Józef Pius Dziekoński (ur. 5 maja 1844 w Płocku, zm. 4 lutego 1927 w Warszawie) – architekt i konserwator zabytków, przedstawiciel historyzmu. Pierwszy dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Współzałożyciel Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, od 1893 był współpracownikiem Komisji do Badań Historii Sztuki w Polsce.

Józef Pius Dziekoński wyspecjalizował się głównie w architekturze sakralnej. Był przedstawicielem i prekursorem nurtu zw. stylem wiślano-bałtyckim.

Edukacja i odznaczenia

Po ukończeniu szkoły realnej w Warszawie w 1860 wstąpił do Szkoły Sztuk Pięknych. Następnie w 1866 wstąpił do Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, gdzie w 1871 uzyskał stopień architekta artysty klasy III. W 1902 otrzymał tytuł akademika. Był odznaczony Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski oraz Orderem Świętego Grzegorza Wielkiego. W 1919 został doktorem honoris causa Politechniki Lwowskiej.

Uczniowie

Jego uczniami byli: C. Romaniewski, J. Heppen, J. Holewiński, P. Hoser, A. Krępski, H. Kuder, Z Lewiński, Lewandowski, Franciszek Lilpop, H. Luft, Zdzisław Mączeński, F. Michalski, A. Nieniewski, Ludwik Panczakiewicz, Rakiewicz, Rycerski, Szanior, Wiśniewski, Żychiewicz.

Projekty

Zaprojektował m.in.

• Kościół w Starych Babicach
• Katedrę Wniebowzięcia NMP w Białymstoku
• Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Bielsku
• Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa w Błoniu
• Rozbudowa kościoła w Brdowie
• Kościół w Czerwonce
• Kościół w Domaniewicach
• Kościół w Dębem Wielkim
• Kościół w Długosiodle
• Kościół w Dąbrowie Wielkiej
• Kościół św. Katarzyny w Grybowie
• Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Garbowie
• Kościół w Gąbinie (obecnie nieistniejący)
• Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Garwolinie
• Restauracja Kościoła w Inowłodzi
• Kościół w Jakubowie
• Kościół pw. Znalezienia Krzyża Św. w Jadowie
• Kościół w Janowcu Kościelnym
• Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kałuszynie (1889-1893)
• Kościół w Kazimierzu
• Kościół w Kołbieli
• Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kamieńczyku
• Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Kamionnie
• Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Konstancinie-Jeziornie
• Kościół w Konstantynowie
• Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Panny Marii w Kosowie Lackim
• Kościół w Kuleszach Kościelnych
• Kościół w Latowiczu
• Kościół w Leoncinie
• Kościół pw. św Leonarda w Liwie
• kaplicę Scheiblera, czyli mauzoleum Scheiblerów na Starym Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim przy ul. Ogrodowej w Łodzi (wraz z Edwardem Lilpopem)
• Kościół w Lubochni
• Kościół św. Bartłomieja w Łopienniku
• Kościół w Malowej Górze
• Kościół w Mokrymlipiu
• Kościół w Mścibowie
• Rozbudowa i przebudowa kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku Mazowieckim
• Kościół w Nasielsku
• Kościół w Orłowie Murowanym
• Kościół w Popowie Kościelnym
• Kościół pw. św. Rodziny w Przedczu (1904-1909)
• Odbudowa i rozbudowa kościoła w Ptkanowie
• Dom Glogiera przy ulicy Sienkiewicza w Radomiu (1914)
• Restauracja Kościoła Farnego w Radomiu
• Bazylikę Katedralną Opieki NMP w Radomiu
• Kościół w Ratoszynie
• Kościół w Rzekuniu
• Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela w Rykach
• Kościół w Strykowie (wspólnie ze Zdzisławem Mączeńskim)
• Kościół w Sulerzyżu
• Kościół w Tczowie
• Przebudowa Kościoła św. Aleksandra na placu Trzech Krzyży w Warszawie
• kościół św. Floriana na Pradze w Warszawie (obecny budynek to odbudowa po zniszczeniach wojennych wg. projektu Stanisława Marzyńskiego)
• Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika parafii św. Wojciecha na Woli w Warszawie.
• Rozbudowa koscioła św. Karola Boromeusza na Powązkach w Warszawie(1891-1898)
• kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie (wspólnie z Władysławem Żychiewiczem i Ludwikiem Panczakiewiczem
• Korytarz przy Kościele pw. Przemienienia Pańskiego w Warszawie
• Ołtarze w kościele św. Piotra i Pawła na Koszykach w Warszawie
• Współuczestniczył w projektowaniu Szpitala Tworkowskiego koło Warszawy (1891).
• Zakład dla chłopców ks. Siemca przy ul. Lipowej w Warszawie (1898-1900)
• Schronisko dla paralityków przy ul. Belwederskiej w Warszawie
• Zabudowania nowego szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie
• Dom banku H. Wawelberga przy ulicy Fredry 6 w Warszawie
• Mauzoleum Lesserów na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
• Mauzoleum rodziny Hermana Junga na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie (z Edwardem Lilpopem)
• Cokół pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie.
• Odrestaurowanie kościoła św. Anny w Wilnie
• Kościół w Worowie
• Kościół pw. Świętej Rodziny w Zakopanem
• kościół pw. Matki Bożej Pocieszenia w Żyrardowie
• Willa Jakubówka w Józefowie
• kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Skarżysku-Kamiennej

Publikacje

• Monografia kościoła parafialnego w Będkowie Kraków-Petersburg 1893 s.8 + 6 tablic
• Kościół parafialny św. Floriana na Pradze pod Warszawą Architekt, 1900, nr 1.

Bibliografia

• Andrzej Majdowski, Rzymskokatolickie budownictwo kultowe w twórczości projektowej Józefa P. Dziekońskiego (1844-1927), Kraków 1990
• Hanna Krzyżanowska, Dziekoński Józef, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, z. 1, Poznań, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, 2000, ISBN 83-900862-7-1

Linki zewnętrzne

• Józef Pius Dziekoński na Warszawikii