Hugo Chávez

Skocz do: nawigacji, szukaj

Hugo Rafael Chávez Frías (ur. 28 lipca 1954) – wenezuelski wojskowy i polityk socjalistyczny. Dowódca nieudanego zamachu stanu z 1992, od 1999 prezydent Wenezueli. Przywódca ruchu rewolucyjnego, zwanego "rewolucją boliwariańską".

Życiorys

Hugo Chávez urodził się w Sabaneta, w ubogiej rodzinie nauczycielskiej. Ukończył Akademię Wojskową i podyplomowe studia z zakresu nauk politycznych. Działalność polityczną rozpoczynał na początku lat 80., tworząc "Ruch Rewolucyjny 200" (Movimiento Revolucionario 200). Rozgłos zdobył w 1992, gdy, jako podpułkownik spadochroniarzy, stanął na czele nieudanego zamachu stanu przeciwko prezydentowi Carlosowi Andresowi Perezowi. Trafił za to na ponad dwa i pół roku do więzienia. Po ułaskawieniu i wyjściu z więzienia został przywódcą socjalistycznego Ruchu V Republiki, zwanego boliwariańskim, ku czci legendarnego wyzwoliciela Ameryki Łacińskiej Simona Bolivara. Zdobył ogromną popularność, dzięki której wygrał wybory prezydenckie: 6 grudnia 1998 uzyskał 56,24% głosów. Chávez stał się rzecznikiem biedoty, krytykując ludzi bogatych, Kościół i media. Szereg zainicjowanych przez niego reform miało skierować zyski z naturalnych bogactw Wenezueli, głównie ropy naftowej, dla poprawienia losu wenezuelskiej biedoty.

Jego pierwszą inicjatywą było powołanie Zgromadzenia Konstytucyjnego i zmiana konstytucji, z jednej strony wzmacniająca kompetencje prezydenta, z drugiej strony wprowadzająca wyjątkową możliwość jego odwołania w połowie kadencji drogą referendum. Wprowadził autokratyczny styl rządów, jest też oskarżany o ograniczanie wolności mediów (chociaż nadal w Wenezueli to prywatny sektor medialny kontroluje 90% całości rynku). Dziennikarze często oskarżani są o przestępstwa kryminalne[1]. Organizacja obrony praw człowieka Amnesty International ocenia, że w Wenezueli wciąż stosuje się tortury, dochodzi tam też do egzekucji bez wyroku sądowego i tajemniczych zniknięć[2].

Chávez odżegnuje się od komunizmu i krytykuje ZSRR, jego przyjaciel to Fidel Castro, czyta Trockiego[3]. W czasie pobytu w Moskwie w 2007 r. chwalił również idee Lenina[3]. Opowiada się jednak za wprowadzaniem socjalistycznych zmian drogą pokojową.

W kwietniu 2002 po serii manifestacji opozycji grupa wojskowych zorganizowała zamach stanu i zmusiła do zrzeczenia się prezydentury. Po wyjściu na ulice setek tysięcy zwolenników Cháveza generałowie zmienili zdanie i po dwóch dniach prezydent wrócił do władzy. Opozycja zarzuca mu polaryzowanie społeczeństwa i niszczenie gospodarki. Udało jej się zebrać 2,5 mln podpisów pod wnioskiem o skrócenie kadencji prezydenta wykorzystując instytucję recall (revocatoria de mandato). Głosowanie powszechne w tej sprawie odbyło się 15 sierpnia 2004. Przy 90-procentowej frekwencji, 58% głosujących opowiedziało się za pozostawieniem Cháveza na stanowisku. Napięte stosunki Chávez utrzymuje także z Kościołem katolickim – wenezuelskiego kardynała, Jose Castillo Larę nazwał "bandytą" i "hipokrytą" (i w odpowiedzi również usłyszał inwektywy). Innym krytykiem polityki prezydenta z grona hierarchii katolickiej jest arcybiskup Meridy Baltazar Enrique Porras Cardozo, który porównywał jego idee polityczne do faszyzmu[4].

Zwolennicy prezydenta twierdzą, że Wenezuela za jego urzędowania osiągnęła znaczne sukcesy gospodarcze oraz w walce z ubóstwem. Kraj dzięki wysokim cenom ropy naftowej, której sprzedaż stanowi 90% eksportu i ponad 50% wpływów budżetu, zlikwidował deficyt oraz osiągnął nadwyżkę w bilansie płatniczym[5]. Eksport tego surowca jest kluczowym dla jego kondycji gospodarczej. W Wenezueli poprawiają się też wskaźniki społeczne. Od 2003 r. bezrobocie spadło o 8 p. proc. (z 18 do 10%). Wzrosła płaca minimalna, która w 2006 r. zwiększyła się o 10%. Od początku rządów Chaveza spadł też poziom biedy. W 1998 r. poniżej progu ubóstwa żyło 55% Wenezuelczyków, a obecnie jest ich 37,9% (2005). W 2004 roku wzrost gospodarczy Wenezueli wynosił 18%, w 2005 – 11%, w 2006 – 9% przy szacunkowej inflacji rzędu 13,7% (2006). Systematycznej deprecjacji ulega boliwar. Cena dolara w relacji do tej waluty kształtowała się następująco: 2,147 (2006), 2,0898 (2005), 1,8913 (2004), 1,607 (2003), 1,161 (2002)[5].

3 grudnia 2006 w wyborach prezydenckich Hugo Chávez, zapewnił sobie drugą kadencję na fotelu prezydenta Wenezueli. W bezpośrednim starciu pokonał on kandydata opozycji, Manuela Rosalesa. W trakcie wiecu powyborczego prezydent zapowiedział, iż zamierza zostać na stanowisku do roku 2021.

2 grudnia 2007 odbyło się referendum konstytucyjne, które Chávez przegrał, ponieważ przeciwko zmianom głosowało 51% obywateli (49% było za). Referendum dotyczyło zmian w konstytucji Wenezueli, a dawałoby m.in. prezydentowi możliwość nieograniczonego kandydowania w kolejnych kadencjach, podporządkowanie prezydentowi Banku Centralnego oraz skrócenie dnia pracy do 6 godzin, obniżenie wieku wyborczego z 18 do 16 lat i inne zmiany.

3 marca 2008, w trakcie kryzysu dyplomatycznego władze Kolumbii poinformowały o mailach świadczących o powiązaniach finansowych pomiędzy FARC, a prezydentem Wenezueli. Chavez miał przekazać FARC 300 mln $ oraz pomagać im w zorganizowaniu zakupu 50 kg uranu, potrzebnego do wyprodukowania brudnej bomby[6]. Na apel Organizacji Państw Amerykańskich rząd Kolumbii był jednak zmuszony przyznać, iż laptop zabitego członka FARC Raula Reyesa, w którym rzekomo znajdowała się kompromitująca korespondencja, nie zawierał w rzeczywistości tak sensacyjnej zawartości[7].

15 lutego 2009 odbyło się ponownie referendum konstytucyjne, które Chávez tym razem wygrał. Referendum, tak jak poprzednio, dotyczyło zmian w konstytucji Wenezueli i daje ono m.in. prezydentowi możliwość nieograniczonego kandydowania w kolejnych kadencjach. Po ogłoszeniu wyniku referendum Chavez wołał do tłumów z balkonu pałacu Miraflores "W 2012 roku będą wybory. Jeśli Bóg nie postanowi inaczej i jeśli lud nie zadecyduje inaczej, ten oto żołnierz znów będzie kandydatem!"[8].

27 lutego 2011 reagując na powstanie w Libii (2011), wyraził poparcie dla dotychczasowych libijskich władz, stwierdzając: "Nie mogę powiedzieć, że pochwalam wszystkie decyzje podjęte przez mojego przyjaciela (Muamarra Kaddafiego - przyp.). Ale popieramy libijski rząd"[9][10][11].

W czerwcu 2011 roku ukazała się informacja, że Hugo Chávez jest poważnie chory (media donosiły, że dolega mu rak prostaty), w związku z czym pojechał na Kubę, gdzie przeszedł operacje chirurgiczne[12][13]. W lutym 2012 przeszedł na Kubie kolejną operację[14][15]. Operacje, którym poddał się Chavez w ciągu ostatniego roku mogą, zdaniem analityków, postawić pod znakiem zapytania jego szanse ubiegania się o reelekcję w październiku 2012[16].

Odznaczenia (lista niepełna)

Przypisy

  1. ↑ Jackson Diehl "Chavez's Censorship. Where 'Disrespect' Can Land You in Jail", March 28, 2005; Page A17 (ang.)
  2. ↑ Chavez: krytyków deportujemy z kraju, Rzeczpospolita 24.07.2007, Piotr Kościński
  3. ↑ 3,0 3,1 Wikcytaty: Hugo Chávez
  4. ↑ Totalitarismo de Chávez se parece al de Hitler, advierte Arzobispo venezolano
  5. ↑ 5,0 5,1 The CIA Factbook (ang.)
  6. ↑ Kolumbia: Chavez brał pieniądze od terrorystów z FARC, a potem wsparł ich 300 mln dolarów Gazeta.pl
  7. ↑ $300 Million from Venezuela to Colombian Rebels a Fake
  8. ↑ Marcin Szymaniak, Chavez może rządzić nawet do 2012
  9. ↑ Wojna domowa w Libii: relacja minuta po minucie, Niedziela 27 lutego, 17.08
  10. ↑ Chavez: Nie potępiam Kaddafiego
  11. ↑ Hugo Chavez demaskuje prowodyrów libijskiej rebelii (źródło komunistyczne)
  12. ↑ Hugo Chavez poważnie chory, gazeta.pl 26.06.2011
  13. ↑ Nawrót choroby. Hugo Chavez znów walczy z rakiem, polskieradio.pl 4.03.2012
  14. ↑ Hugo Chavez walczy z rakiem, gazeta.pl 22.02.2012
  15. ↑ Chavez w kwitnącym stanie?, rp.pl 1.03.2012
  16. ↑ Hugo Chavez: rak wrócił. Będę żył!, wprost.pl 4.03.2012
  17. ↑ Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 13 stycznia 2012].

Linki zewnętrzne