Europejska Agencja Kosmiczna
Europejska Agencja Kosmiczna (ang. European Space Agency, ESA) – międzynarodowa organizacja krajów zachodnioeuropejskich, której celem jest eksploracja i wykorzystanie przestrzeni kosmicznej.
Siedziba organizacji znajduje się w Paryżu. Agencja powstała w 1975 r. z połączenia jej poprzedniczek – Europejskiej Organizacji Badań Kosmicznych (ESRO) i Europejskiej Organizacji Rozwoju Rakiet Nośnych (ELDO).
ESA zatrudnia ok. 1900 osób, a jej budżet na rok 2005 wynosi 2 mld 900 mln euro. Główny ośrodek ESTEC (European Space Research and Technology Centre) znajduje się w Noordwijk aan Zee w Holandii, Instytut Badawczy ESRIN (European Space Research Institute) mieści się we Frascati (Włochy), zaś siedzibą Centrum Operacji Kosmicznych ESOC (European Space Operations Centre) jest niemieckie miasto Darmstadt. W Niemczech (Kolonia) znajduje się też ośrodek szkolenia astronautów EAC (European Astronauts Centre). Kosmodrom należący do ESA znajduje się w Kourou w Gujanie Francuskiej, gdzie znajduje się Gujański Ośrodek Kosmiczny. Położenie blisko równika sprzyja zadaniu wysyłania na orbitę sztucznych satelitów.
Obecnym dyrektorem generalnym ESA jest Jean-Jacques Dordain. Asystuje mu 9 dyrektorów, odpowiedzialnych za poszczególne oddziały ESA i za zarządzanie agencją (zobacz pełną listę).
Kraje członkowskie
W skład ESA wchodzi 18 państw członkowskich.Poniższa tabela zawiera przegląd wszystkich Państw Członkowskich oraz ich wkład finansowy w ESA w 2011 roku.
Członkowie Stowarzyszeni
Obecnie jedynym członkiem stowarzyszonym ESA jest Kanada. Wcześniej do grona zrzeszonych należały Austria, Norwegia i Finlandia, które później dołączyły do ESA jako pełnoprawni członkowie.
Kanada
Od 1 stycznia 1979 Kanada posiada specjalny status kraju współpracującego z ESA. Jej przedstawiciele biorą udział przy podejmowaniu decyzji, kanadyjskie firmy mogą otrzymywać kontrakty na realizację programów kosmicznych.
Rozszerzenie
Obecnie państwa wyrażające chęć przystąpienia do Europejskiej Agencji Kosmicznej muszą przejść następujące etapy:
- podpisanie Umowy o Współpracy (ang. Cooperation Agreement) między państwem kandydackim a ESA;
- podpisanie porozumienia o Europejskim Państwie Współpracującym (ang. European Cooperating State – ECS);
- uczestnictwo (także finansowe) w pięcioletnim Planie dla Europejskich Państw Współpracujących (ang. Plan for European Cooperating State, PECS), który ma przygotować je do członkostwa w ESA – przedsiębiorstwa z tych państw w określonym zakresie mogą brać udział w programach kosmicznych ESA (do wysokości wnoszonej przez dane państwo kwoty składki na PECS);
- z upływem okresu obowiązywania PECS – rozpoczęcie negocjacji o przystąpieniu do ESA bądź stowarzyszeniu, albo przedłużenie okresu obowiązywania PECS.
Węgry i Rumunia podpisały pięcioletni Plan dla Europejskich Państw Współpracujących.
Dnia 27 kwietnia 2007 porozumienie PECS zostało podpisane przez przedstawicieli Polski i ESA. Umowa została ratyfikowana 28 kwietnia 2008 i opublikowana w Dzienniku Ustaw dnia 26 sierpnia[2]. Nadzór nad wdrażaniem porozumienia PECS sprawuje Ministerstwo Gospodarki. Negocjacje akcesyjne rozpoczęły się 28 listopada 2011 roku[3] i mają się zakończyć w marcu 2012[4].
26 czerwca 2007 Umowę o Współpracy z ESA podpisała Estonia, a 27 maja 2008 – Słowenia.
- Malta również zapowiedziała chęć udziału w pracach ESA.
Przedsięwzięcia
Jednym z głównych celów Europejskiej Agencji Kosmicznej jest stworzenie floty rakiet nośnych wszystkich typów. Wkrótce ESA będzie posiadać trzy rodzaje rakiet:
- Ariane 5 – pod przewodnictwem ESA rozwinięta przez CNES (Francuską Agencję Kosmiczną) głównie we współpracy z EADS i SNECMA – w użyciu od 1997 r.
- Sojuz STB – rosyjska rakieta– wykorzystywana przez ESA od 2007 r.
- Vega – wyprodukowana przez ESA – pierwszy start 13 lutego 2012 r.
Europejskie rakiety Ariane 1, 2, 3 i 4 zostały już wycofane z eksploatacji.
Oprócz tego ESA pracuje nad:
- statek transportowy ATV o osiągach podobnych do Progressa, jego przeznaczeniem jest ISS
- laboratorium kosmiczne Columbus, które jest częścią ISS
- Galileo positioning system – system nawigacji satelitarnej
- Mars Express – marsjańska sonda kosmiczna
- Venus Express – wenusjańska sonda kosmiczna
- Rosetta – wystrzelona w 2004 roku sonda kosmiczna której celem jest lądowanie na komecie 67P/Czuriumow-Gierasimienko
- Hipparcos
- Smart 1 – próby nowego systemu napędu kosmicznego
- LISA Pathfinder (Smart 2)
- Swarm
- Planck (misja kosmiczna)
- EGNOS Satelitarny system różnicowy wspierający Global Positioning System i GLONASS
ESA finansuje również misję satelity KEO, który ma przekazać informacje przyszłym mieszkańcom Ziemi, gdy powróci na błękitną planetę za 50 tysięcy lat.
Misje realizowane wraz z NASA:
- Kosmiczny Teleskop Hubble'a
- Ulysses – sonda kosmiczna do badania aktywności słonecznej, zakończona 30 czerwca 2009.
- Cassini-Huygens – ESA odpowiadała za lądownik Huygens, który wylądował na księżycu Saturna, Tytanie w styczniu 2005.
Przyszłe projekty:
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Budżet ESA na rok 2009
- ↑ Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 959
- ↑ Rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych z ESA. [dostęp 26 stycznia 2012].
- ↑ Dyrektor generalny ESA przedstawia plany na rok 2012. [dostęp 26 stycznia 2012].