Chociebuż

Skocz do: nawigacji, szukaj

Na mapach: 51°46′N 14°20′E / 51.767, 14.333

Państwo  Niemcy Kraj związkowy Brandenburgia Powierzchnia 164,28 km² Populacja (31 grudnia 2008)
- liczba ludności
- gęstość
101 785
620 osób/km² Położenie 51°46' N
14°20' E Wysokość 70 m n.p.m. Kod pocztowy 03042-03055 Numer kierunkowy 0355 Tablice rejestracyjne CB Adres urzędu miasta Neumarkt 5, 03046 Cottbus Burmistrz Frank Szymanski Położenie na mapie Niemiec

Chociebuż
Położenie na mapie powiatu
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Strona internetowa miasta
Zobacz hasło Chociebuż w Wikisłowniku
Stacja kolejowa w Chociebużu z dwujęzyczną nazwą miasta: niemiecką i dolnołużycką
Kolej parkowa w Chociebużu – stacja Sandower Dreieck (po prawej budynek dworcowy, po lewej lokomotywownia)
Biblioteka Brandenburskiego Uniwersytetu Technicznego w Chociebużu

Chociebuż (niem. Cottbus[1], wym. [ˈkɔtbʊs]; dolnołuż. Chóśebuz[2], wym. [ˈχɛɕɛbus] lub [ˈχɨɕɛbus]; górnołuż. Choćebuz, wym. [ˈkʰɔt͡ʃɛbus]; czes. Chotěbuz, wym. [ˈxocɛbuz]) – miasto na prawach powiatu we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, nad rzeką Sprewą. Jest drugim co do wielkości, po Poczdamie, stolicy Brandenburgii, miastem tego kraju związkowego; główne miasto oraz kulturalna stolica Dolnych Łużyc.

Etymologia

Nazwa dzierżawcza utworzona przy pomocy formantu -jь (najstarsze słowiańskie nazwy dzierżawcze)[3], prawdopodobnie od imienia Chociebud/Chociebąd, podobne: czeski Chotěbuz, Chotěboř, dolnołużyckie Kósobuz (niemieckie Kunersdorf, w gminie Kolkwitz).

Historia

W 930 r. król Henryk I nakazał wznieść warownię nieopodal osiedla łużyckiego. Przy niej w okresie późniejszym powstało osiedle będące zalążkiem przyszłego miasta. W latach 1002-1031 Chociebuż znalazł się pod polskim panowaniem. W 1156 r. miasto było ważnym punktem składowania soli na trakcie Halle (Saale)-Głogów. W 1445 r. miasto wraz z okolicami zostało przyłączone do Brandenburgii, stanowiąc brandenburską (a później pruską) enklawę w środku Łużyc. Od średniowiecza trwał napływ osadników z Niemiec. W 1514 r. w Chociebużu zostało założone gimnazjum zwane "Universitas Serborum" (Uniwersytet Łużyczan). Jego założycielem był Łużyczanin Jan Rak, działający również w Krakowie[4]. Podczas wojny trzydziestoletniej Chociebuż uległ poważnym zniszczeniom. W końcu XVII w. osiedlili się tutaj francuscy hugenoci, którzy wprowadzili uprawę tytoniu i hodowlę jedwabnika. W 1780 r. liczba mieszkańców Chociebuża przekroczyła 4 tysiące[5]. W 1807 r. pruska enklawa, obejmująca Chociebuż i okolice, została połączona z resztą Łużyc i wcielona do Królestwa Saksonii. Stan ten trwał do kongresu wiedeńskiego w 1815 r., który przekazał Chociebuż wraz z całymi Dolnymi Łużycami, Prusom.

Od poł. XIX w. w Chociebużu rozpoczęła się epoka industrializacji: stworzono fabryki tekstylne, z których miasto było znane za granicą, oraz prowadzono wydobycie węgla brunatnego.

Podczas II wojny światowej lokalny przemysł prowadził produkcję dla celów wojskowych, dlatego też miasto stało się celem ataków lotniczych. W lutym 1945 r. zostało poważnie zniszczone podczas amerykańskiego nalotu. W kwietniu 1945 r. toczyły się tutaj zacięte walki między wojskami sowieckimi i niemieckimi. W mieście zniszczeniu uległo 34 procent budynków[6].

W NRD stolica okręgu Chociebuż. Po wojnie w 1952 r. w Chociebużu powstała pierwsza łużycka szkoła średnia i łużycki zespół pieśni i tańca, a przy lokalnej rozgłośni radiowej działała sekcja łużycka. Od lat 60. XX w. prowadzono intensywną urbanizację miasta budując wiele nowych osiedli. W 1954 r. powstał w mieście ogród zoologiczny. W 1976 r. liczba mieszkańców przekroczyła 100 tys.

Zabytki

Gospodarka

W mieście rozwinięty jest przemysł włókienniczy, odzieżowy, materiałów budowlanych oraz taboru kolejowego.

Komunikacja

W mieście funkcjonuje sieć tramwajowa i autobusowa, obsługiwana przez dwie firmy: Cottbusverkehr GmbH i Neißeverkehr GmbH. Łacznie 45 linii, z tego cztery tramwajowe i 41 autobusowych. Sieć obejmuje 569 przystanków i ma długość około 934 km. Jest obsługiwana przez 26 tramwajów i 55 autobusów (2009). Oprócz tego funkcjonuje kolej parkowa (o rozstawie toru 600 mm), która obsługuje rozległe tereny rekreacyjne – od dworca normalnotorowej kolei Cottbus Sandow, poprzez stadion piłkarski, targi, zoo, aż do parku zamkowego.

W 1868 r. Chociebuż uzyskał połączenie kolejowe z Berlinem i Zgorzelcem. Znajduja się tutaj cztery stacje koleowe, w tym główna – Bahnhof Cottbus.

Dolnołużyczanie

Chociebuż jest ośrodkiem kulturalnym Dolnołużyczan. Działa tu dolnołużyckie gimnazjum i uniwersytet ludowy, a także Muzeum Łużyckie (Serbski Muzej/Wendisches Museum).

Szkoły

Sport

Ciekawostki

Miasta partnerskie

Przypisy

  1. ↑ przejściowo także Kottbus
  2. ↑ Wg starej pisowni Chośebuz
  3. ↑ Henryk Łowmiański, Początki Polski, T. 3, Warszawa 1967, str. 57
  4. ↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 33.
  5. ↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 43.
  6. ↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 138.

Bibliografia

  • Krzysztof R. Mazurski, Andrzej Zieliński: Łużyce, Warszawa 1984, KAW, ISBN 83-03-00772-6
  • Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, Ossolineum, ISBN 83-04-01643-5

Linki zewnętrzne

Rejencja poczdamska