Franciszek Mączyński (ur. 21 września 1874 w Wadowicach, zm. 28 czerwca 1947 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków.

Studia podjął w Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. W latach 1902-1904 kontynuował studia w krakowskiej ASP u Konstantego Laszczki, a następnie na dalszą naukę wyjechał do Wiednia i Paryża.

Był członkiem towarzystw: Stowarzyszenia Architektów RP, Towarzystwa "Polska Sztuka Stosowana" (1902), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i Warsztatów Krakowskich (1919-1926). W 1936 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle^[1].

Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim.

Twórczość

Projektował gmachy użyteczności publicznej np. Pałac Sztuki w Krakowie, Śląskie seminarium duchowne (1929, wspólnie z Zygmuntem Gawlikiem), Bazar Polski - późniejszy Pałac Prasy (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim).

Był autorem projektu stadionu Klubu Sportowego Cracovia; w 2009 roku został on zburzony i rozpoczęto budowę nowego obiektu.

Jest autorem projektów wielu kościołów i budynków sakralnych, m.in.

• kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie wraz z budynkami klasztornymi zakonu jezuitów przy ulicy Kopernika (przy tym kościele znajduje się pomnik autorstwa Xawerego Dunikowskiego z 1912 przedstawiający Franciszka Mączyńskiego);
• kościoła Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie z klasztorem karmelitów bosych przy ulicy Rakowickiej;
• kościoła św. Kazimierza w Krakowie, na Grzegórzkach (1934);
• kościoła w Straszęcinie (1950);
• kościoła w Brzeziu (1924).

Wznosił również wille i kamienice:

• willę Wojciecha Weissa z 1920 (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
• gmach Teatru Starego w latach 1903-1906 (przebudowa wspólnie z T. Stryjeńskim);
• "Dom pod Globusem", wzniesiony na rogu ulic Długiej i Basztowej dla Izby Przemysłowo-Handlowej (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
• budynek dawnej Lecznicy Związkowej z 1911, obecnie Centrum Onkologii;
• Wikarówkę z 1932 wzniesioną dla Kościoła Mariackiego;
• zespół domów przy placu Sikorskiego pod numerami 2,3,4. oraz kamienicę przy ul. Mikołajskiej 6.

Zaprojektował także większą salę w Jamie Michalika (1911, wystrój niezachowany).

Jako konserwator brał udział w pracach w Kościele Mariackim, kościele św. Floriana, przy renowacji krużganków franciszkanów.

Przypisy

Bibliografia

• M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.