Język bengalski

Skocz do: nawigacji, szukaj
Zasięg geograficzny języka bengalskiego.
Zasięg języka bengalskiego na terenie Bangladeszu.
Spółgłoski alfabetu bengalskiego
Gazeta bengalska Ananda Bazar Patrika

Język bengalski (bengalski: বাংলা ?/i trl.: bāṃlā /baŋla/[2], ang.: Bengali) – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako językiem ojczystym ponad 180 mln mówiących, głównie w Bangladeszu (120 mln) i Indiach (60 mln)[1]. Jest on jednocześnie językiem urzędowym w tych dwóch państwach (w Indiach w stanach Bengal Zachodni i Tripura ). Liczba osób używających bengalskiego jako drugiego języka wynosi około 70 mln[1].

Do jego zapisu używa się pisma bengalskiego.

Odmiany lokalne

Poza standardowym bengalskim używa się kilku odmian tego języka:

  • dialektu চাটগাঁইয়া বুলি Chaţgãia buli (ang. Chittagonian) – ok. 14 mln, używanego w południowo-wschodnim Bangladeszu, traktowanego niekiedy jako odrębny język[3],
  • sylheti w północno-wschodnim Bangladeszu (ok. 5 mln)
  • czakma w okolicach miasta Ćottogram (250 tys.).

Gramatyka

Zaimki osobowe

Bengalski system zaimków osobowych jest bardzo skomplikowany, obejmuje różne ich warianty w zależności od stopnia zażyłości, statusu rozmówcy, fizycznej lokalizacji itp. Poniższa tabelka przedstawia zaimki osobowe w mianowniku.

Rzeczownik

Rzeczowniki bengalskie zachowały częściowo fleksję, odziedziczoną z sanskrytu. Istnieją cztery przypadki gramatyczne:

Postpozycje

Polskim przyimkom odpowiadają w języku bengalskim tzw. postpozycje ("poimki") stojące po rzeczowniku w określonym przypadku:

Postpozycje wymagające dopełniacza

  • oi pare 'przez': nodi-r oi pare 'przez rzekę'
  • kachhe 'obok': janala-r kachhe 'obok okna'
  • jonno 'dla': shikkhôk-er jonno 'dla nauczyciela'
  • shôngge 'z': am-ar shôngge 'ze mną'
  • shômmondhe 'o': itihash-er shômmondhe 'o historii'
  • shathe 'z': ma-er shathe 'z matką'
  • shamne 'przed': gaŗi-r shamne 'przed samochodem'

Postpozycje wymagające biernika

  • kore 'za pomocą': ţêksi kore 'taksówką'
  • theke 'z' (miejsca): Bangladesh theke 'z Bangladeszu'
  • porjonto 'aż do': dôshţa porjonto 'do dziesiątej'

Postpozycje wymagające miejscownika

  • bina 'bez': bina onumoti-te 'bez pozwolenia' (wyjątkowo jest to prepozycja)

Czasownik

Język bengalski posiada dziesięć czasów gramatycznych.

Przykłady odmiany czasowników

  • czas teraźniejszy:
  • czas przeszły dokonany
  • czas przeszły dokonany
  • czas przyszły

Bibliografia

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Ethnologue report for language code: ben
  2. ↑ Richard Ishida: Bengali character notes. [dostęp 2011-09-03].
  3. ↑ cit has been changed

Linki zewnętrzne