Andromeda (łac. Andromeda, dop. Andromedae, skrót And) – duży i wyrazisty gwiazdozbiór nieba północnego, który zdaje się wyrastać z Kwadratu Pegaza. Jedna z gwiazd – Alpheratz (Sirrah) jest jednym z obiektów składających się na kształt konstelacji Pegaza.

Pochodzenie nazwy gwiazdozbioru

Gwiazdozbiór ten ustanowili starożytni Grecy. Andromeda była córką króla Etiopii, Cefeusza (Kefeusa) i Kasjopei w mitologii greckiej. Królewnę oddano w ofierze potworowi morskiemu Ketosowi, aby odwieść go od zamiaru zatopienia królestwa. Przykutą łańcuchami do skał Andromedę od śmierci wybawił Perseusz, który zabił potwora i w nagrodę za to poślubił Andromedę.

Gwiazdy w gwiazdozbiorze Andromedy

Konstelację Andromedy bardzo łatwo można znaleźć na jesiennym niebie, gdyż jej gwiazdy leżą praktycznie w jednej linii. Najjaśniejszą gwiazdą jest Alpheratz (Sirrah) o jasności 2,06^m. β And – Mirach – posiada również identyczną jasność. Alamak zaś posiada jasność 2,14^m.

Inne jaśniejsze gwiazdy:

• γ And (Alamak) 2,10^m
• δ And 3,27^m
• 51 And 3,59^m
• ο And 3,62^m
• λ And 3,81^m
• μ And 3,86^m
• ζ And 4,08^m
• υ And 4,10^m

Niektóre gwiazdy zmienne:

• Ζeta Andromedae – gwiazda zmienna zaćmieniowa typu β Lyrae
• R Andromedae – miryda
• W Andromedae – miryda
• Z Andromedae – gwiazda symbiotyczna

Niektóre wybrane gwiazdy podwójne i wielokrotne:

• Ζeta Andromedae – gwiazda poczwórna
• Pi Andromedae – gwiazda podwójna
• Omega Andromedae – dwa układy gwiazd podwójnych (jeden z nich to gwiazda optycznie podwójna)

Obiekty niegwiazdowe w Andromedzie

Najciekawszym obiektem w tym gwiazdozbiorze jest Galaktyka Andromedy (M31), która jest galaktyką spiralną. Jest ona widoczna gołym okiem (w sprzyjających warunkach), a już znacznie lepiej widać jej zarys przy pomocy lornetki 7×50.

W sąsiedztwie tej galaktyki znajdują się jej towarzysze: M32 i M110 (obie także są galaktykami).

W pobliżu gwiazdy Alamak bardzo łatwo można dostrzec gromadę otwartą NGC 752, tu musimy posłużyć się lornetką.

Inne wybrane gromady gwiazd, mgławice i galaktyki:

• NGC 7686 – gromada otwarta gwiazd
• NGC 7662 – mgławica planetarna
• NGC 891 – galaktyka spiralna

Zobacz też

• lista gwiazd w gwiazdozbiorze Andromedy
• lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach

Bibliografia

• J. Desselberger, J. Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: Wydawnictwo PARK, 2002, s. 63–65. ISBN 83-7266-156-1.