Kraj działania Polska Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1904
Sebastianowo Data i miejsce śmierci 13 sierpnia 1977
Poznań biskup pomocniczy gnieźnieński Okres sprawowania 1951–1957 arcybiskup metropolita poznański Okres sprawowania 1957–1977 Wyznanie katolickie Kościół rzymskokatolicki Inkardynacja salezjanie Prezbiterat 3 sierpnia 1930 Nominacja biskupia 26 kwietnia 1951 Sakra biskupia 8 lipca 1951 Multimedia w Wikimedia Commons

Antoni Baraniak (ur. 1 stycznia 1904 w Sebastianowie, zm. 13 sierpnia 1977 w Poznaniu) – polski biskup rzymskokatolicki, salezjanin, kapelan i sekretarz prymasów Polski kardynała Augusta Hlonda (1933–1948) oraz Stefana Wyszyńskiego (1949–1951), biskup pomocniczy gnieźnieński w latach 1951–1957, arcybiskup metropolita poznański w latach 1957–1977.

Życiorys

1 września 1917 przyjechał do Oświęcimia i rozpoczął naukę w szkole średniej jako wychowanek salezjański. W 1920 wstąpił do nowicjatu Towarzystwa Salezjańskiego w Kleczy Dolnej i 28 lipca 1921 złożył pierwszą profesję zakonną. W latach 1921–1924 został wysłany na studia filozoficzne w Studentacie Filozoficznym w Krakowie. 30 maja 1924 zdał maturę i 15 marca 1925 złożył śluby wieczyste w Zgromadzeniu Salezjańskim. W latach 1924–1927 pracował jako wychowawca w Kleczy Dolnej, Czerwińsku i Warszawie.

Przełożeni zakonni skierowali go na studia teologiczne, które odbył na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie w latach 1927–1931. Święcenia kapłańskie przyjął 3 sierpnia 1930 w kościele Sióstr Karmelitanek w Krakowie z rąk abpa Adama Stefana Sapiehy.

1 września 1933 objął stanowisko sekretarza i kapelana prymasa Polski kard. Augusta Hlonda. Z chwilą wybuchu II wojny światowej wraz z prymasem Hlondem opuścił terytorium Polski i udał się do Rzymu. Następnie od 9 czerwca 1940 do 1943 mieszkał w Lourdes, a w latach 1943–1945 wraz z kard. Hlondem w klasztorze benedyktyńskim w Hautecombe w Sabaudii. W maju 1945 udał się przez Paryż do Rzymu, aby pracować u boku kard. Hlonda. 20 lipca 1945 wraz z prymasem Hlondem powrócił do Polski do Poznania. Po jego śmierci został sekretarzem i kapelanem prymasa Stefana Wyszyńskiego.

Pełnił tę funkcję do 26 kwietnia 1951, kiedy to został nominowany biskupem pomocniczym archidiecezji gnieźnieńskiej i biskupem tytularnym teodozjopolitańskim. Sakrę biskupią otrzymał z rąk prymasa Wyszyńskiego 8 lipca 1951. Za swoje zawołanie biskupie przyjął słowa „da mihi animas – caetera tolle” (Daj mi dusze, resztę zabierz).

W okresie od 1951 do 1953 pracował w sekretariacie Prymasa Polski. Po aresztowaniu Wyszyńskiego został umieszczony w więzieniu śledczym na Mokotowie celem wydobycia zeznań przeciwko prymasowi, które umożliwiłyby wytoczenie mu procesu o zdradę państwa i działalność kontrrewolucyjną. Mimo tortur Baraniak nie wyjawił żadnych informacji. Zwolniony 30 października 1956, ponownie podjął obowiązki kierownika sekretariatu.

30 maja 1957 został mianowany przez papieża Piusa XII arcybiskupem metropolitą poznańskim. 2 lipca 1957 objął w archidiecezji. Paliusz przyjął 8 września 1958 z rąk infułata Bolesława Filipiaka w archikatedrze poznańskiej.

W latach 1962–1965 uczestniczył w obradach soboru watykańskiego II. 16 i 17 kwietnia 1966 wraz z całym Episkopatem Polski przeżywał w Poznaniu uroczystości milenijne Chrztu Polski. 1 stycznia 1968 w bazylice archikatedralnej zainaugurował rok Tysiąclecia Biskupstwa Poznańskiego. 29 i 30 czerwca tego roku przewodniczył uroczystościom milenijnym, a 12 października w trakcie III sesji Synodu Archidiecezji Poznańskiej koronował w katedrze obraz Matki Boskiej Różańcowej z kościoła Ojców Jezuitów.

6 grudnia 1972 otrzymał pismo Stolicy Apostolskiej potwierdzające tytuł metropolitalny dla archidiecezji poznańskiej, a 2 czerwca 1974 zostały uwieńczone sukcesem jego długoletnie starania o utworzenie Papieskiego Wydziału Teologicznego w Poznaniu.

Po długotrwałej i ciężkiej chorobie zmarł 13 sierpnia 1977. Został pochowany w podziemiach poznańskiej katedry.

Arcybiskupa Antoniego Baraniaka upamiętnia popiersie w archikatedrze poznańskiej oraz pomnik w rodzinnej miejscowości, Sebastianowie. W marcu 2004 imię arcybiskupa Antoniego Baraniaka nadano ponadtrzykilometrowej arterii biegnącej wzdłuż południowego brzegu Jeziora Maltańskiego.

Bibliografia

• Suwart A., Pierwszy po prymasie, [w:] „Przewodnik Katolicki”, 39/2007.
• Zasada S., Teczki na arcybiskupa, [w:] „Gość Niedzielny”, 28/2009 (LXXXVI), s. 44-45.
• Jędraszewski M., Teczki na Baraniaka, Wydział Teologiczny Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 2009.

Linki zewnętrzne

• Antoni Baraniak w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2011-12-26]