Ion Iliescu

Skocz do: nawigacji, szukaj

Ion Iliescu (wym. [iˈon iliˈesku]; ur. 3 marca 1930 w Olteniţa) - rumuński polityk, prezydent Rumunii w latach 1989-1996 i 2000-2004.

Biografia

Jest z wykształcenia inżynierem elektrykiem, absolwentem Instytutu Politechnicznego w Bukareszcie. Studiował także na Uniwersytecie w Moskwie. Działał w komunistycznej młodzieżówce rumuńskiej (kontynuując tradycje rodzinne), był sekretarzem Komitetu Centralnego Unii Młodzieży Komunistycznej, a także członkiem Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej (1965). W 1967 objął funkcję ministra ds. młodzieży, ale popadł niebawem w niełaskę Nicolae Ceausescu i został przesunięty na lokalne stanowiska partyjne (sekretarz w Timisoarze i Jassach). Od 1984 był dyrektorem Wydawnictwa Technicznego w Bukareszcie.

Ion Iliescu z Nicolae Ceausescu na rodzinnym pikniku w 1976, podczas pełnienia funkcji sekretarza RPK w Jassach
Ion Iliescu w telewizji podczas rumuńskiej rewolucji

Jako przedstawiciel opozycji przeciw Ceausescu stanął na czele Frontu Ocalenia Narodowego i objął w grudniu 1989 tymczasowo stanowisko prezydenta Rumunii. Umocnił pozycję po wyborach powszechnych w 1990 i 1992, przegrał wybory w 1996 z demokratą Emilem Constantinescu. Przeprowadził transformację byłej partii komunistycznej w Rumuńską Partię Socjaldemokratyczną. W 2000 ponownie wygrał wybory prezydenckie, pokonując w drugiej turze nacjonalistę Corneliu Vadima Tudora. Zgodnie z konstytucją druga kadencja była zarazem ostatnią; w grudniu 2004 następcą Iliescu wybrano Traiana Basescu.

W historii Rumunii zapisał się negatywnie posyłając 13 czerwca 1990 uzbrojonych w kije i łomy górników przeciwko studentom, którzy protestowali na placu uniwersyteckim w Bukareszcie w obronie demokracji, domagając się przeprowadzenia dekomunizacji (zob. Mineriada). 9 sierpnia 2007 prokuratura postawiła mu w związku z tą akcją zarzuty. Iliescu pogrążyły zeznania dawnego współpracownika, szefa MSW w 1990 roku gen. Mihaia Chitaca, który zeznał, że zlecając pacyfikację wykonywał polecenia przyszłego prezydenta.

Jednym z ostatnich posunięć Iliescu przed ustąpieniem była amnestia dla skazanego w 1999 przywódcy związku zawodowego górników Mirona Cozmy. Decyzję tę cofnął natychmiast nowy prezydent Traian Basescu, lider Partii Demokratycznej.

Odznaczenia (lista niepełna)


Przypisy

  1. ↑ 22 grudnia 1989 w dniu obalenia Nicolae Ceausescu władzę w Rumunii objął Front Ocalenia Narodowego (FSN) którego nieformalnym liderem został Ion Iliescu (ogłosił w rumuńskiej telewizji obalenie N.Ceausescu i przejęcie władzy przez Front). 26 grudnia 1989 został ogłoszony przewodniczącym FSN z funkcja prezydenta Rumunii, a od 13 lutego - przewodniczącym Tymczasowej Rady Jedności Narodowej którą to funkcję pełnił do 20 maja 1990 kiedy objął urząd prezydenta Rumunii Źródło: http://www.rulers.org/rulqr.html
  2. ↑ Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 23 grudnia 2011].
  3. ↑ M.P. z 2004 r. Nr 5, poz. 92
  4. ↑ M.P. z 2005 r. Nr 14, poz. 248
  5. ↑ Rad bieleho dvojkríža, I. trieda (słow.). schuster.prezident.sk. [dostęp 23 grudnia 2011].
  6. ↑ Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana, Decorato di Gran Cordone (wł.). quirinale.it. [dostęp 23 grudnia 2011].