Andrzej Szalawski

Skocz do: nawigacji, szukaj

Andrzej Szalawski, właśc. Andrzej Pluciński, ps. Florian (ur. 4 grudnia 1911 w Warszawie, zm. 11 października 1986 tamże) – aktor, żołnierz wojny obronnej w 1939 roku.

Urodził się w Warszawie w 1911 roku jako Andrzej Pluciński, uczył się w gimnazjum, następnie studiował w Państwowym Instytucie Teatralnym. Szalawski grał w filmach od 1929 roku[1], zyskał przed wojną popularność rolą w filmie "Dziewczęta z Nowolipek", był także aktorem teatralnym w Poznaniu i Lwowie[1]. Walczył w czasie wojny obronnej Polski[2] od 1 września 1939 roku jako podporucznik 26 Pułku Piechoty. Był obrońcą Lwowa, po kapitulacji miasta zignorował zarządzenie okupanta i nie zarejestrował się jako oficer, unikając później śmierci w Katyniu[3].

Po klęsce mieszkał na terenach zaanektowanych przez ZSRR, gdzie grał w teatrze kierowanym przez Aleksandra Węgierkę oraz w teatrach grodzieńskich, białystockich i mińskich. Po napaści Niemiec na ZSRR wyjechał do Warszawy. Po przyjeździe do Warszawy nie mógł znaleźć zatrudnienia, by uchronić się przed wywózką zatrudnił się w ekipie warszawskiego oddziału niemieckiej kroniki filmowej "Deutsche Wochenschau". Występował też w koncesjonowanych przez Niemców teatrach Komedia, Miniatura, Jar i Maska. W październiku 1941 roku został zaprzysiężony jako członek Związku Walki Zbrojnej i otrzymał rozkaz kontynuowania pracy w niemieckiej kronice filmowej celem rozpracowania zatrudnionych tam osób. W związku z niechęcią środowiska podjął próbę odejścia z kroniki filmowej, co udało mu się w lipcu 1943 roku, nadal grał jednak w teatrach[1]. Był oficerem kontrwywiadu, od 1943 roku członkiem wydziału śledczego Komisji Walki Podziemnej na Warszawę[2].

Po zakończeniu wojny nie przeszedł weryfikacji przed komisją ZASP-u i przez dwa lata miał zakaz wykonywania zawodu, ale w kwietniu 1947 roku zezwolono mu na występy. Został zatrudniony w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi. Wkrótce wstąpił też do PPS. 1 października 1948 roku został jednak aresztowany i postawiony przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, który w procesie trwającym od 18 do 20 lipca 1949 roku skazał go na cztery lata więzienia i konfiskatę mienia. Szalawski złożył odwołanie i w efekcie Sąd Wojewódzki go uniewinnił, choć jeszcze w marcu 1952 roku przebywał w więzieniu[1].

Po zwolnieniu z więzienia Szalawski podjął pracę w Teatrze im. Jaracza w Łodzi, Teatrze Narodowym w Warszawie, Teatrze Powszechnym w Warszawie i Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. W 1956 roku wrócił też do gry w filmach[1], jest w polskiej kinematografii znany przede wszystkim z roli Juranda ze Spychowa w polskim filmie historycznym Krzyżacy (1960) oraz z roli Hermana Bucholca w "Ziemi obiecanej" Andrzeja Wajdy na podstawie powieści Władysława Reymonta. Podkładał również głos do roli Artura Młodnickiego (szef trupy teatralnej) w Czarnych chmurach[2].

W 1966 roku Sąd Wojewódzki dla miasta Warszawy zdecydował o zatarciu skazania, ale aktor do śmierci spotykał się z ostracyzmem środowiska, za jego życia nie przeprowadzono także rehabilitacji[1].

W 1980 roku przeszedł na emeryturę, zmarł w roku 1986[1].

Brat znanego z filmu "Powrót do ojczyzny" Michała Plucińskiego, ojczym aktora Marcina Trońskiego.

Filmografia

Dubbing

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Filip Gańczak: Katyński lektor (pol.). W: Newsweek Polska [on-line]. onet.pl. [dostęp 2011-04-22].
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Andrzej Szalawski w bazie filmpolski.pl
  3. ↑ Cena konspiracji (i siła zawiści) (pol.). onet.pl, 20 stycznia 2011. [dostęp 2011-04-22].

Linki zewnętrzne