Bełchatów

Skocz do: nawigacji, szukaj
Państwo  Polska Województwo łódzkie Powiat bełchatowski Gmina gmina miejska Założono XIV wiek Prawa miejskie 1743 do 1870, odzyskane w 1925 Prezydent miasta Marek Chrzanowski Powierzchnia 34,64 km² Ludność (2010)
• liczba
• gęstość
61 135 ▲
1624,2 os./km² Strefa numeracyjna
(+48) 44 Kod pocztowy 97-400 Tablice rejestracyjne EBE
Położenie na mapie Polski

Bełchatów
51°22′N 19°22′E / 51.367, 19.367Na mapach: 51°22′N 19°22′E / 51.367, 19.367 TERC
(TERYT) 1101301011 SIMC 0967647 Hasło promocyjne: Bełchatów. Daj się skusić
Urząd miejski
ul. Kościuszki 1
97-400 Bełchatów Multimedia w Wikimedia Commons Hasło Bełchatów w Wikisłowniku Strona internetowa

Bełchatów – miasto i gmina w województwie łódzkim, siedziba powiatu bełchatowskiego. Położone na Wzniesieniach Południowomazowieckich, nad rzeką Rakówką, ok. 50 km na południe od Łodzi i ok. 25 km na zachód od Piotrkowa Trybunalskiego.

Według danych z 30 czerwca 2010 r. miasto miało 60 970 mieszkańców[1]. Piąte pod względem ludności miasto województwa łódzkiego.

Bełchatów jest jednym z 312 miast należących do Związku Miast Polskich.

Położenie

Bełchatów jest położony w środkowej Polsce na południe od Łodzi na Wysoczyźnie Bełchatowskiej nad rzeką Rakówką (prawy dopływ rzeki Widawki).

Przez Bełchatów przebiega droga krajowa oraz drogi wojewódzkie:

W okolicy Bełchatowa ma przebiegać droga ekspresowa nr 8 (według południowego wariantu). Przez Bełchatów przebiega linia kolejowa z Rogowca (kopalni i elektrowni "Bełchatów") do Piotrkowa Trybunalskiego (obecnie tylko ruch towarowy).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego.

Rozwój terytorialny miasta

  • 1925 – dołączenie do Bełchatowa wsi Olsztyn (teren dzisiejszego osiedla Olsztyńskiego), Zamoście (okolice dzisiejszej ul. Zamoście) i Lipy (okolice dzisiejszej ul. Lipowej).
  • 1933 – przyłączenie do Bełchatowa wsi Czapliniec (okolice dzisiejszej ulicy Czaplinieckiej).
  • 1977 – do Bełchatowa włączono Grocholice (aktualnie najstarsza dzielnica miasta), Politanice, część Dobrzelowa i Domiechowic.
 Zobacz też: gmina Bełchatów.

Struktura powierzchni

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 34,64 km²[2]. Miasto stanowi 3,58% powierzchni powiatu bełchatowskiego.

Według danych z roku 2007 Bełchatów ma obszar 34,64 km², w tym: użytki rolne: 51%, użytki leśne: 15%[3].

Osiedla i dzielnice

Większość osiedli (głównie z wielkiej płyty) powstała w czasie najdynamiczniejszego wzrostu populacji miasta, równocześnie z Kopalnią Węgla Brunatnego "Bełchatów" i Elektrownią Bełchatów. Głównym wykonawcą blokowisk było nieistniejące obecnie Wieluńskie Przedsiębiorstwo Budowlane (tzw. "wieluński BeP") z Wielunia.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2007[4]:


Wykres liczby ludności miasta Bełchatowa na przestrzeni 2 ostatnich stuleci:

Największą populację Bełchatów odnotował w 2002 r. – wg danych GUS 63 208 mieszkańców[5].

 Zobacz też: Ludność Bełchatowa.

Historia

 Osobne artykuły: kalendarium historii Bełchatowa i Historia Żydów w Bełchatowie.

Architektura

Dworek Olszewskich
 Osobny artykuł: Miejsca pamięci w Bełchatowie.

Zabytki

Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisane są obiekty:

Komunikacja

Przez Bełchatów biegną ważne szlaki komunikacyjne: Warszawa–Wrocław, Wrocław–Lublin. W odległości 20 km od Bełchatowa przebiega trasa szybkiego ruchu Warszawa–Katowice, a projektowane autostrady znajdą się również blisko miasta. Przez Bełchatów prowadzi 37,8 km dróg krajowych i wojewódzkich oraz 85 km dróg miejskich i osiedlowych.

Od stycznia 1987 do kwietnia 2000[7] Bełchatów posiadał pasażerskie połączenie kolejowe z Piotrkowem Trybunalskim. W niedalekiej przyszłości – oddalone 30 km od miasta – lotnisko wojskowe w Łasku, gdzie znajduje się nowoczesna baza lotnicza i stacjonują F-16, zostanie przekształcone w lotnisko towarowe.

Usługi komunikacyjne świadczy MZK, który dysponuje 25 autobusami pasażerskimi, w tym jednym wycieczkowym (dane z 1995 r.). Autobusy kursują na liniach o łącznej długości 178 km, z czego 114 km przypada na samo miasto. Z dworca funkcjonują połączenia PKS, dzięki którym z Bełchatowa można dotrzeć bezpośrednio m.in. do Warszawy, Lublina, Wrocławia, Kudowy-Zdroju, Kłodzka, Częstochowy, Łodzi, Sieradza, Radomia, Kalisza, Kielc, Krakowa i Szklarskiej Poręby.

Parkingi strzeżone usytuowane na największych osiedlach oraz przystępne i dobrze oznaczone miejsca w centrum miasta.

Gospodarka

Bełchatów – kopalnia

Niedaleko od miasta (10 km) znajduje się największe w Polsce zagłębie paliwowo-energetyczne, w skład którego wchodzą Kopalnia Węgla Brunatnego "Bełchatów" oraz Elektrownia Bełchatów. Bełchatów jest jednym z dwóch najważniejszych miast PBOP.

W Bełchatowie w 2010 roku rozpoczęła się budowa Galerii Handlowej Bawełnianka[8].

Turystyka

Około 10 km na południe od centrum Bełchatowa, przy sztucznym zbiorniku wodnym znajdują się dwa ośrodki sportowo-rekreacyjne, niezwykle popularne w okresie letnim: Ośrodek "Słok" (właściciel Elektrownia Bełchatów) i Ośrodek "Wawrzkowizna" (właściciel Kopalnia Węgla Brunatnego "Bełchatów"). Każdy z ośrodków posiada własną bazę noclegową (hotele, domki, kwatery), a także szereg atrakcji, m.in.: stadninę koni, rowery wodne, żaglówki, kajaki, boiska sportowe, kąpielisko ze zjeżdżalnią wodną i plażą, rowery go-cart, krytą pływalnię, sauny, solarium, jacuzzi, korty tenisowe o nawierzchni tartanowej, siłownię i wiele innych. Ponadto w okresie wakacyjnym często organizowane są różnego typu koncerty z udziałem gwiazd polskiej estrady.

Hotel Sport
Hotel Wodnik
Hotel Santin
Hotel Energetyk

Baza hotelowa

Baza hotelowa w Bełchatowie jest związana głównie z położeniem miasta przy ważnych szlakach komunikacyjnych: drodze krajowej nr 8 oraz drogach wojewódzkich 484 i 485, a także z ośrodkami sportu i rekreacji "Słok" i "Wawrzkowiza" położonymi w okolicach Bełchatowa. W pobliżu Bełchatowa (według południowego wariantu) ma przebiegać droga ekspresowa nr 8.

Hotele 3-gwiazdkowe (***):

  • Hotel Sport znajdujący się przy hali widowiskowo-sportowej KWB Bełchatów,
  • Hotel Santin,
  • Hotel Wodnik Bełchatów 3 (przy Ośrodku Szkoleniowo-Wypoczynkowy "Słok" k. Bełchatowa). Położony 15 km od centrum miasta, 40 km od głównej stacji kolejowej i 15 km od głównej stacji PKS. Najbliższe lotnisko znajduje się 250 km od hotelu. W 2006 Hotel Wodnik otrzymał certyfikat SKKP i stał się członkiem wspierającym Stowarzyszenia "Konferencje i Kongresy w Polsce"[9].

Sport

W Bełchatowie działają następujące kluby:

Miasto Bełchatów najbardziej znane jest za sprawą męskiego klubu siatkarskiego Skra Bełchatów[10]. Bełchatowska baza sportowa składa się m.in. ze stadionu piłkarski GKS–u Bełchatów przy ul. Sportowej 3, hali "Energia" im. Edwarda Najgebauera przy ulicy Dąbrowskiego, hali widowiskowo-sportowej przy ulicy 1 Maja (niedaleko stadionu), Squash Klubu Bełchatów znajdującego się przy ul.Transportowej 3, kilku boisk treningowych, 4 basenów, kortów tenisowych, sal gimnastycznych i boisk szkolnych niemal przy każdej placówce edukacyjnej, boisk lekkoatletycznych, siłowni, lodowiska,. Tutejsze kluby sportowe proponują uprawianie różnorodnych sportów nie tylko dorosłym, ale prowadzą też szkółki szkolące przyszłych sportowców. W czerwcu 1995 roku po raz pierwszy zorganizowano Miejską Olimpiadę Sportową, w której ponad 6 tys. uczniów walczyło o medale w kilkunastu dyscyplinach olimpijskich.

Kultura

Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna (MiPBP) im. Józefa Ignacego Kraszewskiego

Budynek Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Bełchatowie

Najstarszą placówką kulturalną w mieście, istniejącą od 1935 roku, jest Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna (MiPBP). Poza główną siedzibą na terenie Bełchatowa działają 4 filie MiPBP:

Główna placówka sprawuje również nadzór merytoryczny nad 15 bibliotekami na terenie powiatu bełchatowskiego:

15 stycznia 2002 został oddany do użytku wybudowany w centrum miasta nowoczesny budynek MiPBP, w pełni dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych wraz z parkingiem przed budynkiem. W budynku został umieszczony także oddział biblioteki dla dzieci, przeniesiony z danego budynku Związku Strzeleckiego "Strzelec" (wybudowanego w 1938 roku, mieszczącego się przy ulicy 1 Maja 45.

Działalność: Oprócz typowej działalności bibliotecznej MiPBP prowadzi szereg przedsięwzięć kulturalnych:

  • Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Wacława Olszewskiego (od 1994 r.),
  • Kiermasze Taniej Książki (od 1994 r.),
  • Konkurs o Regionie "Między rajem a węglem" (od 1996 r.),
  • Powiatowy Konkurs "Książki na medal" (od 1999 r.),
  • Powiatowy Konkurs "Książka – obiekt artystyczny" (od 2002 r.),

Biblioteka włącza się aktywnie w promocję czytelnictwa, organizując lokalne akcje (Ferie z Biblioteką, Wakacje z Biblioteką, Mamo – zapisz mnie do biblioteki, Bełchatowski Tydzień Czytania, Spotkanie z Książką), jak również włącza się do akcji ogólnopolskich (Cała Polska czyta dzieciom) oraz w akcje promujące szeroko pojętą kulturę w regionie. Współpracuje z lokalnymi mediami a także z instytucjami edukacyjno – wychowawczymi w regionie bełchatowskim. Przedstawiciele MiPBP z Bełchatowa jako przedstawiciele jedynej w Polsce biblioteki zostali (poza Biblioteką Narodową) zostali zaproszeni do Pałacu Prezydenckiego na doroczne spotkanie Twórców Kultury.

Dzięki zbiorowi tzw. "regionaliów" (prac oraz materiałów dotyczących Bełchatowa i okolic), a także poprzez wydawanie zbiorów prac literackich[11] biblioteka stanowi istotny ośrodek wpływający na propagowanie wiedzy o historii oraz życiu kulturalnym regionu.

Przy bibliotece działa Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich

Miejskie Centrum Kultury (MCK)

Logo Miejskiego Centrum Kultury w Bełchatowie

Miejskie Centrum Kultury (MCK) jest głównym ośrodkiem animującym kulturę w mieście oraz regionie. W jej skład wchodzi siedziba główna, w której mieści się także jedyne w mieście kino – "Kultura" (w 2012 mają zostać wybudowane 2 kina- w Bawełniance, a także w centrum Olimpia)(ul. Gabriela Narutowicza) oraz trzy oddziały:

Przy MCK działa Amatorski Ruch Artystyczny, w ramach którego prowadzone są zajęcia w wielu grupach, zróżnicowanych pod względem zainteresowań oraz wieku uczestników. Należą do nich m.in.potrzebne źródło:

  • Zespół Wokalny "A’VISTA"
  • Klub Jam Session
  • Grupa folklorystyczna "Rajka"
  • Klub Twórców Kultury
  • Towarzystwo Miłośników Fotografii i Filmu (od sierpnia 2007 Bełchatowskie Towarzystwo Fotograficzne)[12]
  • Bełchatowskie Bractwo Rycerskie
  • Zespół tańca współczesnego "Progress"
  • Klub fantastyki

Przy oddziale "Piwnica" działa bełchatowski wolontariat, który prowadzi wiele akcji w ciągu roku (letnie oraz zimowe półkolonie dla dzieci, organizacja szkoleń dla wolontariuszy, współpraca przy organizacji imprez masowych, prowadzonych przez MCK, pomoc osobom potrzebującym), z których zaś największa jest coroczna organizacja Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, wspólnie z władzami miasta oraz służbami miejskimi.

Najbardziej znanymi amatorskimi grupami artystycznymi są: Bełchatowski Amatorski Teatr "BAT", Bełchatowski Chór Gospel, Dziecięcy teatr "Cudaki".

Poza tymi działaniami w poszczególnych oddziałach organizowane są wystawy, wernisaże, wieczorki poetyckie, koncerty.

Muzeum Regionalne w Bełchatowie

Aktualna siedziba Muzeum Regionalnego w Bełchatowie
Tablica znajdująca się na budynku będącym dawną siedzibą Związku Strzeleckiego, Związku PeOWiaków i Związku Oficerów Rezerwy w Bełchatowie; aktualnie: ul. 1 Maja 45. Do 1998 siedziba Muzeum Regionalnego w Bełchatowie

Idea stworzenia muzeum narodziła się na początku lat '90, zaś 16 lipca 1993 odbyło się pierwsze spotkanie Komitetu Założycielskiego Muzeum Regionalnego. Członkowie Komitetu zaapelowali do ówczesnych władz miasta o utworzenie bełchatowskiego muzeum. Swoją działalność muzeum rozpoczęło formalnie w 1995 roku, na jego siedzibę zaś wyznaczono zabytkowy, późnobarokowy dworek w centrum miasta (przy ulicy Hellwiga 11), który to był siedzibą najznakomitszych rodów miasta. Do 1987 roku opiekowała się nim rodzina Olszewskich. Po śmierci Wacława Olszewskiego – juniora budynek został odkupiony przez Urząd Miasta w Bełchatowie, jednak jego bardzo zły stan nie pozwolił na ulokowanie w nim siedziby muzeum. Swój pełny blask odzyskał po remoncie zakończonym w 1998 roku. Wtedy też zostało tam przeniesione Muzeum Regionalne z wcześniejszej, tymczasowej siedziby, którą stanowił wybudowany w 1938 roku budynek Związku Strzeleckiego "Strzelec" przy ulicy 1 maja 45.

W dniach 7-8 października 2005[13] w Muzeum Regionalne zorganizowana została próba bicia rekordu do Księgi rekordów Guinnessa przez Eugeniusza Geno Małkowskiego, który przez 24 godziny malował obrazy (o wymiarach 80 cm x 100 cm), na podstawie wcześniej wykonanych przez artystę szkiców.

W Bełchatowie działają dwa chóry gospel, Schola Cantorum Gospel Choir oraz Gospel Singers, odnoszące liczne sukcesy na przeglądach muzyki gospel w Polsce oraz za granicą[14][15].

Wydarzenia artystyczne o skali ogólnopolskiej

  • Festiwal Filmów Niepoważnych "NAKRĘCENI" (pierwsza edycja październik 2007)
  • Jesienne Spotkania Teatralne z BAT-em
  • Ogólnopolski Przegląd Piosenki Żeglarskiej w Bełchatowie (organizowany od 1998[16])
  • Festiwal Młode(j) Sztuki (organizowany od 2006)

W Bełchatowie rozwinięta jest również kultura alternatywna. Jednym z najprężniej działających jej ośrodków jest Stowarzyszenie Kultury Alternatywnej "Zgrzyt", wraz z wchodzącą w jego skład Załogą Rowerową 'Zgrzyt' Bełchatów.

Oświata

 Osobny artykuł: Lista szkół w Bełchatowie.

W Bełchatowie istnieje rozwinięta sieć placówek oświatowych od poziomu żłobków do filii uczelni wyższych.

Aktualnie funkcjonują:

Wspólnoty religijne

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące Kościoły:

Do 1942 w Bełchatowie działała również gmina żydowska.

 Zobacz też: Historia Żydów w Bełchatowie.

Honorowi obywatele miasta

Lista honorowych obywateli miasta[17]:

  • marszałek Józef Piłsudski (od 12 czerwca 1926)
  • żołnierze Zgrupowania pułkownika Ludwika Czyżewskiego (od 28 czerwca 1993) – żołnierze walczący podczas II wojny światowej w rejonie Góry Borowskiej;
  • Apoloniusz Zawilski (od 28 czerwca 1993) – historyk oraz pisarz, autor monografii o Bełchatowie;
  • pastor Lothar Ernst Knoch (od 29 października 1997) – inicjator projektów dotyczących współpracy polsko-niemieckiej, współzałożyciel Stowarzyszenia OPIRO w Bełchatowie;
  • dr Henryk Mular (od 5 listopada 1997) – lekarz, bełchatowski radny, zaangażowany w rozwój samorządności i służby zdrowia;
  • Jean Claude Versyck (od 26 września 2002) – założyciel Komitetu Partnerstwa Aubergenville-Bełchatów, inicjator działań na rzecz współpracy polsko-francuskiej;
  • Jadwiga Nadana (od 26 września 2002) – działaczka społeczna, inicjatorka wielu działań popularyzujących historię Bełchatowa;
  • prof. dr inż. Zbigniew Kozłowski (od 26 września 2002) – generalny projektant Kopalni Węgla Brunatnego "Bełchatów";
  • prof. dr hab. inż. Maciej Pawlik (od 26 września 2002) – naukowiec uczestniczący w procesie projektowania i przygotowania eksploatacji Elektrowni Bełchatów;
  • papież Jan Paweł II (od 30 października 2003)
  • Tomasz Trawiński (od 29 września 2005) – działacz społeczny, członek przedwojennego Związku Strzeleckiego "Strzelec", współzałożyciel Powszechnej Spółdzielni Spożywców i Regionalnego Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego w Bełchatowie;
  • Mirosław Olejniczak (od 15 grudnia 2005) – popularyzator sportu i działań na rzecz rozwoju bazy sportowej w Bełchatowie.
  • Daniel Jorge Castellani (od listopada 2009) - za jego szczególny wkład w promocję Bełchatowa na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej.
  • Konrad Piechocki (od listopada 2009) - od 2007 r. prezes PGE SKRY Bełchatów - w tym czasie SKRA m.in. niezmiennie utrzymuje tytuł Mistrza Polski, organizuje rozgrywki Final Four, zdobywa klubowe wicemistrzostwo świata; tytuł Honorowego Obywatela Bełchatowa, za szczególny wkład w promocję miasta na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej.

Miasta partnerskie

Znaki wskazujące na kierunek miast partnerskich Bełchatowa

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118. 
  2. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. 
  3. ↑ Ireneusz Budzyński: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.  (pol.)
  4. ↑ Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118.  (pol.)
  5. ↑ GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31 XII 2002
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 16 września 2008].
  7. ↑ Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 15 stycznia 2009].
  8. ↑ Galeria Bawełnianka super star (pol.). [dostęp 2009-10-19].
  9. ↑ SKKP, Członkowie wspierający (Associate members) (pol.). [dostęp 27 grudnia 2008].
  10. ↑ Skra to duma i wizytówka regionu (pol.). lodz.gazeta.pl, 3 maja 2009. [dostęp 2010-05-12].
  11. ↑ "Wydawnictwa" na stronie MiPBP (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  12. ↑ BTF – oficjalna strona
  13. ↑ Muzeum Regionalne w Bełchatowie – próba bicia rekordu Guinnessa (pol.). [dostęp 10 kwietnia 2009].
  14. ↑ Koncert Bełchatów Gospel Singers (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  15. ↑ Schola Cantorum Gospel Choir (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  16. ↑ Festivalinfo.pl: Festiwal Piosenki Żeglarskiej w Bełchatowie (pol.). [dostęp 18 lipca 2008].
  17. ↑ Bełchatów. Daj się skusić. Folder promocyjny Bełchatowa
  18. ↑ Alcobaça i Bełchatów już razem! (pol.). UM Bełchatów (Portal Bełchatów). [dostęp 2009-08-28].

Linki zewnętrzne

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Bełchatów