Granat ręczny – pocisk wyrzucany ręcznie, siłą mięśni żołnierza, wypełniony materiałem wybuchowym, substancją dymotwórczą lub inną substancją. Granat ręczny wyposażony jest w zapalnik czasowy lub uderzeniowy.

Historia

Pierwsze wersje granatów składały się ze skorupy z papieru, ceramiki lub prymitywnego szkła, wypełnionej prochem i czasem dodatkowo siekańcami metalowymi lub substancjami mającymi zwiększyć ich działanie bojowe np. kwasem, substancje zapalne, lub drażniące (np. wapno palone). Zapalnik miał postać lontu, który należało podpalić przed rzuceniem, co utrudniało ich użycie. Granaty tej postaci pojawiły się w Chinach za czasów dynastii Tang. Jednym z najstarszych znanych wyobrażeń jest malowidło ścienne z grot Mogao w Dunhuangu^[1].

Pierwszy zapis o użyciu takiej żeliwnej bomby w Europie pochodzi z 1467 roku^[1], ale na większą skalę granaty rozpowszechniły się na przełomie wieków XVI i XVII^[2]. Ze względu na ich dużą masę, rekrutowano do ich użycia specjalnie silnych żołnierzy, grupując ich w oddziały grenadierów. Granaty ręczne współczesnego typu, z zapalnikiem czasowym ze zwłoką, zostały szeroko zastosowane podczas I wojny światowej; były to: niemiecki stielhandgranate i brytyjska bomba Millsa.

Podział

Granaty ręczne dzieli się na ćwiczebne, bez materiału wybuchowego, ale poza tym identyczne z bojowymi, służące do treningu, oraz bojowe. Te dzieli się na odłamkowe (do niszczenia siły żywej), przeciwpancerne (kumulacyjne, do niszczenia celów opancerzonych) i specjalne (zapalające, dymne itp.)^[2]. Policja i siły specjalne wykorzystują granaty przeznaczone do obezwładnienia, lecz nie zabicia przeciwnika - hukowe i oślepiające.

Ze względu na kształt dzieli się je na trzonkowe (np. stielhandgranate), jajowe (i o formach zbliżonych) i dyskowe^[2].

Konstrukcja

Współczesny granat ręczny składa się ze skorupy wypełnionej materiałem wybuchowym, substancją dymotwórczą, zapalającą itp. Wyposażony jest w zapalnik czasowy lub uderzeniowy. Typowy zapalnik czasowy posiada podwójne zabezpieczenie w postaci zawleczki, którą wyciąga się przed użyciem granatu i łyżki - dźwigni, która zabezpiecza zapalnik przed zadziałaniem, dopóki jest przyciśnięta do korpusu granatu. W chwili rzutu łyżka odpada zwalniając sprężynę iglicy zapalnika. Iglica uderza w spłonka odpalając ścieżkę prochową, opóźniającą detonację o kilka sekund, przeznaczone na ukrycie się rzucającego.

Stosunkowo rzadko pojawiały się granaty bez twardej skorupy, jak brytyjska bomba Gammona z II wojny światowej.

Niektóre współczesne granaty ręczne, po dokręceniu do nich tulei można przekształcić w granaty nasadkowe.

Przypisy