Bronisław Ferdynand Trentowski
Bronisław Ferdynand Trentowski (ur. 21 stycznia 1808 we wsi Opole, powiat chełmski, zm. 16 czerwca 1869) – jeden z najwybitniejszych polskich filozofów i pedagogów XIX wieku, mesjanista, wolnomularz.
Był wychowankiem Kolegium Pijarów w Łukowie. Po klęsce powstania listopadowego, w którym uczestniczył, przebywał na emigracji w Niemczech. Tam powstało jedno z najważniejszych dzieł jego życia pt. Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży. Pierwsze wydanie tego dwutomowego dzieła ukazało się w 1842 roku. Jako pierwszy autor w języku polskim w książce Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem z 1843 roku, użył terminu cybernetyka. W latach 1847-1848 opracował pracę pt. Wiara słowiańska, czyli etyka piastująca wszechświat, gdzie wykazywał, że bogowie słowiańscy są postacią tego samego boga, którego czczą chrześcijanie.
Na jego cześć nazwano ulicę w bydgoskim Miedzyniu, wrocławskim Oporowie, a także w Szczecinie, Świnoujściu, Przemyślu i na warszawskim Żoliborzu.
Twórca koncepcji filozoficznej zwanej - różnojednią: świat materialny - świat rozumu (rozum to całokształt wiedzy uzyskanej za pomocą zmysłów); wiedza o świecie duchowym pochodzi od umysłu (spekulacja); rzeczywisty świat (Boski) dostępny jest jedynie zmysłowi. Umysł to osobna kategoria poznawcza stanowiąca syntezę (różnojednię) rozumu i umysłu.
Niektóre dzieła
- 1842 - Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży
- 1843 - Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem
- 1844 - Myślini, czyli Całokształt loiki narodowej
- 1847 - Wizerunki duszy narodowej z końca ostatniego stulecia
- 1847-48 - Wiara słowiańska, czyli etyka piastująca wszechświat
- 1873 - Die Freimaurerei in ihrem Wesen und Unwesen
Wznowienia dzieł Trentowskiego
- 1970 - Trentowski Bronisław, "Chowanna" czyli System pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży.", Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970
Linki zewnętrzne
- Niektóre dzieła B. Trentowskiego w formie kopii cyfrowej dostępne w zasobach Federacji Bibliotek Cyfrowych
- Andrzej Nowicki, Bronisław Trentowski (1808-1869) w niemieckich tygodnikach masońskich z lat 1862-1865, www.wolnomularstwo.pl, dostęp od dn. 25 III 2007 r.
- A. Nowicki, Die Freimaurerei. O książce B. Trentowskiego, www.wolnomularstwo.pl, dostęp od dn. 14 X 2005 r.
- A. Nowicki, Trentowski o mesjanistach, socjalistach, komunistach, ateistach i masonach, czyli o tych, którzy chcą zmieniać świat, "Sofia", nr 7, 2007 r.