Elbrus (ros. Эльбрус, karaczajsko-bałkarskie Минги тау Mingi-tau) – najwyższy szczyt Kaukazu. Położony jest w zachodniej części głównego łańcucha Kaukazu, na terenie Kabardo-Bałkarii w Rosji tuż przy granicy z Gruzją. Jest najwyższym szczytem Rosji. Przez alpinistów zdobywających Koronę Ziemi to właśnie Elbrus, a nie Mont Blanc uważany jest za najwyższy szczyt Europy, gdyż przyjmują oni inne granice Europy niż Międzynarodowa Unia Geograficzna.

Charakterystyka

Masyw Elbrusa leży na północ od głównego pasma Kaukazu. Jest wygasłym wulkanem, którego ostatni okres aktywności miał miejsce ok. połowy I w n.e. Zbudowany jest z zastygłych law andezytowych, prawie w całości pokrytych obecnie lodowcami o łącznej powierzchni około 138 km² oraz wiecznym śniegiem (powyżej wysokości 3700-4000 m n.p.m.). Jest o ok. półtora kilometra wyższy od najwyższych otaczających go szczytów.

Masyw Elbrusa wyróżnia się charakterystyczną sylwetką o dwóch kopulastych wierzchołkach, odległych od siebie o ok. 3 km:

• zachodnim (wyższym) – 5642 m n.p.m.
• wschodnim – 5621 m n.p.m.

Wierzchołki rozdzielone są szerokim, płaskim siodłem przełęczy Elbrus (Cedlowina) na wysokości 5300 m n.p.m. We wrześniu 2010 na przełęczy otwarto schron awaryjny.

Nazwa "Elbrus" pochodzi prawdopodobnie z języka perskiego. Karaczajsko-bałkarskie słowo Минги тау (fonetycznie "Mingi-Tau") oznacza "wieczną górę".

Historia

Jako pierwszy na świecie zmierzył wysokość Elbrusu polski astronom Wincenty Wiszniewski, określając ją na 17788 stóp (5422 m)^[1]. W 1829 zdobyto szczyt wschodni, a w 1874 – szczyt zachodni.

W czasie II wojny światowej szczyt 21 sierpnia 1942 zdobyty został przez armię niemiecką (1 Dywizja Górska i 4 Dywizja Górska). Elbrus pozostał aż do początku stycznia 1943 pod okupacją niemiecką^[2].

W 1956 Jerzy "Druciarz" Rudnicki jako pierwszy Polak wszedł na Elbrus^[3].

Góra jest celem wypraw zarówno alpinistów, narciarzy, jak i turystów. Ułatwieniem w przemieszczaniu się jest uruchomiona w 2009 roku kolejka linowa, doprowadzona w kierunku szczytu do wysokości 3750 m. W roku 2011 była nieczynna ze względu na atak terrorystyczny grupy Dżamaat Baksański, kierowanej przez Kazbeka Taszujewa^[4]. W nocy z 18 na 19 lutego 2011 na wysokości 3470 metrów wysadzony został jeden ze słupów nośnych, 30 z 45 wagoników spadło na ziemię. Według informacji podanych przez milicję rosyjską, nikomu nic się nie stało^[5]. Zdetonowany ładunek miał siłę rażenia 2 kg trotylu^[6]. W przeddzień zamachu zamordowano trójkę turystów z Moskwy jadących w kierunku Elbrusu z lotniska w Mineralnych Wodach. Z powodu tych wydarzeń od 20 lutego do 5 listopada 2011 w rejonie Elbrusu (cały rejon elbruski i część rejonu baksańskiego Republika Kabardyńsko-Bałkarskiej) obowiązywał stan operacji antyterrorystycznej, utrudniający ruch turystyczny.

Elbrus Race

Pierwszy bieg na Elbrus odbył się w 1990 roku. Rywalizowali wówczas alpiniści radzieccy z amerykańskimi. Wygrał go Anatolij Bukriejew. Trasę Priut 11 (4050 m n.p.m.) - wschodni (niższy) wierzchołek Elbrusa (5621 m n.p.m.) pokonał w czasie 1 godziny i 47 minut. Drugi był Kevin Cooney, a trzeci Patrick Healy.

Regularnie zawody zaczęły się odbywać od roku 2005. Do wyboru są dwie trasy: klasyczna i ekstremalna. W 2006 roku na trasie ekstremalnej polana Azau (2400 m n.p.m.) - zachodni wierzchołek Elbrusa (5642 m n.p.m.) Denis Urubko wygrywając ustanowił rekord tej trasy z czasem 3 godziny 55 minut 59 sekund.

Na bieg 24 września 2010 w ramach programu Artura Hajzera "Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015"^[7] PZA wysłał 13-osobowy zespół. Na trasie ekstremalnej wygrał Polak Andrzej Bargiel, który ustanowił nowy rekord trasy - 3 godziny 23 minuty 37 sekund. W kategorii kobiet na tej trasie wygrała Polka Aleksandra Dzik, zostając jednocześnie pierwszą kobietą, która ukończyła bieg na trasie ekstremalnej.

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Elbrus – informacje dla alpinistów. [dostęp 2 sierpnia 2009].
• Panorama na Elbrus. [dostęp 2 sierpnia 2009].