Dworce kolejowe w Polsce
Dworce kolejowe w Polsce - Polskie Koleje Państwowe S.A. posiadają około 2600 dworców kolejowych.
Historia
Pierwszy dworzec kolejowy na obecnym terenie Polski, Wrocław Górnośląski, powstał w 1842, obecnie mieści przychodnię. W poszczególnych zaborach budowano dworce różniące się architekturą i funkcjonalnością.
Zabór rosyjski
Zabór austriacki
Zabór pruski
II Rzeczpospolita
- Gdynia Główna - zniszczony podczas wojny
- Koło
- Magistrala węglowa
PRL
W 1945 włączono do Polski wiele dworców pruskich (Wrocław Główny, Gdańsk Główny), pozostawiając na wschodzie dworce polskie, np. Dworzec Główny we Lwowie.
Klasyfikacje
Ze względu na liczbę obsługiwanych pasażerów dworce dzielą się na 4 kategorie: A, B, C, D.
Ze względu na układ torów wyróżnia się:
- dworce przelotowe - Warszawa Centralna, Kraków Główny, Wrocław Główny, Poznań Główny
- dworce czołowe - Łódź Fabryczna
- dworce przelotowo-czołowe - Gdańsk Główny, Bielsko-Biała Główna, Bydgoszcz Główna, Opole Główne
- dworce dwupoziomowe - Kępno, Kostrzyn
Style architektoniczne:
- późny klasycyzm - Wrocław Świebodzki
- neogotyk angielski - Wrocław Główny
- neobarok - Przemyśl Główny
- styl narodowy - dawny budynek Gdynia Główna
- socrealizm - Gdynia Główna
- modernizm - dworzec Warszawa Wschodnia Osobowa
- barokowo-modernistyczny - Tarnów Główny
Stan budynków - Remonty dworców
Większość budynków dworcowych wymaga remontu lub przebudowy. Po roku 1990 oddano do użytku jedynie dworzec Częstochowa Osobowa, dworzec Łódź Kaliska nie został ukończony.
W listopadzie 2010 roku, po gruntownym remoncie, oddano do użytku dworzec Tarnów Główny. Była to największa inwestycja PKP w kraju. W wyniku remontu tarnowski dworzec odzyskał swój wygląd sprzed stu lat. Odnowiono elewację budynku i jego wnętrze, wymieniono podłogi, stolarkę okienną i drzwiową, instalacje CO, wodno-kanalizacyjną, elektryczną i teletechniczną - także przed gmachem budynku. Prace nie ominęły również fundamentów, które trzeba było wzmocnić. Dworzec w Tarnowie powstawał w latach 1906-1910, dlatego wszystkie prace remontowe musiały być uzgadniane z konserwatorem zabytków. Wnętrze tarnowskiego dworca PKP po remoncie przypomina wnętrza eleganckich hoteli z epoki. Na remont dworca kolejarze wydali 42 mln zł. Pieniądze pochodziły z budżetu państwa i środków własnych PKP SA.
PKP prowadzą obecnie remonty i modernizacje na prawie 40 dworcach kolejowych.
Byłe dworce
- Warszawa Główna Osobowa - Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
- Wrocław Świebodzki - kultura, handel
Inne funkcje w budynkach dworcowych
Galerie
Biuro Wystaw Artystycznych Galerii Miejskiej działa w budynku dworca Tarnów Główny
Kaplice
Kaplice katolickie działają m.in. na dworcach Częstochowa Osobowa i Wrocław Główny.
Kino
Od ponad 60 lat na dworcu Wrocław Główny działa kino, przez pewien okres wyświetlające filmy pornograficzne, a od 2006 niezależny repertuar filmowy.
Świetlice dworcowe
Na przykład:
- Młodzieżowa Świetlica Dworcowa przy Klubie Kolejarza, Wrocław Główny
- Świetlica Dworcowa w Koluszkach
- Świetlica Dworcowa w Radomsku