Dakota Południowa
Stan Góry Rushmore
• ogółem
• lądowa
• wodna
• % wodna
199 905 km²
196 735 km²
3173 km²
1,6 %
Długość
Wzniesienie
• najwyższe
• średnie
• najniższe
340 km
2207 m
670 m
294 m
754 844
3,84 os./km²
• kolejność
• data
40
2 listopada 1889
Czas letni
UTC-5:00
Dakota Południowa (ang. South Dakota)(wymowa: /ˌsaʊθ dəˈkoʊtə/) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin.
Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa.
Rzeźba terenu na ogół wyżynna, z głęboko wciętymi dolinami rzeki Missouri i jej dopływów. Na zachodzie Góry Czarne (ang. Black Hills) z najwyższym szczytem Harney Peak (2207 m n.p.m.).
Nazwa stanu pochodzi od zamieszkujących tam Indian Dakota (Siuksów).
Historia
- 1743 – początek eksploracji obszarów przez Francuzów (Luis-Joseph Verendrye i Francois Verendrye)
- 1803 – obszar przechodzi na własność USA jako część Luizjany po jej zakupieniu od Francji
- 1804-1806 – Meriwether Lewis i William Clark penetrują tereny
- 1817 – powstaje Fort Pierre (pierwsze stałe osiedle białych)
- 1818 – zakupienie od Anglii północno-wschodniej części dzisiejszej Dakoty Północnej i Dakoty Południowej
- 1831 – do Fort Pierre po raz pierwszy dopływa parowiec
- 1861 – utworzenie Terytorium Dakoty
- 1868 – na Terytorium Dakoty utworzony zostaje Wielki Rezerwat Siuksów
- 1873 – do Dakoty Południowej dociera kolej, a wraz z nią fala osadników
- 1874 – odkrycie złota w Górach Czarnych
- 25 czerwca 1876 – bitwa pomiędzy Indianami z plemienia Dakotów i kawalerią USA dowodzona przez pułkownika George'a Armstronga Custera nad Little Big Horn
- 1877 – podzielenie Terytorium Dakoty na dwie części południową i północną
- 2 listopada 1889 – przyjęcie Dakoty Południowej do Unii (tego samego dnia do Uni została przyjęta Dakota Północna)
- 29 grudnia 1890 – masakra Siuksów nad potokiem Wounded Knee
Geografia
Jest w dwóch strefach czasowych: UTC-6:00 i UTC-7:00
Klimat
Dakota Południowa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o kontynentalnej i suchej odmianie. Zimy są zimne i często mroźne, gdzie w wielu miejscach średnia dobowa może spaść do -12 °C. Lata są dość gorące co wiąże się z napływem gorących mas powietrza z nad Meksyku. Średnie wartości letnie dochodzą do 32 °C. Średnie opady roczne około 500 mm. Najsuchsze regiony, leżące w południowo-zachodniej części kraju cechują się opadami rzędu od 150 do 300 mm rocznie, południowo-wschodnia część kraju to opady około 635 mm rocznie. Do częstych letnich zjawisk należą gwałtowne burze z silnym wiatrem. Czasami występuje gradobicie. Zimą zaś występują zawieje i zamiecie śnieżne[1].
- Główne rzeki: Missouri
- Roślinność: prerie
- Liczba hrabstw: 67
- Największe hrabstwo: Minnehaha
- Liczba parków stanowych: 13
- 5 największych miast: Sioux Falls, Rapid City, Aberdeen, Watertown, Brookings.
Demografia
Dakota Południowa ma 700 133 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:
- język angielski – 93,63%,
- język hiszpański – 1,58%,
- język niemiecki – 1,51%,
- język dakota – 1,14%,
- język rosyjski – 0,53%[2].
Symbole stanu
- Dewiza: Under God the People Rule (Z woli Bożej rządy ludu)
- Przydomek: The Mount Rushmore State (Stan Góry Rushmore)
- Symbole: bażant, świerk z Czarnych Wzgórz, sasanka amerykańska, różowy kwarc, skrzypce
Przemysł i bogactwa naturalne
- Rolnictwo (uprawa słonecznika, pszenicy, jęczmienia, kukurydzy, owsa; hodowla bydła)
- Przemysł przede wszystkim wydobywczy (złoto, srebro beryl, żelazo)
- Przetwórstwo spożywcze
Uniwersytety i wyższe uczelnie
- Black Hills State University (http://www.bhsu.edu/)
- Spearfish Dakota State University, Madison
- Dakota Wesleyan University, Mitchell (http://www.dwu.edu/)
- Huron University, Huron (http://www.huron.edu/)
- Northern State University, Aberdeen
- South Dakota State University, Brookings
- University of Sioux Falls, Sioux Falls
- University of South Dakota, Vermillion
Sławni ludzie
Gutzon Borglum, Crazy Horse, Sitting Bull, Korczak Ziółkowski, Calamity Jane, James Butler Hickok, George McGovern
Ciekawostki
- W Hot Springs znajduje się największy na świecie naturalny, kryty basen z ciepłą wodąpotrzebne źródło.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ "Precipitation Normals (1971–2000), South Dakota State University. http://climate.sdstate.edu/archives/data/pptnormals.shtm. Retrieved November 26, 2008.
- ↑ Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
Bibliografia
- Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 199 ISBN 83-85909-20-6