Birmingham – miasto (city) i dystrykt metropolitalny w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie metropolitalnym West Midlands.

Cały ośrodek metropolitalny (wraz z m.in. Coventry, Wolverhampton, Solihull, Tamworth, Dudley, Walsall) jest drugim pod względem ludności (po Londynie) w Wielkiej Brytanii – zamieszkuje go ok. 6 mln osób.

Ważny ośrodek przemysłowy (m.in. zakłady Rovera i Cadbury), kulturalny (Led Zeppelin, Black Sabbath, Judas Priest, Electric Light Orchestra, Napalm Death, City of Birmingham Symphony Orchestra, której dyrygentem był przez trzy lata Andrzej Panufnik) i akademicki (trzy uniwersytety).

Birmingham ma rozbudowany system kanałów, które łącznie są dłuższe od kanałów w Wenecji.

W mieście znajdują się stacje kolejowe Birmingham Moor Street, Birmingham Snow Hill, Birmingham New Street.

Położenie

Miasto jest stolicą regionu West Midlands. Miasto leży niedaleko na zachód od geograficznego środka Anglii, na wysokości 150-200 m n.p.m.. Najwyższe miejsce znajduje się przy ulicy Broad Street. Centrum miasta leży na wapieniach. Z północy na południe przebiega przez miasto dział wodny między zlewiskami Atlantyku (dorzecze rzeki Severn) i Morza Północnego (dorzecze rzeki Trent). Na południe i zachód od miasta znajdują się wzniesienia Lickey Hills, Clent Hills i Walton Hill, dochodzące do 315 m n.p.m.

Budowa geologiczna

Miasto i okolice przecięte są uskokiem Birmingham Fault o przebiegu SW-NE, biegnącym z Lickey Hills przez Edgbaston, Bull Ring, Erdington i Sutton Coldfield^[1]. Na południe i wschód od uskoku zalegają warstwy Mercia Mudstone Group, znane jako margle kajpru, przekładające się ze zlepieńcami Bunter pebbles (pstry piaskowiec)^[2]. Na północ i zachód od strefy uskokowej zalegają odporne piaskowce kajpru, o miąższości 45-180 m^[3][4]

Historia

W czasach rzymskich w okolicach współczesnego Birmingham znajdował się obóz wojskowy i skrzyżowanie szlaków. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1086, z Księgi Sądu Ostatecznego (Domesday Book), gdzie Birmingham określono jako małą wioskę. W XII wieku na terenie Birmingham istniała osada targowa. W związku z odkryciem w pobliżu złóż rud żelaza oraz węgla kamiennego, od XVI wieku nastąpił rozwój przemysłu metalowego. Tutejsze zakłady zbroiły m.in. wojska Cromwella (dzielnica Gun Quarter). W XVIII wieku powstało tu centrum przemysłowe.

Od 1760 do lat 20. XIX w. rozwijała się w mieście i okolicy sieć kanałów.

W 1837 powstało pierwsze połączenie kolejowe - Grand Junction Railway, później następne - London and Birmingham Railway. W 1854 obie spółki oddały do użytku stację New Street Station. Kolejna spółka - Great Western Railway otworzyła stację Snow Hill station .

W XIX wieku miejscowość rozrosła się znacznie, a prawa miejskie uzyskała w 1889. W 1900 powstał uniwersytet (University of Birmingham).

Na przełomie XIX i XX wieku nastąpił dalszy rozwój miasta, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju przemysłu zbrojeniowego. W czasie II wojny światowej miasto dotknęły naloty bombowe, co spowodowało gruntowną przebudowę w latach 50. i 60. Centrum Birmingham z biurowcami i drapaczami chmur sprawiało niekorzystne wrażenie i było nazywane "betonową pustynią". Pod koniec XX wieku miasto zostało poważnie przebudowane, co uczyniło z niego nowoczesny ośrodek miejski.

Zabytki i atrakcje turystyczne

• katedra rzymskokatolicka z XIX wieku
• kościół św. Marcina, z XIII wieku, przebudowany w XIX w.
• Sarehole Mill – XVIII-wieczny młyn
• Muzeum Miejskie – znana kolekcja malarstwa szczególnie prerafaelitów
• Gun Quarter – dzielnica manufaktur broni
• Chinese Quarter – dzielnica chińska z wieloma restauracjami, barami i klubami
• Convention Quarter
• Jewellery Quarter – dzielnica jubilerów
• National Sealife Centre
• Birmingham Thinktank Science Museum
• Victoria Square
• Sutton Park
• Muzeum J. R. R. Tolkiena
• Symphony Hall
• Cadbury World – muzeum czekolady

Znane osoby

• Matthew Boulton (1728-1809) - fabrykant
• Joseph Priestley (1733-1804) - chemik, filozof, duchowny i pedagog
• James Watt (1736-1819) – inżynier i wynalazca
• Alexander Parkes (1813-1890) - metalurg i wynalazca
• Francis Galton (1822-1911) – podróżnik, przyrodnik, antropolog, eugenik, wynalazca, meteorolog, pisarz, lekarz, psychometra i statystyk
• John Wright (XIX w.) - wynalazca, galwanotechnik
• Steve Winwood (ur. 1948) - multiinstrumentalista i twórca tekstów
• Ozzy Osbourne (ur.1948) - brytyjski wokalista, muzyk i autor tekstów
• Tony Iommi (ur.1948) - brytyjski gitarzysta

Miasta partnerskie

• Chicago, Stany Zjednoczone
• Frankfurt nad Menem, Niemcy
• Johannesburg, Republika Południowej Afryki
• Lipsk, Niemcy
• Lyon, Francja
• Mediolan, Włochy
• Petersburg, Rosja

Zobacz też

• Aston Villa F.C.
• Birmingham City F.C.

Linki zewnętrzne

• strona miasta Birmingham (ang.)
• z Birmingham (ang.)
• miasta (ang.)
• przemysłu Birmingham (ang.)

Przypisy