Czterdziestolatek
Czterdziestolatek (lub 40-latek) – polski serial komediowy zrealizowany w latach 1974–1977.
Lista odcinków
- Toast czyli bliżej niż dalej
- Walka z nałogiem czyli labirynt
- Wpadnij kiedy zechcesz czyli bodźce stępione
- Portret czyli jak być kochanym
- Kondycja fizyczna czyli walka z metryką
- Włosy Flory czyli labirynt
- Judym czyli czyn społeczny
- Otwarcie trasy czyli czas wolny
- Rodzina czyli obcy w domu
- Pocztówka ze Spitsbergenu czyli oczarowanie
- Cudze nieszczęście czyli świadek obrony
- Nowy zastępca czyli meteor
- Kozioł ofiarny czyli rotacja
- Sprawa Małkiewicza czyli kamikadze
- Kosztowny drobiazg czyli rewizyta
- Gdzie byłaś czyli Szekspir
- Cwana bestia czyli kryształ
- Gra wojenna czyli na kwaterze
- Z dala od ludzi czyli coś swojego
- W obronie własnej czyli polowanie
- Smuga cienia czyli pierwsze poważne ostrzeżenie
Wcielenia kobiety pracującej
Dworzec kolejowy Warszawa Centralna, który budował Karwowski
Trasa Toruńska w Warszawie, którą budował Karwowski
- Roznosicielka mleka
- Specjalistka od uszczelniania okien taśmą metalową
- Inkasentka z gazowni-elektrowni
- Ajentka PZU
- Sprzedawczyni cielęciny
- Oferuje "domokrążne szycie spodni z materiałów powierzonych"
- Sprzątaczka w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego
- Listonoszka i kontrolerka biletów
- Ekspert samochodowy PZMotu, robi też prace zlecone dla spółdzielni "Dzianina"
- Wymienia uszczelki
- Kominiarz
- Sąsiadka z piętra
- Pomoc domowa z ogłoszenia
- Jednoosobowa "trójka szkolna"
- Sprzedawca-rzeczoznawca w Desie
- Inspektor do walki z radio- i telepajęczarstwem
- Stewardessa
- Ochotniczka w Ochotniczym Komitecie Opieki nad Żonami Rezerwistów
- Operator koparki
- Naganiacz na polowaniu
- Ogrodnik w parku szpitalnym
Charakterystyka
Serial był emitowany przez Telewizję Polską w latach 1975 - 1978. Pierwsza 7-odcinkowa seria cieszyła się tak wielką popularnością, że z powodzeniem ją kontynuowano i zrealizowano też film pełnometrażowy Motylem jestem, czyli romans 40-latka oraz wielogodzinny telewizyjny program sylwestrowy "Sylwester Rodzinny – program z rodziną Czterdziestolatka" (31 grudnia 1975 od 22.20).
Obrazuje losy warszawskiej rodziny inżyniera Stefana Karwowskiego, które idealnie wkomponowały się w rzeczywistość lat 70. i propagandy sukcesu (m.in. budowa Trasy Łazienkowskiej w Warszawie, dworca PKP Warszawa Centralna, czy Trasy Toruńskiej).
Równocześnie – zgodnie z założeniami autorów, którzy sami w okresie pracy nad serialem przekroczyli 40 rok życia – serial eksponował wątki związane z kryzysem wieku średniego: romans na boku, próby rzucenia palenia, obsesja na punkcie utraty włosów, próba zadbania o kondycję fizyczną, duma z dorobku życiowego i zawodowego, chęć samorealizacji przez działalność społeczną itd.
W latach 1993-1994 TVP wyemitowała kontynuację serialu, zatytułowaną Czterdziestolatek. 20 lat później. Do obsady dołączyli m.in.: Joanna Kurowska, Wojciech Mann i Wojciech Malajkat.
Obsada
Ciekawostki
- Rodzina Karwowskich mieszka w Warszawie w bloku mieszkalnym pod adresem ulicy Pańskiej, jednak w trzech różnych odcinkach pojawiają się inne adresy mieszkania: 91 m. 161 w odc. 10 (informację o tym podaje Magda Karwowska prof. Zygmuntowi Koziełło celem wysłania pocztówki), 62 m. 138 (odc. 7), m. 137 (odc. 17)[2].
- W filmie pokazano wiele elementów działania systemu nomenklatury w PRL. Główny bohater filmu wspinał się po jej niższych szczeblach i napotykał w związku z tym wiele nieznanych mu zwyczajów, kodów kulturowych a nawet pojęć. I tak na przykład jego córka Jagoda Karwowska, wkrótce po tym gdy jej ojciec został dyrektorem, została wciągnięta w środowisko tzw. bananówek. Karwowskiemu, któremu uświadomiła to jej koleżanka, wydawało się że chodzi o dziewczęta chodzące w spódnicach w banany (odc. 16). Natomiast w odcinku XIV Karwowski, nie będąc pewny, czy może samodzielnie wyznaczyć kierownika IV odcinka robót, udaje się do naczelnika Wydziału Kadr PZPR (tow. Iwanickiego), który wyjaśnia mu, że dane stanowisko obsadzane jest bez udziału struktur partyjnych. Te ostatnie musiały jednak wyrazić zgodę na awans samego Karwowskiego na stanowisko dyrektora, o czym mowa jest wprost w odcinku XIII.
Czerwony Fiat 126p - taki samochód posiadała rodzina Karwowskich
- Film pokazuje wiele panujących w latach 70. mód, m.in. rozwijający się kult komputera. Sam Karwowski zostaje jakoby wybrany na dyrektora właśnie przez komputer (marki Odra trzeciej generacji).
- Serial nie tylko pokazywał mody, ale je także tworzył. Półokrągły łuk w otworze drzwiowym, jaki Karwowskiemu zalecił projektant wnętrz Iwo Czarnecki (postać i jej nazwisko to aluzja do znanego w latach 70. scenografa TVP, Wowo Bielickiego), stał się popularnym elementem wystroju polskich mieszkań w latach 70. i 80. Jednocześnie pojęcie "Łuku Karwowskiego" weszło na trwałe do potocznej polszczyzny[3].
- Również Fiat 126p, jakim poruszał się inżynier Karwowski, został nazwany w języku koneserów polskiej motoryzacji "Karwowskim". Właśnie w taki sposób określa się czerwone maluchy wyprodukowane w latach 70., posiadające liczne detale spotykane w autach z tamtych lat, np. felgi "cytrynki", chromowane zderzaki, itp. Pojazd Karwowskiego miał numery rejestracyjne 56-48-WL.
- Stefan Karwowski z czasów szkolnych ma pseudonim "Matka", do którego bardzo niechętnie w końcu przyznaje się Magdzie, cytując "Ja jestem Matka Grakchów" (odc. 5). Nie wiadomo skąd pochodzi ten cytat, Kornelia tzw. "Matka Grakchów" jest postacią często przywoływaną jako osoba, która poświęciła własne życie samotnie wychowując dzieci, w tym dwóch słynnych reformatorów rzymskich Tyberiusza i Gajusza. Została też uwieczniona na obrazach malarzy takich jak Philipp Friedrich von Hetsch, Angelika Kauffmann lub Jose Garnelo.
- W odc. 10 profesor Sanokki z Laponii, podczas sympozjum naukowego z dziedziny hydrologii, wypowiada się w języku obcym. W rzeczywistości po wyodrębnieniu i odwróceniu jego wypowiedzi programem do obróbki dźwięku, okazuje się wypowiedź w języku polskim: "ciężki, więcej informacji o składzie uczestników. Z rozmowy wnoszę, tak, lepsza struktura. System, rekruta, lepsze rozwiązania. Światowa olimpiada, kolejna okazja do...". Kolejny fragment: "Jest to naturalny wynik rozwoju sportu ciężarowego. Obserwujemy typ addytyczny. Wyciskanie tego rozwiązania. Wyboru dokonamy na miejscu".
Autoparodie
- Ja na przykład oglądam tylko Dziennik, to znaczy Wicherka, 40-latka i jazdę figurową na lodzie (odc. 2)
- Skąd pani wie? – Widziałam panią w 40-latku! (odc. 9)
- Kto to [może być]? – Pewnie Kobieta Pracująca. – Nie, już była! [w tym odcinku] (odc. 9)
- Operator zdjęć serialu, Mieczysław Jahoda, został wymieniony w odc. 16 przez dziewczyny obłudnie "zastanawiające się" czy znają Jagodę Karwowską.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Poszczególne odcinki serialu mają bardzo zróżnicowany czas trwania, od 40 do 63 minut. Średni czas trwania jednego odcinka to 50 minut i 51 sekund.
- ↑ Czterdziestolatek - Ciekawostki - Filmweb
- ↑ Polska Bibliografia Literacka (PBL)