Impeachment
Impeachment – termin pochodzący z anglojęzycznej tradycji parlamentarnej. Oznacza on procedurę formalnego oskarżenia o przestępstwa osób chronionych immunitetem i zajmujących wysokie stanowiska państwowe. Procedura impeachmentu wszczynana jest przez parlament lub inne ciała legislacyjne państwa. Impeachment nie musi być równoważny z automatycznym odsunięciem ze stanowiska oskarżanej osoby, ani z odebraniem jej immunitetu.
Procedura impeachmentu polega zwykle na powołaniu specjalnej komisji parlamentarnej, która przeprowadza dochodzenie. Komisja uzyskuje zazwyczaj prawo przesłuchiwania świadków oraz wglądu w materiały źródłowe. Wyniki dochodzenia ogłaszane są na forum parlamentu, który podejmuje decyzję o ewentualnym odsunięciu oskarżonego od urzędu i pozbawienia go immunitetu. W takim wypadku możliwe staje się postawienie oskarżonego przed zwykłym sądem.
Ze względu na to, że impeachment dotyczy zwykle osób, które zostały powołane na stanowisko w wyniku demokratycznych procedur, jest on stosowany bardzo ostrożnie i tylko w sytuacji, gdy istnieją dobrze potwierdzone zarzuty, że dana osoba, sprawując swój urząd, w bardzo poważny sposób naruszyła prawo.
Impeachment ma swoje źródło w brytyjskiej tradycji prawnej, jednak rozpowszechnił się on także w innych krajach, m.in. w USA, Australii, Irlandii, Filipinach, Korei Południowej, Litwie (Rolandas Paksas) i Rumunii (Traian Băsescu).
W polskiej tradycji parlamentarnej nie istnieje żadna procedura, którą można by nazwać impeachmentem, czyli usunięciem osób wybranych w demokratycznych wyborach przez parlament. Specjalne komisje parlamentarne, wg Konstytucji RP mają prawo badać naruszenia prawa przez obieralnych polityków wszystkich szczebli, jednak nie posiadają prawa wszczynania procedury ich usuwania.
Zamiast tego w Polsce istnieje stały Trybunał Stanu, który jest rodzajem sądu i którego zadaniem jest rozstrzyganie kwestii naruszeń prawa przez osoby piastujące najwyższe stanowiska w państwie, jeśli te naruszenia mają charakter ciężkiego nadużycia władzy. Procedura wezwania przed Trybunał Stanu jest czasami przez środki masowego przekazu niepoprawnie określana mianem impeachmentu.