Airbus (ˈɛərbʌs) – międzynarodowe konsorcjum europejskie zajmujące się produkcją samolotów. Spółka jest zależna od European Aeronautic Defence and Space Company. Siedziba koncernu znajduje się w Tuluzie we Francji.

Airbus zatrudnia około 50 tysięcy pracowników w różnych państwach Europy: Niemczech (Hamburg), Francji (Tuluza), Wielkiej Brytanii (Bristol) i Hiszpanii (Sewilla), a od 2009 roku także w Chinach (Tiencin)^[2]. Spółki zależne od firmy znajdują się w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Chinach i Indiach.

Spółka najbardziej znana jest z samolotu średniego zasięgu A320 i największego samolotu pasażerskiego na świecie A380.

Historia

Historia Airbusa rozpoczęła się w 1967 roku, kiedy ministrowie Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii na lipcowym spotkaniu zdecydowali, że^[3]:

29 maja 1969 roku na pokazach lotniczych w Le Bourget we Francji podpisano umowę inicjującą projekt A300 - pierwszego dwusilnikowego szerokokadłubowego samolotu pasażerskiego na świecie^[3]. Konsorcjum Airbus Industry zostało oficjalnie założone w 1970 roku w celu konkurowania z amerykańskimi korporacjami takimi jak Boeing, Lockheed czy McDonnell Douglas^[4]. W skład konsorcjum weszło przedsiębiorstwo francuskie France’s Aerospatiale oraz cztery przedsiębiorstwa niemieckie skupione w grupie Deutsche Airbus: Messerschmittwerke, Hamburger Flugzeugbau, VFW GmbH oraz Siebelwerke ATG^[5]. Kilka lat później do spółki dołączyło hiszpańskie przedsiębiorstwo Construcciones Aeronauticas SA.

Lot pierwszego produkowanego przez Airbusa samolotu - A300 - odbył się 28 października 1972 roku w Tuluzie i zakończył się sukcesem. Dwa lata później, 23 maja 1974 roku, Airbus A300 wykonał swój pierwszy komercyjny lot na trasie Paryż - Londyn w liniach Air France^[6].

Następnym samolotem wyprodukowanym przez firmę był Airbus A310, w którym zastosowano nowe elektroniczne systemy kontroli lotu. W 1984 roku oficjalnie ogłoszono rozpoczęcie projektu A320 - samolotu średniego zasięgu wyposażonego, jako pierwszy na świecie, w technologię fly-by-wire^[7]. Uroczyście samolot zaprezentowano w Tuluzie lutym 1987 roku. Na ceremonii obecnych było około 1400 gości, w tym książę i księżna Walii oraz ówczesny premier Francji Jacques Chirac^[7]. Samolot osiągnął spektakularny sukces na rynku, stając się najliczniej zamawianym modelem.

Cztery miesiące po pierwszym locie A320 firma rozpoczęła projektowanie dużych samolotów długodystansowych - dwusilnikowego A330 i czterosilnikowego A340^[8]. Samoloty ukończono odpowiednio w 1991 i 1992 roku. W międzyczasie trwały prace nad wydłużoną i skróconą wersją modelu A320 - samolotach A321 i A319. Pierwszy z nich odbył swój pierwszy lot w marcu 1993 roku, drugi trzy miesiące później^[9].

1 maja 1996 roku firma oficjalnie ogłosiła rozpoczęcie prac nad dużym samolotem pod nazwą Airbus A3XX^[10]. Nad projektem pracowało około 600 osób, wzięło w nim udział 1000 firm z całego świata, w tym 800 ze Stanów Zjednoczonych, Rosji i Azji^[11]. Efektem projektu był samolot Airbus A380 - największy samolot pasażerski na świecie - który został publicznie zaprezentowany 18 stycznia 2005 roku, a swój pierwszy lot odbył 27 lipca^[12].

W grudniu 2004 roku firma rozpoczęła prace nad samolotem Airbus A350, mającym docelowo zastąpić samoloty A330^[13].

W styczniu 2010 roku firma dostarczyła swój 6000 samolot - był to Airbus A380 przeznaczony dla linii Emirates^[14]. W grudniu tego samego roku firma udostępniła wersje samolotów A319, A320 i A321 wyposażone w silniki z mniejszym zużyciem paliwa. Rodzinę tak wyposażonych samolotów nazwano A320neo^[14].

Produkty

Cywilne

Linia produktów Airbus rozpoczęła się od modelu A300 - pierwszego na świecie dwusilnikowego szerokokadłubowego samolotu na świecie. Jego krótsza wersja jest znana jako model A310. Dzięki sukcesowi poprzednich modeli, Airbus rozpoczął pracę nad samolotem A320, wyposażonym w innowacyjny system sterowania fly-by-wire. Model odniósł ogromny sukces na rynku, stając się najczęściej produkowanym samolotem przez firmę. Jego krótsze wersje to modele A318 i A319, natomiast wersja wydłużona to model A321, która rywalizuje na rynku z konkurencyjnymi modelami Boeinga 737^[15].

Szerokokadłubowe samoloty dalekiego zasięgu - dwusilnikowy A330 i czterosilnikowy A340 - posiadają skrzydła wyposażone w tzw. winglety. Airbus A340-500 ma zasięg działania 16 700 km (9000 mil morskich), który jest drugim największym zasięgiem wśród samolotów komercyjnych (po Boeingu 777-200LR - zasięg 17 446 km lub 9420 mil morskich)^[16]. Spółka jest szczególnie dumna z wykorzystania technologii fly-by-wire oraz wspólnych systemów kokpitu w całej swojej rodzinie samolotów, co znacznie ułatwia szkolenie załogi.

Airbus pracuje obecnie nad samolotem zdolnym zastąpić serię A320, roboczo nazwanym NSR od "New Short-Range aircraft" ("Nowy samolot krótkiego zasięgu")^[17][18]. W trakcie prac nad maszyną obliczono, że NSR będzie w stanie zaoszczędzić 9 do 10% paliwa w porównaniu do A320. Jednak Airbus zdecydował się poprawić już istniejące A320 wyposażając je w nowe winglety i poprawiając aerodynamikę^[19]. Tak ulepszone samoloty powinny mieć od 4 do 5% mniejsze zużycie paliwa; ich wejście jest planowane na lata 2017-2018.

24 września 2009 roku Fabrice Bregier oświadczył Le Figaro, że spółka będzie potrzebowała od 800 milionów do 1 miliarda € w ciągu sześciu lat do opracowania nowej generacji samolotów i zachowania przewagi technologicznej firmy w stosunku do nowych konkurencyjnych samolotów, takich jak chiński Comac C919^[20], który ma wejść do służby w latach 2015-2020^[21].

W lipcu 2007 roku Airbus dostarczył do FedEx ostatnie egzemplarze samolotów A300, kończąc tym samym ich produkcję. Firma zamierza przenieść produkcję modelu A320 z Tuluzy do Hamburga, a w zamian przenieść do Tuluzy produkcję samolotów A350 i A380. Operacja odbywa się według planu organizacji Power8 rozpoczętego przez byłego CEO firmy Christiana Streiffa.

Airbus zapewniał części zapasowe i serwisowanie dla samolotów Concorde aż do zakończenia przez nie lotów w 2003 roku^[22][23].

Wojskowe

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych Airbus stawał się coraz bardziej zainteresowany rozszerzeniem działalności na rynek lotnictwa wojskowego. Ekspansja na rynku samolotów wojskowych jest pożądana, ponieważ zmniejsza niebezpieczeństwo kryzysu Airbusa w wypadku problemów na rynku cywilnym. Pojawiły się dwie główne drogi rozwoju: powietrzne tankowce reprezentowane przez modele A310 MRTT i A330 MRTT oraz samoloty transportowe, których przedstawicielem jest A400M.

W styczniu 1999 roku Airbus ustanowił odrębną spółkę - Airbus Military SAS - w celu rozwoju i produkcji samolotów transportowych Airbus A400M^[25]. Samolot A400M jest rozwijany przez kilka państw członkowskich NATO takich jak: Belgia, Francja, Niemcy, Luksemburg, Hiszpania, Turcja i Wielka Brytania, jako alternatywę dla zagranicznych samolotów transportowych, takich jak ukraiński Antonow An-124^[26] i amerykański Lockheed C-130 Hercules^[27][28]. Projekt A400M był kilkukrotnie opóźniany^[29][30]. Airbus zagroził, że anuluje cały projekt, jeżeli nie otrzyma dotacji państwowych^[31].

25 lutego 2008 roku ogłoszono, że Airbus wygrał zamówienie ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich na trzy powietrze tankowce zaadoptowane z samolotów pasażerskich A330^[32]. 1 marca 2008 roku ogłoszono, że konsorcjum Airbus i Northrop Grumman wygrało kontrakt o wartości 35 miliardów dolarów na budowę 179 nowych powietrznych tankowców KC-45A przeznaczonych dla Sił Powietrznych USA^[33]. Na decyzję formalną skargę złożył Boeing^[34][35], przez co kontrakt został anulowany i przeznaczony do ponownego rozpatrzenia^[36][37]. Ostatecznie postępowanie przetargowe wygrał zmodyfikowany Boeing KC-767, który otrzyma oznaczenie wojskowe KC-46A. Airbus nie oprotestował tej decyzji.^[38]

W 2009 roku EADS połączyło Airbus Military SAS/AMSL i EADS-CASA/MTAD pod nazwą Airbus Military, który włączono do Airbusa jako dział odpowiedzialny za produkcję wojskową. Jego siedziba główna znajduje się w Madrycie, zakłady produkcyjne w Sewilli produkują obecnie modele CASY: C-212, CN-235 i C-295 oraz zajmować się będą finalnym montażem A400M, zakłady w Getafe odpowiadają za wyposażanie samolotów A330 MRTT.^[39] W 2011 roku produkcja Airbus Military wyniosła 3 C-212, 7 CN-235, 10 C-295 i 6 A330 MRTT.^[40]

Lista samolotów Airbus Military:

• Airbus A330 MRTT
• Airbus A400M
• CASA C-212 Aviocar
• CASA/IPTN CN-235
• EADS CASA C-295

Produkcja i zamówienia

Według lat

Dane z dnia 31 grudnia 2011, w służbie pozostaje 6645 samolotów rodziny A3XX.

Dane szczegółowe: <http://www.airbus.com/company/market/orders-deliveries/>

Według modeli

Zakłady produkcyjne

Airbus posiada kilka linii montażowych przeznaczonych dla poszczególnych modeli samolotów. Są one zlokalizowane w poszczególnych miastach:

• Hamburg (seria A320)
• Sewilla (model A400M)
• Tianjin (seria A320)
• Tuluza (modele A330, A340 i A380)

Airbus ponadto posiada wiele innych zakładów położonych w różnych miejscach w Europie. Problem transportu poszczególnych elementów samolotów pomiędzy fabrykami rozwiązano wykorzystując do transportu części samoloty Beluga. Wyjątkiem są części do A380, które są zbyt duże, by mógł je transportować Beluga^[41]. Jego elementy są transportowane na pokładzie statku do Bordeaux, a następnie poprzez specjalną trasę Itinéraire à Grand Gabarit do zakładów w Tuluzie. Pomysł z transportem elementów samolotów wykorzystał konkurent Airbusa - Boeing - który przystosował do transportu części trzy własne samoloty Boeing 747. Najnowszym zakładem jest fabryka w Tianjin w Chinach, gdzie od 2008 produkowane są maszyny A320^[42].

Struktura zatrudnienia

Liczba pracowników w poszczególnych oddziałach firmy

(Stan z 31 grudnia 2006)

¹ Nazwa aglomeracji / metropolii jest podana jako pierwsza, w nawiasach umieszczone są dokładne lokalizacje zakładów

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Airbusa (en)
• Wielka wojna samolotów (en)
• Z wiadomości BBC (en)