5 lutego
5 lutego jest 36. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 329 (w latach przestępnych 330) dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Adelajda, Agata, Albwin, Awit, Awita, Dobiemir, Elpin, Indracht, Izydor, Jakub, Lubodrog, Modest, Przybygniew, Rodomił, Saba i Strzeżysława.
- Burundi – Dzień Jedności
- dawn. Imperium Rosyjskie – święto Orderu św. Anny
- Meksyk – Święto Konstytucji
- San Marino – Dzień Św. Agaty
- Tanzania – Dzień Chama Cha Mapinduzi
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1335 – Górowo Iławeckie otrzymało prawa miejskie.
- 1454 – W Gdańsku wybuchło powstanie przeciwko Krzyżakom. Zajęty został Wielki Młyn na Starym Mieście – zostało wypowiedziane posłuszeństwo Zakonowi.
- 1752 – Franciszek Bieliński powołał w Ostrowie Wielkopolskim pierwszą w Polsce zawodową straż pożarną.
- 1915 – Premiera filmu Zaczarowane koło.
- 1919 – Papież Benedykt XV utworzył Ordynariat Polowy Wojska Polskiego.
- 1937 – Rząd podjął decyzję o utworzeniu Centralnego Okręgu Przemysłowego.
- 1943:
- Około 30 osób zginęło w spacyfikowanej przez hitlerowców wsi Lendo Wielkie na Lubelszczyźnie.
- W Szczecinie i prowincji Pomorze Gestapo aresztowało pod zarzutem szpiegostwa na rzecz aliantów 40 katolików, w tym 11 księży.
- 1945:
- Alfred Fiderkiewicz został prezydentem Krakowa.
- W Baryszu koło Tarnopola oddział powstańców UPA dokonał masakry 135 Polaków.
- 1946 – Weszła w życie umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku.
- 1947:
- Sejm wybrał na prezydenta RP Bolesława Bieruta.
- Zakończył działalność Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
- Została ogłoszona amnestia.
- 1960 – Dokonano oblotu samolotu szkolno-treningowego PZL TS-11 Iskra.
- 1969 – Seryjny morderca Stanisław Modzelewski został skazany na karę śmierci przez Sąd Wojewódzki w Łodzi.
- 1978:
- Odbyły się wybory do rad narodowych.
- W katastrofie kolejowej pod Ełkiem zginęło 5 osób, a 15 zostało rannych.
- 1982 – W Świdniku odbyła się pierwsza "manifestacja spacerowa" podczas emisji głównego wydania Dziennika Telewizyjnego.
- 1985 – Z Paryża na lotnisko Okęcie w Warszawie przyleciał szef tamtejszego biura "Solidarności", Seweryn Blumsztajn; na lotnisku unieważniono mu paszport i nakazano powrót do Francji.
- 1990 – Premiera filmu Marcowe migdały.
- 1996 – Włodzimierz Cimoszewicz został premierem.
- 2007:
- Minister obrony narodowej Radosław Sikorski podał się do dymisji.
- Zainaugurowano rejsy promów na trasie Świnoujście-Trelleborg (Szwecja).
Wydarzenia na świecie
- 2 p.n.e. – Cesarz rzymski Oktawian August otrzymał tytuł "ojca ojczyzny" (pater patriae).
- 62 – Pompeje zostały zniszczone przez trzęsienie ziemi.
- 506 – Król Wizygotów Alaryk II kazał opublikować zbiór praw Lex Romana Visigothorum, by uniknąć konfliktów między ariańskimi i katolickimi poddanymi.
- 1204 – Aleksy V Murzuflos został cesarzem bizantyńskim.
- 1265 – Klemens IV został wybrany na papieża.
- 1494 – W Moskwie został podpisany traktat pokojowy kończący wojnę litewsko-moskiewską.
- 1500 – Książę Mediolanu Ludovico Sforza, obalony rok wcześniej przez króla Francji Ludwika XII, powrócił na 2 miesiące do władzy.
- 1597 – W japońskim Nagasaki ukrzyżowano 26 katolików.
- 1740 – Papież Klemens XII przywrócił pełną niepodległość San Marino, które okupowały wojska hiszpańskiego kardynała Giulio Alberoniego.
- 1778 – Karolina Południowa jako pierwszy stan ratyfikowała Artykuły konfederacji i wieczystej unii.
- 1783 – Trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami spowodowany śmierć około 25 tys. osób w Kalabrii i na Sycylii.
- 1810 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: wojska francuskie rozpoczęły oblężenie Kadyksu.
- 1818 – Karol XIV Jan został królem Szwecji i Norwegii.
- 1862 – Mołdawia i Wołoszczyzna zostały formalnie połączone i utworzyły Rumunię.
- 1869 – W Moliagul w australijskim stanie Wiktoria znaleziono największy na świecie samorodek złota (62,5 kg).
- 1880 – Narodnicy dokonali nieudanego zamachu na cara Aleksandra II Romanowa.
- 1887 – W mediolańskiej La Scali odbyła się premiera opery Otello Giuseppe Verdiego.
- 1916 – W Zurychu otwarto Cabaret Voltaire.
- 1917 – W Meksyku ogłoszono konstytucję wprowadzającą ustrój republiki federacyjnej.
- 1924 – We francuskim Chamonix zakończyły się I Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
- 1943 – W Hadze został zamordowany przez ruch oporu generał Hendrik Seyffardt, dowódca kolaboracyjnego Ochotniczego Legionu Holenderskiego.
- 1945 – Wojna na Pacyfiku: wojska amerykańskie zajęły Manilę.
- 1946 – Powstała Czundoistyczna Partia Czongu, jedna z trzech legalnych partii w Korei Północnej.
- 1949 – Kapitan chilijskiej armii Alberto Larraguibel ustanowił obowiązujący do dziś rekord świata w skoku na koniu przez przeszkodę (2,47 m).
- 1952 – W Nowym Jorku na przejściach dla pieszych zamontowano pierwsze sygnały świetlne z napisem "Don't Walk".
- 1953 – Premiera filmu animowanego Piotruś Pan.
- 1956 – Zakończyły się VII Zimowe Igrzyska Olimpijskie we włoskiej Cortina d'Ampezzo.
- 1958 – Gamal Abdel Naser został prezydentem Zjednoczonej Republiki Arabskiej, utworzonej 1 lutego przez Egipt i Syrię.
- 1960 – 59 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas DC-4 w Boliwii.
- 1964 – Premiera filmu Człowiek z Rio.
- 1967 – Wystrzelona została amerykańska sonda księżycowa Lunar Orbiter 3.
- 1971:
- Statek Apollo 14 z trzecią misją załogową wylądował na Księżycu.
- W Urugwaju powstała lewicowa koalicja Szeroki Front.
- 1974 – Amerykańska sonda Mariner 10 zbliżyła się do Wenus na odległość 5770 km, wykonując szereg zdjęć i badań.
- 1975 – Richard Ratsimandrava objął urząd prezydenta Madagaskaru. Został zamordowany 6 dni później.
- 1979:
- Ajatollah Chomeini proklamował powstanie pierwszego rządu islamskiego w Iranie.
- Na Antarktydzie otwarto argentyńską stację polarną Belgrano II.
- 1985 – Hiszpania po 16 latach otwarła granicę z Gibraltarem.
- 1986 – Założono ekwadorski klub piłkarski Espoli Quito.
- 1987 – Został wystrzelony radziecki statek kosmiczny Sojuz TM-2.
- 1988:
- Dyktator Panamy Manuel Antonio Noriega Moreno został oskarżony przez sąd federalny w Miami o handel narkotykami.
- Premiera filmu Nieznośna lekkość bytu.
- 1989:
- Wystartowała brytyjska telewizja informacyjna Sky News.
- Wystartowała francuska telewizja sportowa Eurosport.
- Został zastrzelony Chris Gueffroy; ostatnia śmiertelna ofiara próby przekroczenia muru berlińskiego.
- 1993 – Robert James Woolsey został dyrektorem CIA.
- 1994:
- Cyprien Ntaryamira został prezydentem Burundi.
- Wojna w Bośni: 68 osób zginęło, ponad 200 zostało rannych na rynku w Sarajewie w eksplozji pocisku moździerzowego, wystrzelonego przez oblegające miasto wojska serbskie.
- 1996 – Papież bł. Jan Paweł II rozpoczął swą 69. podróż apostolską do Gwatemali, Nikaragui, Salwadoru i Wenezueli.
- 1997 – Szwajcarskie banki przeznaczyły 100 mln franków na odszkodowania dla spadkobierców swych klientów, którzy zginęli podczas holocaustu.
- 2000 – II wojna czeczeńska: rosyjska armia dokonała brutalnej pacyfikacji wioski Nowyje Ałdy koło Groznego; zginęło co najmniej 68 osób.
- 2001 – 15 osób zostało rannych w zamachu bombowym w moskiewskim metrze.
- 2003 – Premier RP Leszek Miller rozpoczął trzydniową wizytę w USA.
- 2004 – 19 chińskich poławiaczy mięczaków utonęło zaskoczonych przez przypływ w Zatoce Morecambe w Wielkiej Brytanii.
- 2005 – Faure Gnassingbé został prezydentem Togo.
- 2006 – Óscar Rafael de Jesús Arias Sánchez wygrał wybory prezydenckie w Kostaryce.
- 2008 – 25 etiopskich emigrantów zginęło, a 90 zostało rannych w wyniku zamachu w somalijskim porcie Bosaso.
- 2009:
- Co najmniej 33 osoby zginęły w samobójczym zamachu bombowym koło szyickiego meczetu w pakistańskim mieście Dera Ghazi Khan.
- Rozwiązała się francuska Rewolucyjna Liga Komunistyczna, w jej miejsce utworzono Nową Partię Antykapitalistyczną.
- Somalijscy piraci po otrzymaniu 3,2 mln USD okupu uwolnili ukraiński statek z ładunkiem 33 czołgów.
- W Kolumbii odkryto skamieniałe szczątki ogromnego węża Titanoboa sprzed 60 mln lat.
- 2010 – Zdjęcia z teleskopu Hubble'a wykazały, że planeta karłowata Pluton z niewyjaśnionych w pełni przyczyn zmienia kolor na bardziej czerwony.
Urodzili się
- 976 – Sanjō, cesarz Japonii (zm. 1017)
- 1788 – Robert Peel, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1850)
- 1798 – Ignacy Humnicki, polski dramatopisarz (zm. 1864)
- 1804 – Johan Ludvig Runeberg, fiński poeta (zm. 1877)
- 1810 – Ole Bornemann Bull, norweski skrzypek (zm. 1880)
- 1832 – Carl Hartwig, niemiecki kupiec, spedytor (zm. 1879)
- 1840 – John Boyd Dunlop, brytyjski wynalazca (zm. 1921)
- 1848 – Joris-Karl Huysmans, francuski pisarz (zm. 1907)
- 1862 – Aleksander Kakowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup warszawski, prymas Polski (zm. 1938)
- 1866 – Ignacy Chrzanowski, polski historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1940)
- 1878 – André Citroën, francuski inżynier, przemysłowiec (zm. 1935)
- 1887 – Alfred von Hubicki, niemiecki generał (zm. 1971)
- 1891 – Monta Bell, amerykańska reżyserka filmowa (zm. 1958)
- 1893 – Roman Ingarden, polski filozof, teoretyk literatury (zm. 1970)
- 1900 – Adlai Ewing Stevenson II, amerykański polityk (zm. 1965)
- 1906 – John Carradine, amerykański aktor (zm. 1988)
- 1907 – Pierre Pflimlin, francuski polityk (zm. 2000)
- 1909 – Grażyna Bacewicz, polska kompozytorka, skrzypaczka (zm. 1969)
- 1910 – Francisco Varallo, argentyński piłkarz (zm. 2010)
- 1914:
- Sir Alan Lloyd Hodgkin, brytyjski biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
- William S. Burroughs, amerykański pisarz (zm. 1997)
- 1915 – Robert Hofstadter, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1990)
- 1917 – Stanisław Frączysty, polski żołnierz AK, kurier tatrzański (zm. 2009)
- 1918 – Tim Holt, amerykański aktor (zm. 1973)
- 1919:
- Red Buttons, amerykański aktor (zm. 2006)
- Andreas Papandreu, grecki polityk, premier Grecji (zm. 1996)
- 1920 – Franciszek Szlachcic, polski generał, polityk, minister spraw wewnętrznych, wicepremier, członek Rady Państwa PRL (zm. 1990)
- 1928 – Tage Danielsson, szwedzki reżyser filmowy (zm. 1985)
- 1929 – Fred Sinowatz, austriacki polityk, kanclerz Austrii (zm. 2008)
- 1930:
- Kalina Jędrusik, polska aktorka (zm. 1991)
- Kazimierz Urbanik, polski matematyk, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego (zm. 2005)
- 1931 – Krystyna Radzikowska, polska szachistka (zm. 2006)
- 1933:
- Jörn Donner, fiński reżyser filmowy
- Miloš Milutinović, jugosłowiański trener piłkarski (zm. 2003)
- 1935:
- Alex Harvey, brytyjski muzyk (ur. 1982)
- Sandra Paretti, niemiecka pisarka (zm. 1994)
- 1940 – Hans Rudolf Giger, szwajcarski malarz
- 1941:
- David Selby, amerykański aktor
- Grzegorz Walczak, polski pisarz, autor tekstów piosenek
- 1942:
- Susan Hill, brytyjska pisarka
- Andrzej Wohl, polski reżyser i aktor (zm. 2009)
- 1943 – Michael Mann, amerykański reżyser filmowy
- 1944 – Al Kooper, amerykański muzyk zespołu Blood, Sweat and Tears
- 1945:
- Marek Barbasiewicz, polski aktor
- Leszek Mądzik, polski reżyser, scenograf teatralny
- 1946 – Charlotte Rampling, angielska aktorka
- 1947:
- Benoît Jacquot, francuski reżyser filmowy
- Lech Marchelewski, polski pilot, podpułkownik, założyciel grupy akrobacyjnej AZL Żelazny (zm. 2007)
- 1948:
- Sven-Göran Eriksson, szwedzki trener piłkarski
- Christopher Guest, amerykański aktor, reżyser filmowy, kompozytor
- Barbara Hershey, amerykańska aktorka
- Errol Morris, amerykański reżyser filmowy
- 1949:
- Nigel Olsson, brytyjski perkusista grupy Uriah Heep
- Manuel Orantes, hiszpański tenisista
- 1951 – Piotr Janowski, polski skrzypek (zm. 2008)
- 1952:
- Daniel Balavoine, francuski piosenkarz (zm. 1986)
- Jerzy Czepułkowski, polski polityk, poseł na Sejm RP
- 1953 – Edward Nęcka, polski psycholog
- 1955 – Teresa Piotrowska, polska polityk, poseł na Sejm RP
- 1956 – Krzysztof Tyniec, polski aktor
- 1962 – Jennifer Jason Leigh, amerykańska aktorka
- 1964:
- Laura Linney, amerykańska aktorka
- Duff McKagan, amerykański muzyk
- Piotr Trzaskalski, polski reżyser filmowy
- 1965 – Gheorghe Hagi, rumuński piłkarz, trener piłkarski
- 1968 – Marcus Grönholm, fiński kierowca rajdowy
- 1969 – Agata Gawrońska, polska aktorka
- 1970:
- Astrid Kumbernuss, niemiecka kulomiotka
- Michał Śliwiński, ukraiński kajakarz
- 1971:
- Artur Janusiak, polski aktor
- Krzysztof Cwalina, polski pływak
- Terézia Mora, niemiecka pisarka, scenarzystka filmowa, tłumaczka pochodzenia węgierskiego
- 1972:
- Philip Davies, brytyjski polityk
- Maria Elżbieta, Australijka, księżniczka duńska
- 1973 – Deng Yaping, chińska tenisistka stołowa
- 1976:
- John Aloisi, australijski piłkarz
- Abhishek Bachchan, indyjski aktor
- Nancy Feber, belgijska tenisistka
- 1977 – Ivan Đurđević, serbski piłkarz
1979:
-
- Kelly Liggan, irlandzka tenisistka
- Ilaria Salvatori, włoska florecistka
- 1981:
- Loukas Vyntra, grecki piłkarz pochodzenia czeskiego
- Julie Zenatti, francuska piosenkarka
- 1982:
- Marc Kennedy, kanadyjski curler
- Rodrigo Palacio, argentyński piłkarz
- 1984:
- Michael Nell, kanadyjski skoczek narciarski
- Carlos Tévez, argentyński piłkarz
- 1985:
- Maciej Lampe, polski koszykarz
- Cristiano Ronaldo, portugalski piłkarz
- 1986:
- Vedran Ćorluka, chorwacki piłkarz
- Roger Kluge, niemiecki kolarz torowy i szosowy
- Louis Picamoles, francuski rugbysta
- 1987 – Olli Pekkala, fiński skoczek narciarski
- 1991 – Anna Sloan, szkocka curlerka
- 1992 – Neymar, brazylijski piłkarz
- 1994 – Zheng Saisai, chińska tenisistka
Zmarli
- 995 – Wilhelm IV Samochwała, książę Akwitanii (ur. 937)
- 1661 – Shunzhi, cesarz Chin (ur. 1638)
- 1818 – Karol XIII, król Szwecji i Norwegii (ur. 1748)
- 1881 – Thomas Carlyle, szkocki pisarz, filozof historii (ur. 1795)
- 1937 – Lou Andreas-Salomé, niemiecka pisarka (ur. 1861)
- 1939 – Konstanty Chyliński, polski historyk, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (ur. 1881)
- 1941 – Otto Strandman, estoński polityk, premier i naczelnik Estonii (ur. 1875)
- 1943 – W.S. Van Dyke, amerykański reżyser filmowy (ur. 1889)
- 1944 – Jan Miklaszewski, polski leśnik, rektor SGGW (ur. 1874)
- 1946 – George Arliss, brytyjski aktor (ur. 1868)
- 1947 – Hans Fallada, niemiecki pisarz (ur. 1893)
- 1948 – Stanisław Tobisz, polski działacz ruchu ludowego
- 1957 – Wincenty Baranowski, polski polityk, minister (ur. 1877)
- 1964 – Tekla Teresa Merlo, sługa Boży, włoska zakonnica, pierwsza matka Córek Świętego Pawła (ur. 1894)
- 1969 – Thelma Ritter, amerykańska aktorka (ur. 1905)
- 1971 – Mátyás Rákosi, węgierski działacz komunistyczny, sekretarz generalny Węgierskiej Partii Robotniczej (ur. 1892)
- 1972 – Marianne Moore, amerykańska poetka (ur. 1887)
- 1982:
- Tadeusz Bielecki, polski polityk, publicysta (ur. 1901)
- Władysław Zaleski, polski działacz państwowy (ur. 1894)
- 1991 – Dean Jagger, amerykański aktor (ur. 1903)
- 1993 – Joseph L. Mankiewicz, amerykański reżyser filmowy (ur. 1909)
- 1994 – Joachim Halupczok, polski kolarz (ur. 1968)
- 1995:
- Doug McClure, amerykański aktor (ur. 1935)
- Paweł Trzaska, polski reżyser i scenarzysta filmowy (ur. 1958)
- 1998 – Władysław Gwiazda, polski polityk, wicepremier (ur. 1935)
- 1999:
- Wassily Leontief, amerykański ekonomista pochodzenia rosyjskiego (ur. 1905)
- Tadeusz Szczęsny, polski architekt zieleni (ur. ?)
- 2000 – Claude Autant-Lara, francuski reżyser filmowy (ur. 1901)
- 2004:
- Sven Agge, szwedzki biathlonista (ur. 1925)
- Zang Kejia, chiński poeta (ur. 1905)
- John Hench, amerykański rysownik (ur. 1908)
- Thomas Moorer, amerykański wojskowy, admirał (ur. 1912)
- Wojciech Seweryn, polski gitarzysta (ur. 1968)
- 2005:
- Gnassingbé Eyadéma, togijski polityk, prezydent Togo (ur. 1937)
- Michalina Wisłocka, polska lekarka, ginekolog, cytolog, seksuolog (ur. 1921)
- 2006:
- Herbert Fischer, niemiecki dyplomata (ur. 1914)
- Anna Podhajska, polski lekarz, profesor biotechnologii (ur. 1938)
- Antonio Maria Travia, włoski duchowny katolicki (ur. 1914)
- 2007:
- Jan Antoniszczak, polski działacz sportowy (ur. 1919)
- Charles Grimes, amerykański wioślarz (ur. 1935)
- Jan Raszka, polski narciarz, trener narciarski (ur. 1928)
- 2008:
- Hubert Drapella, polski reżyser filmowy (ur. 1925)
- Katarzyna Maciejko-Kowalczyk, polska montażystka filmowa, autorka filmów dokumentalnych (ur. 1949)
- Maharishi Mahesh Yogi, indyjski guru (ur. 1918)
- 2009:
- Albert Barillé, francuski producent telewizyjny, scenarzysta, karykaturzysta (ur. 1920)
- Władysław Bartkiewicz, polski współtwórca i organizator festiwali opolskich (ur. 1932)
- Dana Vávrová, niemiecka aktorka, pochodzenia czeskiego (ur. 1967)
- 2010:
- Galimzian Chusainow, rosyjski piłkarz (ur. 1937)
- Harry Schwarz, południowoafrykański prawnik, dyplomata, polityk (ur. 1924)
- 2011:
- Eugeniusz Czajka, polski hokeista na trawie, olimpijczyk (ur. 1927)
- Pertti Purhonen, fiński bokser, medalista olimpijski (ur. 1942)
Przypisy
- ↑ Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
- ↑ Żywoty Świętych.