Archidiecezja krakowska
(Przekierowano z Diecezja krakowska)
Archidiecezja krakowska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona w 1925.
Historia
Diecezja krakowska erygowana w 1000 przez papieża Sylwestra II przez wiele wieków ulegała licznym podziałom ze względu na rozbiory Polski (od XI w. Kraków był stolicą Polski i przez wiele wieków drugim po Gnieźnie ośrodkiem kościelnym w Polsce). Należała do:
- metropolii gnieźnieńskiej (do 1807)
- metropolii lwowskiej (1807-1818)
- metropolii warszawskiej (1818-1880)
- Stolicy Apostolskiej (1880-1925)
- archidiecezja krakowska i metropolia krakowska (od 1925)
- 1992 - zmiana podziału administracyjnego kościoła w Polsce. Nowe granice metropolii obejmującej poza archidiecezją krakowską diecezje bielsko-żywiecką, kielecką i tarnowską
W archidiecezji krakowskiej odbyły się 44 synody – ostatni przeprowadził kard. Karol Wojtyła w latach 1972-1979. Od wieków działają w niej szpitale, bractwa i instytucje charytatywne.
Instytucje archidiecezjalne
- Kuria metropolitarna
- Trybunał metropolitarny
- Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Krakowskiej
- Caritas archidiecezjalne
Biskupi
- Biskup diecezjalny: ks. Kardynał Stanisław Dziwisz (metropolita krakowski) (od 2005)
- Biskup pomocniczy: ks. bp Jan Szkodoń (od 1988)
- Biskup pomocniczy: ks. bp Jan Zając (od 2004)
- Biskup pomocniczy: ks. bp Damian Muskus OFM (od 2011)
- Biskup pomocniczy: ks. bp Grzegorz Ryś (od 2011)
- Biskup senior: ks. Kardynał Franciszek Macharski (senior od 2005)
Główna świątynia
Patroni
- św. Stanisław ze Szczepanowa
- św. Jan z Kęt (Jan Kanty)
- św. Szymon z Lipnicy
- św. Faustyna Kowalska
- św. Jacek Odrowąż
- św. Brat Albert
- bł. Wincenty Kadłubek
- św. Stanisław Kazimierczyk
- zwani błogosławionymi Michał Giedroyć i Izajasz Boner
Linki zewnętrzne
- Archidiecezja krakowska
- Archidiecezja krakowska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.
- Mapa Archidiecezji krakowskiej z rozbiciem na dekanaty oraz spisem parafii
Literatura
- Inglot Stefan, Stan i rozmieszczenie uposażenia biskupstwa krakowskiego w połowie XV wieku. Próba odtworzenia zaginionej części Liber Beneficiorum Długosza z mapą, Lwów 1925
- Kracik Jan, Ryś Grzegorz, Dziesięć wieków diecezji krakowskiej, Kraków 1998
- Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber Retaxationum), Leszczyńska-Skrętowa Zofia [wyd.], Wrocław [i in.] 1968
- Kumor Bolesław Stanisław, Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795, T. 1-4, Kraków 1998-2002
- Kuraś Stanisław, Regestrum Ecclesiae Cracoviensis: studium nad powstaniem tzw. Liber Beneficiorum Jana Długosza, Warszawa 1966