brytyjczykami.
- 1843 – Brytyjczycy utworzyli Kolonię Natalu w południowo-wschodniej Afryce.
- 1855 – Grupa najemników na czele z Williamem Walkerem wypłynęła z San Francisco w celu wsparcia rebeliantów w wojnie domowej w Nikaragui.
- 1863 – Wojna secesyjna: zakończyła się nierozstrzygnięta bitwa pod Suffolk.
- 1869 – Rozpoczęła się Bitwa morska w zatoce Hakodate (Japonia).
- 1896 – Ukazało się pierwsze wydanie brytyjskiego dziennika Daily Mail.
- 1897 – Paryż: 121 osób zginęło w pożarze spowodowanym zapaleniem się taśmy filmowej podczas pokazu kinowego.
- 1904:
- Amerykanie rozpoczęli budowę Kanału Panamskiego.
- Charles Stewart Rolls i Henry Royce podpisali w hotelu w Manchesterze umowę o założeniu firmy motoryzacyjnej Rolls Royce.
- 1911 – Wilhelm Filchner wyruszył z Bremerhaven na swoim statku Deutschland w podróż w kierunku Antarktydy.
- 1912 – Wojna włosko-turecka: wojska włoskie zajęły wyspę Rodos.
- 1914 – Premiera filmu Bójka na deszczu, pierwszego całkowicie stworzonego przez Charliego Chaplina.
- 1917 – I wojna światowa: 412 osób zginęło w wyniku zatopienia przewożącego żołnierzy brytyjskiego okrętu SS "Transylvania" przez niemiecki okręt podwodny w Zatoce Genueńskiej.
- 1918 – Francuski marszałek Ferdinand Foch został naczelnym wodzem sił ententy na wszystkich frontach.
- 1919 – W Chinach powstał Ruch 4 Maja skierowany przeciwko postanowieniom Traktatu wersalskiego.
- 1924 – Rozpoczęły się VIII Letnie Igrzyska Olimpijskie w Paryżu.
- 1930 – Brytyjczycy aresztowali Mahatmę Gandhiego.
- 1940 – II wojna światowa: pod Narwikiem niemieckie samoloty zatopiły niszczyciel ORP "Grom". Zginęło 59 członków załogi.
- 1945:
- Hans Frank został aresztowany przez porucznika wywiadu wojskowego USA Waltera Steina w bawarskiej miejscowości Neuhaus am Schliersee, gdzie urządził "filię Generalnego Gubernatorstwa w Polsce".
- Skapitulowały oddziały niemieckie znajdujące się w północno-zachodnich Niemczech i Danii.
- Wyzwolono KL Neuengamme.
- 1949:
- Premiera filmu musicalowego Przygoda na Broadwayu.
- Samolot z piłkarzami AC Torino rozbił się na wzgórzu koło Turynu. Zginęło 31 osób.
- 1953 – Ernest Hemingway otrzymał Nagrodę Pulitzera za powieść Stary człowiek i morze.
- 1954 – Generał Alfredo Stroessner przeprowadził wojskowy zamach stanu w Paragwaju.
- 1964 – W Birmingham została założona grupa rockowa The Moody Blues.
- 1967 – Została wystrzelona amerykańska sonda księżycowa Lunar Orbiter 4.
- 1970 – Masakra na uniwersytecie w Kencie: Gwardia Narodowa zastrzeliła 4 i zraniła 9 studentów protestujących przeciwko wojnie wietnamskiej.
- 1979 – Stojąca na czele Partii Konserwatywnej Margaret Thatcher została pierwszą kobietą-premierem Wielkiej Brytanii.
- 1982 – Wojna o Falklandy-Malwiny: brytyjski niszczyciel HMS "Sheffield" został zatopiony przez Argentyńczyków. Zginęło 20 marynarzy.
- 1985 – We szwedzkim Göteborgu odbył się 30. Konkurs Piosenki Eurowizji
- 1988 – W Henderson w Newadzie doszło do wybuchu w zakładach chemicznych; zginęły 2 osoby, a 372 zostały ranne.
- 1989 – Z pokładu wahadłowca Atlantis została wystrzelona sonda kosmiczna Magellan, przeznaczona do badań Wenus.
- 1990 – Łotwa proklamowała niepodległość.
- 1991 – W Rzymie odbył się 36. Konkurs Piosenki Eurowizji.
- 1994 – Premier Izraela Icchak Rabin i przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jaser Arafat podpisali w Kairze porozumienie o autonomii Strefy Gazy i Jerycha.
- 1996 – José María Aznar został premierem Hiszpanii.
- 1998:
- Amerykański terrorysta Theodore Kaczynski, znany jako "Unabomber", został skazany przez sąd w Sacramento na dożywocie.
- Nowo mianowany komendant watykańskiej Gwardii Szwajcarskiej Alois Estermann i jego żona zostali zastrzeleni przez gwardzistę Cédrica Tornaya, który popełnił następnie samobójstwo.
- 2000 – Wirus komputerowy ILOVEYOU w ciągu jednego dnia rozprzestrzenił się po całym świecie, infekując 10% komputerów mających dostęp do Internetu i powodując straty w wysokości 5,5 mld dolarów.
- 2001 – Otwarto nowy budynek Muzeum Sztuki w Milwaukee zaprojektowany przez hiszpańskiego architekta Santiago Calatravę.
- 2002:
- Katastrofa lotu EAS Airlines 4226: samolot BAC One-Eleven lecący z Kano do Lagos w Nigerii rozbił się w trakcie podchodzenia do lądowania, uderzając w budynki mieszkalne. Zginęło 149 osób (71 na pokładzie i 78 na ziemi).
- Po raz pierwszy obchodzono Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu.
- 2003 – Maria Maravillas od Jezusa została kanonizowana w Madrycie przez papieża Jana Pawła II.
- 2004 – Całkowite zaćmienie Księżyca.
- 2007 – Tornado zniszczyło Greensburg w stanie Kansas.
- 2008 – 5 milicjantów zginęło w zamachu bombowym w stolicy Czeczenii Groznym.
- 2009:
- Południowokoreański niszczyciel udaremnił atak somalijskich piratów na północnokoreański statek handlowy.
- W strzelaninie na weselu w okolicach Mardin w południowo-wschodniej Turcji zginęły 44 osoby, a 6 zostało rannych.
Urodzili się
- 1008 – Henryk I, król Francji (zm. 1060)
- 1622 – Juan de Valdés Leal, hiszpański malarz (zm. 1690)
- 1654 – Kangxi, cesarz Chin (zm. 1722)
- 1733 – Jean-Charles de Borda, francuski fizyk i matematyk (zm. 1799)
- 1817 – Florian Ceynowa, kaszubski działacz narodowy, lekarz, badacz folkloru i języka kaszubskiego (zm. 1881)
- 1825 – Thomas Henry Huxley, angielski zoolog i filozof (zm. 1895)
- 1861 – Robert Resiger, właściciel drukarni w Łodzi, społecznik (zm. 1943)
- 1863 – Edmund Osterloff, polski fotograf (zm. 1938)
- 1873 – Joe De Grasse, kanadyjski reżyser filmowy (zm. 1940)
- 1879 – Leonid Mandelsztam, rosyjski fizyk (zm. 1944)
- 1889 – Francis Joseph Spellman, amerykański duchowny katolicki, kardynał (zm. 1967)
- 1892 – Otto Rosenfeld, niemiecki as myśliwski z I wojny światowej (zm. 1918)
- 1895 – René Mayer, polityk francuski, premier (zm. 1972)
- 1898 – Halina Górska, polska pisarka (zm. 1942)
- 1899 – Fritz von Opel, niemiecki przedsiębiorca samochodowy (zm. 1971)
- 1900 – Antun Augustinčić, chorwacki rzeźbiarz (zm. 1979)
- 1901:
- Jerzy Bajan, polski pilot wojskowy i sportowy (zm. 1967)
- Roman Kanafoyski, polski komandor porucznik, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i II wojny światowej (zm. 1947)
- 1904 – Joaquín García-Morato y Castaño, hiszpański pilot (zm. 1939)
- 1909 – Wacław Komar, polski dowódca wojskowy, generał brygady (zm. 1972)
- 1910:
- Witold Juliusz Kapuściński, polski pisarz (zm. 1988)
- Jerzy Waldorff, polski publicysta i krytyk muzyczny (zm. 1999)
- 1915:
- Florian Marciniak, polski instruktor harcerski, harcmistrz, naczelnik Szarych Szeregów (zm. 1944)
- Lucjan Motyka, polski działacz sportowy, polityk, minister kultury i sztuki (zm. 2006)
- 1917 – Nick Joaquin, filipiński pisarz (zm. 2004)
- 1918:
- Adam Hoffmann, polski rysownik, grafik, malarz (zm. 2001)
- Kakuei Tanaka, japoński polityk, premier Japonii (zm. 1993)
- 1920:
- Tadeusz Kwiatkowski, polski pisarz, satyryk, działacz kulturalny (zm. 2007)
- Kazimierz Sheybal, polski reżyser filmów dokumentalnych (zm. 2003)
- 1921 – Edo Murtić, chorwacki malarz (zm. 2005)
- 1924 – Halina Klatkowa, polski geograf, geomorfolog, badacz czwartorzędu, naukowiec, profesor Uniwersytetu Łódzkiego (UŁ) (zm. 1997)
- 1925:
- Jenő Buzánszky, węgierski piłkarz
- Luis Herrera Campins, wenezuelski polityk, prezydent Wenezueli (zm. 2007)
- 1926:
- Anna Jurczyńska, polska szachistka, mistrzyni międzynarodowa (zm. 2009)
- Umberto Masetti, włoski motocyklista (zm. 2006)
- 1928:
- Maynard Ferguson, kanadyjski trębacz jazzowy (zm. 2006)
- Hosni Mubarak, egipski polityk, były prezydent Egiptu
- Leon Wantuła, polski pisarz (zm. 2005)
- Wolfgang von Trips, niemiecki kierowca Formuły 1 (zm. 1961)
- 1929:
- Manuel Contreras, chilijski generał
- Audrey Hepburn, amerykańska aktorka (zm. 1993)
- 1930 – Miljan Miljanić, serbski piłkarz, trener piłkarski (zm. 2012)
- 1931 – Giennadij Rożdiestwienski, rosyjski dyrygent
- 1936 – Andrzej Bober, polski dziennikarz
- 1937 – Ron Carter, amerykański kontrabasista jazzowy
- 1938 – Hanna Stankówna, polska aktorka
- 1939 – Amos Oz, izraelski pisarz
- 1940 – Robin Cook, amerykański pisarz
- 1941:
- Nick Ashford, amerykański muzyk, kompozytor, producent muzyczny (zm. 2011)
- Erwin Kruk, polski pisarz
- 1944 – Edmund Wnuk-Lipiński, polski pisarz, socjolog
- 1948 – Jerzy Tupou V, król Tonga
- 1949 – Graham Swift, brytyjski pisarz
- 1950 – Stanisław Bereś, polski poeta, krytyk literacki, tłumacz, historyk literatury
- 1951:
- Colin Bass, brytyjski muzyk zespołu Camel
- Gérard Jugnot, francuski aktor, reżyser filmowy
- Mick Mars, amerykański gitarzysta zespołu Mötley Crüe
- 1952 – Krzysztof Magowski, polski reżyser filmowy
- 1954 – Pia Zadora, amerykańska aktorka, piosenkarka
- 1956 – Ulrike Meyfarth, niemiecka lekkoatletka
- 1958:
- Keith Haring, amerykański artysta współczesny
- Jerzy Jarniewicz, polski poeta, tłumacz
- Mats Nyberg, szwedzki curler
- 1960:
- Beata Kozidrak, polska piosenkarka, wokalistka zespołu Bajm
- Werner Faymann, austriacki polityk, kanclerz Austrii
- Małgorzata Pieczyńska, polska aktorka
- 1961 – Monika Rosca, polska aktorka dziecięca, później pianistka
- 1964:
- Andrzej Butruk, polski aktor, lektor (zm. 2011)
- Mark Leduc, kanadyjski bokser (zm. 2009)
- 1968:
- Olaf Bodden, niemiecki piłkarz
- Francesca Bortolozzi, włoska florecistka
- 1969:
- Tomasz Kulawik, polski piłkarz, trener piłkarski
- Dorota Lanton, polska aktorka, piosenkarka
- 1970 – Rafał Łukaszewicz, polski operator filmowy (zm. 2004)
- 1971 – Fabien Bertrand, francuski narciarz dowolny
- 1972:
- Mike Dirnt, amerykański basista zespołu Green Day
- Grzegorz Kasdepke, polski pisarz, autor utworów dla dzieci
- 1973:
- Katrin Apel, niemiecka biathlonistka
- John Madden, kanadyjski hokeista
- 1974 – Jurij Wirt, ukraiński piłkarz, bramkarz
- 1975:
- Michał Englert, polski operator filmowy
- Sebastian Wenta, polski strongman
- Dominika Wolski, polska aktorka
- 1976 – Mariusz Jurasik, polski piłkarz ręczny
- 1977:
- Monika Bronicka, polska żeglarka, dziennikarka
- Tomasz Szafrański, polski reżyser, scenarzysta
- Zsuzsanna Vörös, węgierska pięcioboistka nowoczesna
- Piotr Włodarczyk, polski piłkarz
- 1978:
- Igor Bišćan, chorwacki piłkarz
- Vladimíra Uhlířová, czeska tenisistka
- 1979:
- Lance Bass, amerykański piosenkarz, aktor, producent filmowy i telewizyjny
- Pauline Croze, francuska piosenkarka
- Elco van der Geest, belgijski judoka
- Christo Janew, bułgarski piłkarz
- Ryan Shay, amerykański maratończyk (zm. 2007)
- 1981 – Eric Djemba-Djemba, kameruński piłkarz
- 1983 – Neuza Silva, portugalska tenisistka
- 1984 − Sarah Meier, szwajcarska łyżwiarka
- 1987:
- Zbigniew Bartman, polski siatkarz
- Cesc Fàbregas, hiszpański piłkarz
- Jorge Lorenzo, hiszpański motocyklista
Zmarli
- 304 – św. Florian, męczennik i święty katolicki (ur. 250)
- 1471 – Ścibor z Gościeńczyc, polski duchowny katolicki, biskup płocki (ur. ?)
- 1485 – Michał Giedroyć, sługa boży, Kanonik od Pokuty, zakrystianin (ur. 1420/1425)
- 1505 – Władysław z Gielniowa, błogosławiony, polski kapłan, poeta (ur. ok. 1440)
- 1519 – Lorenzo II di Piero de' Medici, książę Urbino, władca Florencji (ur. 1492)
- 1571 – Fryderyk Kazimierz frysztacki, książę cieszyński (ur. 1541/1542)
- 1605 – Ulisse Aldrovandi, włoski przyrodnik (ur. 1522)
- 1824 – Jan Siestrzyński, lekarz, litograf (ur. 1788)
- 1887 – Juliusz Konstanty Ordon, polski wojskowy, uczestnik powstania listopadowego (ur. 1810)
- 1901 – Antoni Franciszek Sotkiewicz, biskup sandomierski (ur. 1826)
- 1903 – Goce Delčev, przywódca ruchu wyzwoleńczego w Macedonii (ur. 1872)
- 1924 – Edith Nesbit, angielska pisarka (ur. 1858)
- 1935 – Józef Mikułowski-Pomorski, chemik rolny, rektor SGGW, polityk, minister (ur. 1868)
- 1936 – Jan Łopuszański, polski inżynier hydrotechnik, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej, minister robót publicznych (ur. 1875)
- 1938:
- Carl von Ossietzky, niemiecki publicysta i działacz pacyfistyczny (ur. 1889)
- Jigorō Kanō, japoński twórca judo, członek MKOl
- 1945 – Fedor von Bock, niemiecki feldmarszałek (ur. 1880)
- 1955:
- Louis Breguet, francuski konstruktor i pionier lotnictwa (ur. 1880)
- George Enescu, rumuński kompozytor, skrzypek, pianista, dyrygent i pedagog (ur. 1881)
- 1961:
- Maurice Merleau-Ponty, francuski filozof, przedstawiciel fenomenologii i egzystencjalizmu (ur. 1908)
- Anita Stewart, amerykańska aktorka (ur. 1895)
- 1966:
- Wojciech Brydziński, polski aktor, prezes ZASP-u (ur. 1877)
- Adam Królikiewicz, polski jeździec, trener i konsultant jazdy konnej (ur. 1894)
- 1972 – Edward Calvin Kendall, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (ur. 1886)
- 1974 – Gerhard Lamprecht, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1897)
- 1978 – Henryk Magnuski, amerykański inżynier polskiego pochodzenia, twórca jednego z pierwszych walkie-talkie (ur. 1909)
- 1979 – Anna Jaraczówna, polska aktorka (ur. 1916)
- 1980 – Josip Broz Tito, jugosłowiański polityk, prezydent Jugosławii (ur. 1892)
- 1984 – Diana Dors, brytyjska aktorka (ur. 1931)
- 1987 – Konstanty Jeleński, polski pisarz, krytyk literacki, tłumacz (ur. 1922)
- 1988 – Jan Mazurkiewicz, polski generał, żołnierz Legionów, Wojska Polskiego i Armii Krajowej (ur. 1896)
- 1991 – Jerzy Strzałkowski, polski oficer, powstaniec warszawski, wychowawca młodzieży (ur. 1911)
- 1994 – Heinrich Homann, niemiecki polityk (ur. 1911)
- 1995:
- Julian Groblicki, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. 1908)
- Lidia Kłobucka, polska śpiewaczka operetkowa (ur. 1932)
- 2000 – Hendrik B. G. Casimir, duński fizyk teoretyczny (ur. 1909)
- 2002 – Stanisław Niwiński, polski aktor (ur. 1932)
- 2003 – Zofia Kurzowa, polska językoznawczyni (ur. 1931)
- 2004:
- John Burton, amerykański polityk (ur. 1906)
- Clement Dodd, jamajski producent muzyki reggae (ur. 1932)
- 2004 – Hugh Gillin, amerykański aktor (ur. 1925)
- 2007 – Tadeusz Kotula, polski historyk (ur. 1923)
- 2008 – Fred Haines, amerykański scenarzysta (ur. 1936)
- 2009 – Dominick DeLuise, amerykański aktor (ur. 1933)
- 2010:
- Freddy Kottulinsky, niemiecki kierowca wyścigowy (ur. 1932)
- Luigi Poggi, włoski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1917)
- Stefan Zabieglik, polski filozof (ur. 1945)
- 2011:
- Karolina Borchardt, polska aktorka (ur. 1920)
- Frans Sammut, maltański pisarz (ur. 1945)
Przypisy
- ↑ Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
- ↑ Żywoty Świętych.