Cisek
Cisek (dodatkowa nazwa w j. niem. Czissek, w latach 1934-45 Friedenau; nazwa gwarowa Czyszki, w dopełniaczu Czyszek, przymiotnik: czyszecki, nazwa mieszkańców: czyszczaniepotrzebne źródło) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Cisek.
Miejscowość jest siedzibą gminy Cisek.
Historia
Pierwsze wzmianki o wsi Ciska pochodzą z 1241, a w 1532 wymieniona jest jako Czisky, a także Cisek.
W 1830 wieś liczyła 564 mieszkańców i 138 posesji, natomiast w 1845: 760 mieszkańców oraz 129 domów. W katolickiej szkole założonej w 1818 zatrudniony jest jeden nauczyciel i 1 pomocnik nauczyciela. Do szkoły tej uczęszczały dzieci z Ciska, Biadaczowa i Landzmierza.
W 1865 we wsi była karczma, 11 kmieci, 112 chałupników gospodarujących na 1471 morgach roli. Ogólna powierzchnia wsi wynosiła 2037 mórg.
Według spisu ludności z 1910 roku w miejscowości mieszkało 1206 Polaków. W plebiscycie z roku 1921 na ogólną ilość 760 głosujących, za Polską opowiedziało się 648 osób. W spisie z 1925 roku, język polski jako ojczysty 901 osób, język niemiecki 64 osoby oraz 343 osoby jako dwujęzyczne. Przez prawie cały okres odbywały się tu kursy religii w języku polskim, a frekwencja dzieci była prawie 100%.
W latach 1925-1933 we wsi funkcjonowała polska publiczna szkoła mniejszościowa. Znajdowały się tu także: oddział Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego, miejscowa grupa związku Polaków, chór "Echo" oraz polska biblioteka. Znanymi działaczami polskimi z tamtego okresu są Józef Planetorz, Antoni Korkosz i Antoni Stefanides. W okresie międzywojennym w miejscowości działał oddział Związku Polaków w Niemczech[1].
W 1937 roku miejscowość stała się głośna w środowisku Polonii niemieckiej ze względu na nie udzielenie przez władze powiatowe w Koźlu pozwolenia na zawieszenie na wieży kościoła w Ciskach dzwonów ufundowanych przez polskich parafian z polskim napisem "Zdrowaś Mario, módl się za nami!". Władze niemieckie orzekły, że wieża jest za słaba na wieszanie tak ciężkich dzwonów. Ostatecznie po roku uzgodnień władze landratu wyraziły zgodę na zawieszenie dzwonów po "odchudzeniu" ich z polskich napisów. Związek Polaków w Niemczech zarejestrował także kolejne dwa przypadki niszczenia polskich napisów, które umieszczone były na przydrożnych krzyżach[1].
Podczas spisu powszechnego w 2002 roku w gminie więcej mieszkańców zadeklarowało narodowość niepolską (niemiecka i śląska - 3046) niż polską (2921)[2].
W 2007 roku na terenie Ciska (i gminy) obowiązuje podwójne polsko-niemieckie nazewnictwo geograficzne.
Powódź w 1997 roku
W nocy z 8 na 9 lipca 1997 doszło do największej powodzi w historii Ciska. Zniszczonych zostało prawie 100% upraw oraz wiele dróg.
Źródło: Dane z Gminy Cisek.
Gospodarka
Cisek jest wsią rolniczą.
Statystyka ogólna
Liczba ludności: 1.485
Gęstość zaludnienia: 280 osób/km²
Powierzchnia: 5,3 km²
Dane: GUS 2005 r.
Edukacja
- Publiczne Gimnazjum w Cisku, ul. Planetorza 21
Zabytki
- neogotycki kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny wybudowany w 1927
- kapliczka przydrożna
Gminy partnerskie
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Ryszard Hajduk, Stefan Popiołek "Encyklopedia, która się nie ukazała", Wyd. Śląsk, Katowice 1970
- ↑ Deklaracje narodowościowe w gminach 2002
Bibliografia
- Stefan Popiołka "Ziemia Kozielska", 1963 Opole, Opolskie Zakłady Graficzne