McDonnell Douglas F-15 Eagle

(Przekierowano z Boeing F-15E Strike Eagle)
Skocz do: nawigacji, szukaj

McDonnell Douglas F-15 Eagle - amerykański ciężki myśliwiec przewagi powietrznej przeznaczony do działań w każdych warunkach atmosferycznych.

Historia rozwoju

U podstaw opracowania F-15 legły prace majora USAF Johna Boyda i matematyka Thomasa Christie (zasada zachowania energii z punktu widzenia walki powietrznej), doświadczenia z walk powietrznych w Wietnamie oraz pojawienie się nowych radzieckich konstrukcji MiG-23 i MiG-25, zademonstrowanych publicznie w 1967 r. Wstępne warunki, jakie miał spełniać myśliwiec projektu FX (Fighter eXperimental - myśliwiec doświadczalny), sformułowano i rozesłano do 13 firm lotniczych w grudniu 1965 roku. Program nabrał przyspieszenia w 1968 roku, po zaprezentowaniu nowych myśliwców radzieckich. Wymagania te to m.in. masa startowa nieprzekraczająca 20 ton, prędkość maksymalna 2.3-2.5 Macha, stosunek ciągu do ciężaru 0.95. 23 grudnia 1969 roku do realizacji został wybrany projekt firmy McDonnell Aircraft Company.

Pierwszy lot prototypu odbył się 27 lipca 1972 roku, zaś 7 lipca 1973 roku oblatany został dwumiejscowy, szkolno-bojowy TF-15A. Produkcję seryjną rozpoczęto 1 marca 1973 roku, zaś pierwsze seryjne egzemplarze przekazano do jednostek 4 listopada 1974. Była to pierwsza wersja F-15A/B (oznaczenie F-15B zastąpiło używane wcześniej TF-15A). Dostawy nowszej wersji F-15C rozpoczęły się w 1979 roku. Jej prototyp został oblatany 26 lutego 1979 roku. Modyfikacje obejmowały m.in. zwiększenie o 907 kg pojemności zbiorników wewnętrznych i modernizację instalacji paliwowej tak, by możliwe było zabieranie większej liczby podwieszanych zbiorników paliwa. Wersję tę poddano od grudnia 1984 roku modernizacji MSIP II (Multi Stage Improvement Program), obejmującej instalowanie w nowo wyprodukowanych egzemplarzach nowej awioniki (m.in. radaru Hughes APG-70 w miejsce radaru APG-63, nowego urządzenia ostrzegawczego ALR-56C i zakłócającego ALQ-135 oraz wyrzutni celów pozornych ALE-45). Równolegle dostarczano F-15D, które - podobnie jak F-15B - były maszynami dwumiejscowymi. W drugiej połowie lat 80. opracowano dwumiejscową uderzeniową wersję samolotu - F-15E. Łącznie wyprodukowano ok. 1300 samolotów wszystkich wersji. Sprzedaż samolotu kontynuowana jest na eksport, np. ostatnio Korea Południowa zamówiła 40 samolotów. Wcześniej w posiadanie tych samolotów weszły Izrael, Arabia Saudyjska i Japonia. W USAF jest zastępowany przez F-22 Raptor. Projektowano także wersje rozpoznawczą i pokładową tego samolotu (RF-15 i F-15N).

F-15 udowodnił swą skuteczność bojową w starciach na Bliskim Wschodzie m.in. z samolotami syryjskimi nad doliną Bekaa w 1982 r. oraz w pojedynczych walkach powietrznych pomiędzy maszynami izraelskimi a syryjskimi MiG-ami. Izraelczycy na F-15 zestrzelili większość z 48 samolotów syryjskich. W 1981 roku izraelskie F-15 stanowiły eskortę rajdu na iracki reaktor Osirak pod Bagdadem. W 1991 roku amerykańskie i saudyjskie F-15 A i C zestrzeliły 34 irackie samoloty i 3 śmigłowce[1], zaś F-15E były używane do atakowania celów naziemnych głównie na głębokim zapleczu. W tym czasie za sprawą zestrzelenia kilku Migów-25 został nazwany przez pilotów "Foxbat killer". Do dziś piloci latający na F-15 zestrzelili 104 samoloty i śmigłowce wroga[2].

Awionika

W skład wyposażenia elektronicznego wchodzą m.in.:

  • pokładowa stacja radiolokacyjna AN/APG-63 (od 1984 r. na kilkudziesięciu samolotach instalowano Hughes AN/APG-70 z F-15E),
  • transponder IFF,
  • system identyfikacji celu IFF,
  • bezwładnościowy system nawigacyjny Litton ASN-109,
  • radiowy system nawigacyjny TACAN Collins ARN-118,
  • system do lądowania w oparciu o wskazania instrumentów pokładowych ILS,
  • nadajnik UHF,
  • urządzenie do szyfrowania łączności,
  • systemy ostrzegawcze Loral ALR-56C i Magnavox ALQ-128,
  • system przeciwdziałania elektronicznego ALQ-135 (wersje C i E).
  • zasobniki systemu LANTIRN (Low Altitude Navigation and Targeting for Night) przenoszone w wersji E

Użytkownicy

 Arabia Saudyjska

Królewskie Saudyjskie Siły Powietrzne - Od 1981 wykorzystują 67 F-15C, 22 F-15D oraz 72 F-15E Strike Eagle oznaczonych jako F-15S, rozważany jest zakup 84 F-15SE Silent Eagle.

 Izrael

Siły Powietrzne Izraela - Pierwszy odbiorca zagraniczny w 1977, w linii znajduje się 42 F-15A/C, 15 F-15B/D oraz 25 zmodyfikowanych F-15E oznaczonych jako F-15I Ra'am.

 Japonia

Japońskie Powietrzne Siły Samoobrony - Od 1981 posiadają 157 F-15J i 45 F-15DJ, zbudowanych na licencji przez Mitsubishi.

 Korea Południowa

Siły Powietrzne Republiki Korei - W 2002 zakupiły 40 zmodyfikowanych F-15E, oznaczonych jako F-15K Slam Eagle oraz kolejne 21 w 2008 (1 dla uzupełnienia strat), ich dostawy zakończą się w 2012.

 Stany Zjednoczone

Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych - Wykorzystują łącznie 367 F-15C/D (233 USAF i 137 w Gwardii Narodowej) oraz 223 F-15E Strike Eagle w USAF.

 Singapur

Siły Powietrzne Republiki Singapuru - Od 2008 użytkują F-15SG, czyli wersje F-15K wyposażoną w radar APG-63(V)3 z aktywnym skanowaniem, dostawy 24 zamówionych maszyn zakończą sie w 2012.

Uzbrojenie

F-15D

Typowym uzbrojeniem wersji myśliwskich A i C był zestaw 4 X AIM-7 i 4 X AIM-9, możliwym do zastosowania również w wersji E. Pociski AIM-7 zostały w latach 90. XX w. zastąpione nowocześniejszymi AIM-120. Możliwy jest wariant uzbrojenia powietrze-powietrze 8 X AIM-120 (A i C) lub 6 X AIM-120 (E)

W wersjach A i C uzbrojenia powietrze-ziemia nie stosowano.

Przypisy

  1. ↑ Praca zbiorowa pod redakcją Krzysztof Łukawski, Ryszard Popiołek, Witold Żygulski: Samoloty: Encyklopedia Lotnictwa. Warszawa: DeAgostini Polska, 2000, s. 24. ISBN 83-87292-98-2. 
  2. ↑ John Correll: The Reformers (ang.). W: Air Force Magazine (92) [on-line]. Air Force Association, luty 2008. [dostęp 7 czerwca 2009].

Linki zewnętrzne