^{styl do poprawy}

d'Artagnan – główny bohater powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: Trzej muszkieterowie, W dwadzieścia lat później, Wicehrabia de Bragelonne. Muszkieter króla Ludwika XIII i Ludwika XIV. Przyjaciel Atosa, Portosa i Aramisa. Pierwowzorem tej postaci był gaskoński szlachcic Charles de Batz-Castelmore.

Charakterystyka postaci

Motyw przewodni osobowości bohatera

d'Artagnan pochodzi z niezbyt bogatego, górzystego rejonu Francji, jakim jest Gaskonia. Prowincja ta słynie jednak z bitnej szlachty, która wielka ambicją i znakomitymi przymiotami żołnierskimi nadrabia pustkę w skrzyniach (,,Gaskończycy są wciąż jeszcze biedni? - Niestety, Najjaśniejszy Panie, nie odkryto jeszcze kopalni złota w ich górach, chociaż Pan Bóg mógłby sprawić ten cud w nagrodę za to, jak walczyli w obronie praw twego ojca" - scena pierwszej audiencji królewskiej d'Artagnana w ,,Trzech muszkieterach"). Najlepsi z nich dzięki tym właśnie cechom robią oszałamiające kariery w Paryżu: tak jak ziomek d'Artagnana, kapitan muszkieterów i jedna z najbliższych królowi osób w państwie, pan de Treville. d'Artagnan przez całe swoje życie, od młodości przedstawionej w ,,Trzech muszkieterach", po wiek dojrzały i śmierć wreszcie, zachowuje pewne cechy gaskońskie: od skłonności do brawury (w pozytywnym znaczeniu, tzw. ,,gaskonadę") po naleciałości językowe (,,lubię go słuchać, bawi mnie jego gwara" - Atos o d'Artagnanie, Rozdział IX., ,,Trzej muszkieterowie"). Jego odwaga i przedsiębiorczość są tak typowo gaskońskie, że Mazarini zapytawszy o osobę d'Artagnana dyżurnego oficera, pana Guitaut (,,co to za człowiek?" - Rozdział II. ,,W dwadzieścia lat..."), otrzymuje po prostu odpowiedź: ,,Ależ to Gaskończyk". Gaskoński charakter przyczynia się walnie do sukcesu życiowego d'Artagnana, czyli przebicia się w świecie wielkiej polityki i awansu ze skromnego gwardzisty na porucznika muszkieterów, a następnie pokonania długiej i niełatwej drogi na szczyty drabiny państwowej, jakimi bez wątpienia były uzyskane finalnie przez niego szlify marszałka Francji.

Zarys wydarzeń kształtujących sylwetkę d'Artagnana

Przygody d'Artagnana rozpoczynają się ,,w pierwszy poniedziałek kwietnia 1625 roku", kiedy wyrusza on z rodzinnej Gaskonii do Paryża w celu zaciągnięcia się do elitarnej kompanii muszkieterów królewskich. Cel ten okazuje się dużo trudniejszy, niż młodzieniec początkowo sądzi, także dlatego, że przypadek pozbawia go listu polecającego do pana de Treville. d'Artagnan musi zatem zadowolić się służbą w mniej prestiżowej formacji: kompanii gwardii pana des Essarts. Zbieg okoliczności oraz okazana przebojowość dają jednak d'Artagnanowi szansę zaprzyjaźnienia się z trójką muszkieterów o przybranych nazwiskach: Atos, Portos i Aramis, którą młody Gaskończyk znakomicie wykorzystuje. Przy okazji zdobywa on także szacunek i sympatię pana de Treville. Fakt ten determinuje dalsze życie d'Artagnana, ponieważ wiąże się on ze ,,stronnictwem królewskim" - do którego należy i którego trzon stanowi środowisko jego przyjaciół. Stronnictwo to konkuruje ze ,,stronnictwem kardynalskim", grupującym zwolenników i sługi wielkiego kardynała Armanda Richelieu'go, pierwszego ministra ówczesnej Francji.

Faktycznie rzecz biorąc, ,,stronnictwo królewskie" jest raczej grupą ludzi zależnych służbowo bezpośrednio od króla i obejmuje głównie szlachtę służącą w muszkieterach królewskich, na czele z panem de Treville - nie jest to jednak klasyczne stronnictwo polityczne. ,,Stronnictwo kardynalskie" natomiast grupuje przede wszystkim żołnierzy i urzędników podlegających kardynałowi Richelieu'mu i pełni ono rolę faktycznego stronnictwa królewskiego, tzn. wspiera wysiłki pierwszego ministra w celu centralizacji państwa oraz wzmocnienia władzy królewskiej. Obydwa ugrupowania służą więc tym samym celom na gruncie rzeczywistej polityki wewnętrznej. Zaciekle natomiast konkurują ze sobą w żołnierskich burdach i pojedynkach, kwestiach prestiżowych i intrygach towarzyskich. U króla ta potrzeba wynika głównie z faktu, że obok świadomości korzyści przysparzanych jego władzy przez kardynała, czuł się upokorzony jego przewagą i ,,nienawidził go jak dziecko swego pana". Natomiast odnośnie samych muszkieterów, znaczna część szlachty krzywo odnosiła się do rozbudowy aparatu biurokratycznego (który reprezentował Richelieu) i stąd ,,tak często instynktownie czuła niechęć do kardynała".

Przypadek oraz zaangażowanie miłosne sprawiają, że d'Artagnan bierze udział w wielkiej intrydze dworskiej, opowiadając się po stronie królowej Anny Austriaczki przeciwko kardynałowi, a dzięki swoim przymiotom osobistym walnie przyczynia się do klęski kardynała. Mimo tego jednak zdarzenia, a może właśnie ze względu na nie, Richelieu żywi pewien rodzaj uznania dla Gaskończyka i podejmuje próby pozyskania sobie jego osoby. Po licznych perypetiach, finalnie kardynał odnosi sukces: d'Artagnan przyjmuje z jego rąk patent porucznika muszkieterów królewskich.

W następnym okresie kariera d'Artagnana przebiega pomimo jego zasług żołnierskich jednak mniej dynamicznie i dopiero w wieku lat czterdziestu los pozwala mu podjąć drugą wielką próbę polepszenia swojej pozycji w życia, a to w ramach służby o charakterze specjalnym dla nowego kardynała, Mazariniego, walczącego z opozycją arystokratyczno-mieszczańska, tzw. Frondą. W tym okresie odżywają relacje porucznika muszkieterów z jego dawnymi przyjaciółmi i znajomymi z okresu młodości. d'Artagnan kończy ten etap swojego życia kolejnym awansem, tym razem o znaczeniu już politycznym: zostaje kapitanem muszkieterów, a więc zajmuje u dworu tą samą funkcję, którą pełnił niegdyś pan de Treville.