Gniezdowo

Skocz do: nawigacji, szukaj
Pozostałości grodziska w Gniezdowie

Gniezdowo[1] (ros. Гнёздово) – wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie smoleńskim[2], nad Dnieprem, 14 km na zachód od Smoleńska; stacja kolejowa[3], rezerwat archeologiczny[4].

Historia

Przed I wojną światową Gniezdowo wraz z lasem katyńskim należało do rodziny Koźlińskich. W XIX wieku Piotr Koźliński ożenił się z Leokadią Lefftreu, która była córką dyrektora angielskiej firmy budującej linie kolejowe m. in. w Rosji. Na mocy intercyzy Gniezdowo i Katyń stały się współwłasnością brytyjską.[5]

Stacja kolejowa w Gniezdowie znajdowała się ok. 3 km w linii prostej od miejsca egzekucji polskich oficerów z obozu jenieckiego w Kozielsku, którzy w 1940 roku zostali zamordowani w Katyniu przez NKWD na polecenie Biura Politycznego KC WKP(b)[6]. Polaków przywożono pociągami na stację kolejową w Gniezdowie i stąd transportowano na miejsce straceń karetkami więziennymi lub autobusami o zamalowanych oknach[6]. Według relacji rosyjskich świadków zebranych w 1943 roku przez Józefa Mackiewicza, w trakcie każdego transportu więźniów do Gniezdowa dwa lub trzy wagony z jeńcami podstawiano na krótki ślepy tor na północnej stronie stacji, z boku; kiedy więźniowie przechodzili z wagonów do autobusów więziennych typu "czornyj woron", teren był otoczony kordonem funkcjonariuszy NKWD z bronią gotową do strzału[7]. W latach 1999–2000 na terytorium Gniezdowa wzniesiono Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu.

W jednej z książek Wiktora Suworowa (Dzień "M", wyd. polskie 1996) znajduje się informacja, że w lutym 1941 roku w rejonie Gniezdowa zaczęto przygotowywać strategiczny punkt dowodzenia dla Józefa Stalina[8]. W lipcu 1941 roku na stanowisku dowodzenia obroną Smoleńska, które znajdowało się w Gniezdowie, przebywali marszałek ZSRR Siemion Timoszenko, dowódca Frontu Zachodniego, i jego oficer polityczny Nikita Chruszczow[9].

W Gniezdowie znajduje się ponadto cmentarzysko kurhanowe z IX–X wieku n.e., składające się z przeszło 2,5 tys. mogił usypanych na miejscu spalenia zwłok[10]. Na cmentarzysku pochowano przede wszystkim ludność słowiańską, lecz niektóre pochówki mają charakter skandynawski (np. zwłoki spalone w łodziach)[10]. Niektórzy autorzy uznawali średniowieczne Gniezdowo za kolonię szwedzką[11]. Na terenie dawnego cmentarzyska w Gniezdowie znajduje się rezerwat archeologiczny[4].

Przypisy

  1. ↑ W niektórych publikacjach poświęconych zbrodni katyńskiej oprócz nazwy "Gniezdowo" stosowana jest również nazwa "Gniazdowa", por. Zdzisław Stahl, Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów, Londyn 1950, str. 147 [1].
  2. ↑ Gniezdowo w serwisie bankgorodov.ru (ros.) bankgorodov.ru [dostęp 2011-08-11]
  3. ↑ Железнодорожная станция Гнездово (ros.) voronezhgid.ru [dostęp 2011-08-11]
  4. ↑ 4,0 4,1 Гнёздовский археологический комплекс (Гнёздово) (ros.) gnezdowo.com [dostęp 2011-08-11]
  5. ↑ Tadeusz A. Kisielewski, Zabójcy. Widma wychodzą z cienia, Poznań 2006, s. 40.
  6. ↑ 6,0 6,1 M. Synoradzki, J. Grodecki, V. Plewak Katyń. Modus operandi (pol.) katyn.org.au [dostęp 2011-08-11]
  7. ↑ Józef Mackiewicz, Sprawa mordu katyńskiego, Londyn 2009, str. 190–192. ISBN 978-0-907652-65-6
  8. ↑ W. Suworow: Dzień "M", Warszawa 1996, str. 246. ISBN 8385593705
  9. ↑ Andrzej Przewoźnik, Jolanta Adamska: Katyń. Zbrodnia, prawda, pamięć, Warszawa 2010, str. 269. ISBN 978-83-247-2036-1
  10. ↑ 10,0 10,1 Hasło "Gniezdowo", Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, tom. IV, Warszawa 1963, str. 290
  11. ↑ Henryk Łowmiański: Zagadnienie roli Normanów w genezie państw słowiańskich, Warszawa 1957, str. 80

Linki zewnętrzne