Abraham Lincoln (ur. 12 lutego 1809 w hrabstwie Hardin, Kentucky, zm. 15 kwietnia 1865 w Waszyngtonie) – szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych.

Życiorys

Lincoln urodził się w ubogiej rodzinie na amerykańskim pograniczu. Jego ojciec Thomas był potomkiem Samuela Lincolna, purytanina z Hingham w Norfolk w Anglii przybyłego do Massachusetts w 1637 roku, a matka, Nancy z d. Hanks, również potomkini angielskich imigrantów (daleka krewna Toma Hanksa). Pracował na farmie, był sklepikarzem. Podczas Wojny Czarnego Jastrzębia służył w armii w randze kapitana. Przez jakiś czas mieszkał w Indianie, a następnie przeprowadził się do Illinois, gdzie zaistniał jako utalentowany prawnik. W 1842 roku poślubił wywodzącą się z bogatego domu Mary Todd Lincoln. Przez osiem lat zasiadał w legislaturze stanu Illinois, a w latach 1847-1849 reprezentował go w Kongresie. Po wygaśnięciu mandatu powrócił na krótko do pracy adwokackiej, aby ponownie zająć się polityką podczas kryzysu związanego z ustawą o Kansas i Nebrasce. Po pewnym wahaniu wstąpił do upadającej partii Wigów i bez powodzenia ubiegał się o miejsce w senacie z ramienia republikanów. W latach 50. XIX w. Lincoln wciąż jeszcze nie był znany poza swoim stanem.

W 1858 roku konkurował ze Stephenem Douglasem o miejsce w Senacie. Lincoln walkę przegrał, jednak debata z Douglasem odbiła się w kraju tak szerokim echem, że Lincoln został kandydatem republikanów w wyborach prezydenckich w 1860 roku. Był pierwszym prezydentem z tej partii. W wyniku rozłamów w głównych partiach przed wyborami zdołał przyciągnąć do siebie dużą część dawnych demokratów w północnych stanach.

6 listopada 1860 roku wygrał wybory prezydenckie, zdobywając 1.865.908 oddanych głosów i 180 głosów elektorskich. Jego przeciwnikami byli: John Cabell Breckinridge (Południowi Demokraci, 72 głosy elektorskie, 848.019 powszechnych), John Bell (Partia Unii Konstytucyjnej, 39 głosów elektorskich, 590.901 powszechnych) i Stephen Douglas (Partia Demokratyczna, 12 głosów elektorskich, 1.380.202 powszechne). Lincoln zdobył mniej niż 40% głosów, praktycznie wszystkie z nich w stanach północnych. Południowe stany nie uznały jego mandatu i jego wybór na prezydenta był bezpośrednią przyczyną secesji tych stanów, prowadzącej do wojny secesyjnej.

Lincoln był prezydentem przez prawie cały okres wojny. W dużej mierze dzięki jego przywództwu Unia wygrała wojnę i zlikwidowała Konfederację.

22 września 1862 roku Lincoln ogłosił Proklamację Emancypacji. Nie znosiła ona jednak niewolnictwa na terenie Unii, ale na Południu. Niewolnictwo zostało zniesione dopiero w 1865 przez uchwalenie XIII poprawki do Konstytucji.

19 listopada 1863 roku, podczas uroczystości na cmentarzu poległych pod Gettysburgiem żołnierzy Unii, miała miejsce słynna przemowa prezydenta Lincolna.

Gdy ponownie wygrał wybory prezydenckie w 1864 roku, wojna secesyjna miała się ku końcowi. Lincoln pragnął jak najszybszego zawarcia pokoju i włączenia obywateli obu zwaśnionych stron do odbudowy kraju. Program ów zawarł w swym słynnym drugim przemówieniu inauguracyjnym w marcu 1865 roku.

14 kwietnia 1865 roku Lincoln został postrzelony w Teatrze Forda w Waszyngtonie przez aktora, Johna Wilkesa Bootha, swego zagorzałego wroga, zwolennika Południa. Kula przebiła prezydentowi mózg. Mimo to żył jeszcze około 10 godzin. Nie odzyskał jednak przytomności. Zmarł o godz. 7:22^[1] dnia następnego. Jak się okazało, Booth był szpiegiem zatrudnionym przez Konfederatów.

Zdaniem jego biografa i przyjaciela Williama Herndona, Lincoln cierpiał już wówczas na zaawansowane powikłania na skutek długotrwałego, źle leczonego syfilisu i mógłby nie dożyć do końca kadencji^[2].

Kultura masowa

• Na faktach z życia Abrahama Lincolna oparta jest fabuła filmu Skarb narodów: Księga Tajemnic z 2007 roku.
• Na faktach z życia Abrahama Lincolna oparta jest fabuła filmu Spisek z 2010 roku.
• W kreskówkach zwykło przedstawiać Lincolna w ekstremalnie długim cylindrze. W rzeczywistości, niczym nie różnił się od tych, które były modne w jego czasach. Wysoki wzrost i pociągła twarz sprawiały wrażenie jakby nakrycie głowy było ekstrawaganckie.

Zobacz też

• Brygada im. Abrahama Lincolna

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Biografia w Biographical Directory of the United States Congress (ang.)
• Biografia Biały Dom (ang.)
• The Lincoln Institute(ang.)
• Mr. Lincoln’s White House (ang.)
• Abraham Lincoln Research Site (ang.)
• Abraham Lincoln Assassination (ang.)