Język urzędowy – język, który otrzymał unikatowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.

Oficjalnie uznane języki mniejszości narodowych są często mylone z językami oficjalnymi. Język oficjalnie uznany w danym kraju, nauczany w szkołach i wykorzystywany w oficjalnych dokumentach nie jest koniecznie językiem urzędowym.

Prawie każde suwerenne państwo posiada przynajmniej jeden język urzędowy zdefiniowany w konstytucji, rządowych dokumentach, stronach internetowych czy innych oficjalnych źródłach. W niektórych krajach język urzędowy nie jest oficjalnie określony, a jedynie uzyskał taki status de facto np. w Szwecji. Niektóre mają tylko jeden język urzędowy jak Albania, Francja czy Litwa pomimo tego, że na ich terytorium powszechnie używa się również innych języków. Inne kraje mają więcej niż jeden język urzędowy, np. Afganistan, Białoruś, Belgia, Boliwia, Kanada, Finlandia, Indie, Izrael, Malta, Pakistan, Paragwaj, Peru, Republika Południowej Afryki, Singapur czy Szwajcaria.

W niektórych państwach, takich jak Wielka Brytania czy USA, język urzędowy nie jest określony, choć w większości wypadków istnieje jeden, de facto główny język jak również uregulowania i praktyki prawne określające, jaki język powinien być używany w określonych sytuacjach.

W krajach takich jak Chiny, Irak, Włochy, Filipiny, Rosja czy Hiszpania istnieje język urzędowy obowiązujący w danym kraju, ale w poszczególnych ważnych regionach współistnieją lokalne języki urzędowe.

Językiem urzędowym wielu byłych kolonii, zwykle jest to angielski, hiszpański, francuski czy portugalski, jest język niebędący ani językiem narodowym ani najszerzej używanym.

W przeciwieństwie do tego irlandzki jest językiem urzędowym Republiki Irlandii pomimo tego, że płynnie posługuje się nim mniej niż 10% populacji. Angielski, który jest używany praktycznie przez wszystkich mieszkańców, jest określony przez konstytucję jako drugi język oficjalny.

W niektórych krajach spór wokół tego, który język powinien być uznany za urzędowy, prowadzi do poważnych sporów politycznych.

Język urzędowy biurokratyczny

W potocznym znaczeniu jako język urzędowy określa się także specyficzną formę biurokratycznej nowomowy opartej na języku prawniczym. Typowymi elementami języka urzędowego są zdania w stronie biernej, zdania bezosobowe (np. "uważa się", "uprasza się") , kalki z języka niemieckiego i rosyjskiego (pozostałość po czasach zaborów — np. "zwracam się z uprzejmą prośbą", "w odpowiedzi na pismo", "w załączeniu"), kalki z języka angielskiego ("kwota mleczna"), bardzo długie i wielokrotnie złożone zdania, przewaga rzeczowników nad czasownikami, nominalizacja (budowanie zdania o rzeczowniki odczasownikowe — np. "wydanie decyzji poprzedza ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości"), niespotykane gdzie indziej formy ("wzbroniony"), popularne ozdobniki (np. "należy zauważyć iż...")^[1][2]. Mechanizmem ograniczającym w pewnym stopniu barierę języka urzędowego jest tzw. streszczenia w języku niespecjalistycznym.

Przypisy

Zobacz też

• Języki urzędowe państw świata
• Rozprzestrzenienie języków urzędowych