Jan Železný (ur. 16 czerwca 1966 w Mladá Boleslav) – czeski lekkoatleta specjalizujący się w rzucie oszczepem, który w pierwszych latach kariery startował w barwach Czechosłowacji.

Trzykrotny złoty medalista igrzysk olimpijskich (Barcelona 1992, Atlanta 1996 oraz Sydney 2000) oraz jednokrotny srebrny (Seul 1988)^[2]. Mistrz świata z 1993, 1995 i 2001 oraz brązowy medalista z 1987 i 1999 roku – osiągnięcia te czynią go najbardziej utytułowanym w swojej konkurencji w historii światowego czempionatu^[3]. Zdobył dwa brązowe (w 1994 i 2006) medale mistrzostw Europy^[4][5]. Zwyciężał w pucharze świata^[6] oraz finale Grand Prix IAAF^[7]. Železný pięć razy poprawiał rekord świata^[8] – jest aktualnym rekordzistą globu w rzucie oszczepem – wynik 98,48 (25 maja 1996, Jena) jest więc także rekordem Europy^[9] oraz najlepszym wynikiem w historii czeskiej lekkoatletyki^[10]. W swojej karierze Czech ustanawiał także rekord swojego kraju w kategorii młodzieżowców. Jest pierwszym w historii oszczepnikiem, który wywalczył trzy razy pod rząd mistrzostwo olimpijskie oraz jednym, który posiada aż cztery medale igrzysk^{[11][12][2][13]}. Jako jedyny w historii rzucił oszczepem nowego typu ponad 94 metry^[14]. 52 razy w karierze rzucił oszczepem nowego typu ponad 90 metrów – to więcej niż wszyscy pozostali oszczepnicy w sumie^[15], a w 246 startach od 1986 roku 210 razy posłał oszczep na odległość ponad 80 metrów^[16]. W latach 1991 – 2001 wygrał 106 ze 135 konkursów, w których startował^[15]. Powszechnie uważany jest za największego zawodnika w historii rzutu oszczepem^[17][1].

Syn Jaroslava i Jany – oboje rodzice byli w młodości czynnymi lekkoatletami i uprawiali rzut oszczepem^[17]. Zdobył dwa złote medale mistrzostw Czechosłowacji^[18] oraz dwukrotnie był mistrzem Czech^[19]. W 2001 został odznaczony Medalem za Zasługi III Stopnia^[20]. Jest członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego ^{[21] [22]}

Kariera sportowa

Początki

Pierwszym sportem, który zaczął uprawiać była piłka ręczna^[17]. W rzucie oszczepem zaczął startować w 1982 roku, a jego trenerem był Ojciec^[23] – 14 września tego roku w Kladnie uzyskał wynik 57,49^[23]. W kolejnym sezonie w Bańskiej Bystrzycy uzyskał wynik 74,34^[23], a następnie – mając 17 lat – zajął szóstą lokatę w rozegranych w Austrii mistrzostwach Europy juniorów^[24]. Rok 1984 rozpoczął od zajęcia, z wynikiem 73,06, pierwszego miejsca na zawodach we Wrocławiu^[23]. 28 sierpnia w Pradze uzyskał najlepszy rezultat sezonu – 77,72^[23]. Na rozegranym w 1985 roku w Chociebużu juniorskim czempionacie Starego Kontynentu uplasował się tuż za podium na czwartym miejscu^[25]. W 1986 w Bratysławie zdobył pierwsze mistrzostwo Czechosłowacji^[18][23] natomiast w swoim debiucie na seniorskich mistrzostwach Europy, w 1986 w Stuttgarcie, odpadł w eliminacjach^[26].

1987–1988

Na początek sezonu 1987 Železný 31 maja w Nitrze wynikiem 87,66 pierwszy raz w karierze ustanowił rekord świata^[8], a następnie zajął trzecie miejsce w finale pucharu Europy^[27]. Na rozgrywane na Stadio Olimpico mistrzostwa świata jechał w roli faworyta – w eliminacjach osiągnął rezultat 79,20 i zajmując piąte miejsce awansował do finału^[28]. Finał zawodów odbył się 30 sierpnia, a Czech z wynikiem 82,20 zajął w nim trzecie miejsce zdobywając swój pierwszy medal na dużej imprezie międzynarodowej – mistrzem globu został wówczas Fin Seppo Räty, a wicemistrzem Wiktor Jewsiukow ze Związku Radzieckiego^[3][29].

Sezon 1988 rozpoczął od dwóch startów w Nowej Zelandii – 20 lutego wygrał w Hamilton z wynikiem 82,20, a tydzień później w Auckland z rezultatem 83,38^[23]. W całym roku wystartował dziesięciokrotnie przegrywając tylko dwa razy – 30 czerwca w Helsinkach był szósty, a 25 września zajął w Seulu drugą lokatę na igrzyskach olimpijskich^[2][23].

Letnie Igrzyska Olimpijskie 1988

W eliminacjach, które odbył się 24 września Czech osiągnął najlepszych wynik spośród wszystkich biorących udział w zawodach – 85,90^[30]. Finał zmagań podczas igrzysk zaplanowano na 25 września. Początkowo w konkursie prowadził Tapio Korjus, a Železný po nie niemierzonej pierwszej próbie po drugim rzucie awansował na trzecie miejsce^[31]. W trzecie serii na prowadzenie, dzięki rzutowi na odległość 83,26 wyszedł Seppo Räty – pierwszą lokatę w czwartej kolejce rzutów odebrał mu Czech osiągając 83,46^[31]. Sytuacja ta utrzymała się przez piątą kolejkę, a dopiero w ostatniej – szóstej – serii złoty medal zapewnił sobie Korjus wynikiem 84,28^[31]. Železný poprawił się jeszcze w ostatniej próbie jednak wynik 84,12 dał mu tylko srebrny medal^[2]. Brąz zdobył Seppo Räty^[2].

1989–1992

Rok 1989 rozpoczął od startów w maju w Japonii^[23]. W swoim czwartym występie, 14 czerwca w Bratysławie, rzucił 84,74 – swój najlepszy wynik w sezonie^[23]. Największym sukcesem Czecha w 1989 roku było zajęcie w Gateshead drugiej lokaty w finale pucharu Europy^[27].

13 czerwca 1990 roku w Oslo rzucił 86,02, a 22 lipca w Pradze zdobył drugi w karierze tytuł mistrza Czechosłowacji^[18][23]. Był faworytem rozgrywanych w końcu sierpnia mistrzostw Europy jednak podczas tej imprezy uzyskał w eliminacjach wynik 77,64 i nie wywalczył awansu do finału^[32].

W sezonie 1991 Železný prezentował bardzo równą formę – 4 czerwca w Bratysławie rzucił 90,40, a 10 lipca w Lozannie na mityngu Athletissima poprawił swój najlepszy wynik osiągając odległość 90,72^[23]. Dziesięć dni później stracił miano rekordzisty świata gdy w Londynie Steve Backley rzucił 90,98^[8]. Wygrał zawody finałowe pucharu Europy^[27]. Czech w ostatnim starcie przed mistrzostwami globu uzyskał w Zurychu wynik 88,78^[23] jednak podczas samego czempionatu w Tokio z wynikiem 76,26 zajął odległą 18. lokatę w eliminacjach i nie awansował do finału^[33]. Po niepowodzeniu w Japonii Železný zakończył sezon startami w Sheffield (z wynikiem 89,58) oraz Barcelonie (z wynikiem 87,76)^[23].

Sezon olimpijski rozpoczął od zwycięstwa – z wynikiem 79,78 – na zawodach w Pradze 20 czerwca 1992, a cztery dni później w Ostrawa uzyskał wynik 90,02^[23]. W całym 1992 przegrał tylko jeden raz – 14 sierpnia w Sheffield był drugi z wynikiem 85,92^[23]. Na koniec sezonu zwyciężył we wrześniu w pucharze świata, który rozegrano w Hawanie^[6].

Letnie Igrzyska Olimpijskie 1992

Konkurs oszczepników na igrzyskach w Barcelonie odbył się 8 sierpnia^[34]. Czech w rundzie eliminacyjnej z wynikiem 83,96 zajął pierwsze miejsce i wywalczył awans do finału^[34]. W finale już w pierwszym rzucie uzyskał swój najlepszy rezultat – 89,66 – poprawiając jednocześnie rekord olimpijski^[35]. W kolejnych seriach Czech nie poprawił już swojego wyniku i zdobył pierwsze w karierze złoto^[12]. Srebro z wynikiem 86,60 przypadło Finowi Seppo Räty, a brąz zawodnikowi Wielkiej Brytanii Steve'owi Backleyowi^[2].

1993–1996

W pierwszym starcie w sezonie – 6 kwietnia 1993 w południowoafrykańskim Polokwane – trzeci raz w karierze poprawił rekord świata uzyskując wynik 95,54 (poprzednim rekordzistą był Steve Backley, który w 1992 rzucił 91,46)^[8][23]. Wygrał konkurs oszczepników podczas zawodów superligi pucharu Europy^[27]. Na mistrzostwach świata w Stuttgarcie w eliminacjach rzucił 83,22 i z pierwszego miejsca awansował do finału^[36]. Finał czempionatu odbył się w poniedziałek 16 sierpnia – Železný wynikiem 85,98 ustanowił nowy rekord mistrzostw oraz pokonując Kimmo Kinnunena z Finlandii i Brytyjczyka Micka Hilla zdobył pierwszy w karierze tytuł mistrza świata^[3][37]. Po sukcesie w Niemczech na zawodach w Sheffield, 29 sierpnia, poprawił drugi raz w sezonie rekord świata rzucając 95,66^[8]. Był to pierwszy lekkoatletyczny rekord świata ustanowiony w tej miejscowości^[38].

Główną imprezą 1994 roku był rozgrywane w Helsinkach mistrzostw Europy^[4]. Sezon Czech zaczął wcześnie startując 29 stycznia w Auckland – wygrał z wynikiem 80,70^[23]. Ponownie w tym nowozelandzkim mieście wystąpił 29 marca osiągając rezultat 85,42^[23]. Granicę 90 metrów pierwszy raz w 1994 roku przekroczył 4 czerwca 1994 na memoriale Kusocińskiego^[39] rzucając w Lublinie 91,50 – później w 1994 jeszcze dwa razy osiągał lepsze wyniki – 91,68 w Gateshead oraz 91,82 w Sheffield^[23]. 10 lipca zdobył pierwszy z dwóch złotych medali mistrzostw Czech^[19]. Na czempionacie Starego Kontynentu osiągnął w eliminacjach wynik 83,88, a w finale – w drugiej serii rzutów – uzyskał 82,58 i ostatecznie zdobył brązowy medal^[4]. Zawody wygrał wówczas Steve Backley, a srebro przypadło Seppo Räty^[40].

Pierwsze starty w 1995 roku Železný miał w maju – na początku miesiąca zwyciężył z wynikiem 81,26 w Santiago de Chile, a 14 maja wynikiem 88,20 zapewnił sobie wygraną na zawodach w São Paulo^[23]. Kolejne starty m.in. w Bratysławie, Ostrawie i Warszawie przynosiły mu zwycięstwa^[23]. Najważniejszymi zawodami roku były rozegrane w Göteborgu mistrzostwa świata^[3]. Eliminacje podczas czempionatu odbyły 11 sierpnia, a Czech w drugiej próbie osiągnął rezultat 90,12 i wygrał rundę kwalfikacyjną^[41]. Finał zawodów miał miejsce na stadionie Ullevi w niedzielę 13 sierpnia^[42]. Po pierwszej serii zawodów prowadził Niemiec Raymond Hecht, a Železný był czwarty^[41]. Na prowadzenie reprezentant Czech wyszedł w przedostatniej kolejce dzięki rzutowi na odległość 88,92, który to rezultat poprawił jeszcze w ostatniej próbie rzucając 89,06^[41]. W ostatecznej klasyfikacji zawodów czeski oszczepnik – zdobywając drugi z rzędu medal światowego czempionatu^[3] – pokonał drugiego Backleya oraz trzeciego Borisa Henry'ego z Niemiec^[42].

Pierwszy start w sezonie olimpijskim 1996 Czech wygrał rzucając 4 kwietnia w Polokwane 90,24^[23]. Cztery dni później zwyciężył w zawodach w Pretorii z wynikiem 91,50^[23]. 25 maja na stadionie w Jenie podczas mityngu EAA rzutem na odległość 98,48 ustanowił nadal akutalny rekord świata (seria: 87,76–92,88–98,48–91,44–x–87,88^[43]) w rzucie oszczepem mężczyzn^[8][17][44]. Do dziś do tego rezultatu żaden z zawodników nie zdołał zbliżyć się na mniej niż 5 metrów^[17] – drugi na liście all-time wyników w męskim oszczepie Aki Parviainen legitymuje się uzyskanym w 1999 roku wynikiem 93,09^[14]. W kolejnym starcie na zawodach Zlatá Tretra w Ostrawie uzyskał wynik 94,64^[23]. We wrześniu zdobył drugi i zarazem ostatni w karierze tytuł mistrza Czech^[19], a sezon ukończył w Tokio wygrywając 16 września zawody z wynikiem 89,32^[23].

Letnie Igrzyska Olimpijskie 1996

Eliminacje rzutu oszczepem na igrzyskach w Atlancie odbył się 2 sierpnia^[45]. Uzyskując wynik 86,52 Železný zajął w kwalfikacjach ostatecznie drugą lokatę przegrywając jedynie z Grekiem Konstadinosem Gatsiudisem^[45]. Finał olimpijskich zmagań oszczepników odbył się 3 sierpnia^[46]. Po pierwszej kolejce rzutów na czele był Brytyjczyk Steve Backley, który rzucił 87,44, a Czech plasował się wówczas na ostatniej pozycji ponieważ oddał niemierzoną próbę^[46]. W drugiej kolejce Železný wysunął się na czoło dzięki swojej najlepszej próbie 88,16^[23][46]. Ostatecznie zawody zakończyły się zwycięstem czeskiego miotacza, który zdobył drugie z rzędzu mistrzostwo olimpijskie^[2] – wcześniej sztuka ta udała się tylko Szwedowi Ericowi Lemmingowi, który wygrywał w 1908 i 1912 roku^[2]. W Atlancie srebro zdobył Backley (z wynikiem 87,44), a brąz wywalczył Seppo Räty, który w ostatniej próbie posłał oszczep na odległość 86,98^[46].

1997–2000

W 1997 sezon Czech zaczął od wygrania 26 marca zawodów w Stellenbosch, podczas których uzyskał rezultat 94,02^[23]. Granicę 90 metrów pokonał jeszcze dwa razy wygrywając mityngi Kapsztadzie 8 kwietnia (91,24) oraz w Ostrawie 28 maja (92,42). Najważniejszymi zawodami w roku były odbywające się na początku sierpnia w Atenach mistrzostwa świata^[3]. Eliminacje rozegrane 3 sierpnia Czech z wynikiem 83,66 zakończył na pierwszym miejscu^[47]. Finał zawodów odbył się 5 sierpnia – po dwóch pierwszych niemierzonych próbach w trzecie kolejce uzyskał wynik 82,04 i zajął ostatecznie dziewiątą lokatę^[48]. Złoto podczas czempionatu przypadło wówczas niespodziewanie zawodnikowi z RPA Mariusowi Corbettowi (wygrał z wynikiem 88,40), srebro zdobył Steve Backley, a brąz reprezentant gospodarzy Konstadinos Gatsiudis^[3][49][48]. Mimo niepowodzenia na światowym czempionacie Železný zdołał jeszcze na koniec sezonu wygrać w japońskiej Fukuoce zawody finałowe cyklu Grand Prix IAAF uzyskując rezultat 89,58^[7].

W kwietniu 1998 doznał na treningu urazu prawego ramienia i poddał się operacji^[50]. Z powodu kontuzji nie strartował przez cały sezon^[51][23] i nie mógł wystąpić w mistrzostwach Starego Kontynetntu, które wygrał trzeci raz z rzędu Steve Backley^[4][52].

Do sportu wrócił w 1999 wygrywając 8 maja zawody w Osace z wynikiem 87,57^[23]. W kolejnych startach Czech prezentował stabilną formę, a najlepszy rezultat w sezonie osiągnął na zawodach w Paryżu – 21 lipca posłał oszczep na odległość 89,06^[23]. W ostatnich dniach sierpnia w hiszpańskiej Sewilli odbywały się mistrzostwa świata^[53]. Eliminacje rozegrano 27 sierpnia, a Železný osiągnął w nich trzecią odległość – 84,31^[54]. Finałowy konkurs podczas czempionatu rozegrano 29 sierpnia^[55]. Po pierwszej kolejce prowadził Konstadinos Gatsiudis, a Czech zajmował czwartą lokatę^[54]. W drugiej próbie miotacz rzucił 87,67 i wysunął się na drugie miejsce – wszystkie kolejne próby przekroczył, a w piątej został dodatkowo pokonany przez Aki Parviainena i ostatecznie zajął trzecie miejsce zdobywając brązowy medal^[3][55][54]. Mistrzem świata został w Sewilli Parviainen z wynikiem 89,52, a srebro przypadło Gatsioudisowi, który rzucił 89,18^[3]. Po czempionacie, na zakończenie sezonu Czech uplasował się jeszcze na drugiej lokacie w finale Grand Prix^[7].

Wynikiem 90,59 uzyskanym 24 marca 2000 na zawodach w Pretorii rozpoczął sezon olimpijski^[23]. W kolejnym starcie, 5 czerwca w Pradze osiągnął 90,56 – wynik te w 2000 roku powtórzył jeszcze 28 lipca na Bislett Games w Oslo^[23].

Letnie Igrzyska Olimpijskie 2000

Rywalizację oszczepników na igrzyskach olimpijskich w Sydney otworzyły eliminacje, które odbyły się 22 września^[56]. Czech w swojej pierwszej eliminacyjnej próbie uzyskał wynik 89,39 i zajął pierwszą lokatę w kwalifikacjach^[56]. Finał rozegrano 23 września^[57]. W pierwszej kolejce rzutów Železný wyszedł na prowadzenie dzięki wynikowi 89,41 – w drugiej serii lepszy wynik osiągnął jednak Steve Backley, który rzucił 89,85 i poprawił rekord olimpijski^[57]. Czech w swojej trzecie próbie oddał jednak lepszy rzut niż Backley i wynikiem 90,17 zapewnił sobie historyczny trzeci złoty medal igrzysk olimpijskich^[2][12] oraz ustanowił rekord olimpijski^[2]. Ostatecznie srebro zdobył Backley, a brąz przypadł w udziale zawodnikowi rosyjskiemu Siergiejowi Makarowowi^[57].

2001–2004

Najlepszy rezultat w pierwszej części sezonu 2001 osiągnął na zawodach Żywiec Cup w Poznaniu, podczas których wygrał z wynikiem 91,23^[23]. Barierę 90 metrów przekroczył później jeszcze dwukrotnie na mistrzostwach świata w Edmonton^[23]. Zawody w Kanadzie odbyły się w połowie sierpnia – eliminacje rzutu oszczepem rozegrano 10 sierpnia^[58]. Czech w pierwszym swoim rzucie w kwalifikacjach osiągnął odległość 90,76 i ustanawiając nowy rekord mistrzostw awansował do finału^[59], który przeprowadzono 12 sierpnia^[60]. Po pierwszej serii rzutów na prowadzeniu był broniący złota z 1999 roku Aki Parviainen, który osiągnął wynik 91,31^[59]. Železný w swojej pierwszej próbie uzyskał 81,76, a w drugiej wynikiem 92,80 zapewnił sobie trzeci w karierze tytuł mistrza świata oraz ustanowił rekord czempionatu^[60][59][3]. Srebro w Edmonton zdobył Parviainen, a brąz wywalczył Konstadinos Gatsiudis^[3]. Uzyskany przez Czecha na mistrzostwach wynik jest rekordem świata weteranów kategorii powyżej 35 roku życia^[61]. Po sukcesie w Kanadzie Czech wystartował w mityngach w Europie^[23], a następnie pojechał startować do Australii. 6 września z wynikiem 87,52 zwyciężył w Brisbane w igrzyskach dobrej woli^[62], a trzy dni później na stadionie w Melbourne rzucając 88,98 zajął pierwsze miejsce w finałowych zawodach cyklu Grand Prix^[7].

Rok 2002 zaczął od wygrania z wynikiem 86,66 zawodów w Ostrawie^[23]. 30 czerwca uzyskał swój najlepszy wynik w sezonie rzucając w Sheffield 87,77^[23]. Na mistrzostwach Europy w Monachium w eliminacjach uzyskał w trzeciej próbie wynik 82,44 i awansował do finału^[63]. Oszczepnicy o medale rywalizowali 9 sierpnia – Czech oddał trzy niemierzone rzuty i ostatecznie nie został sklasyfikowany^[63], a czempionem Starego Kontynentu został, czwarty raz w karierze, Steve Backley^[4]. Po nieudanych mistrzostwach Železný nie wystartował już w żadnych zawodach do końca sezonu^[23].

24 maja 2003 roku na tradycyjnym mityngu rzutowym Erdgas Werfertage w Halle w Niemczech rozpoczął sezon wygrywając zawody z wynikiem 87,92^[64][23]. Później zwyciężył między innymi w Ostrawie^[23], a także na mityngu cyklu Golden League w Paryżu^[65]. W połowie sierpnia wygrał jeszcze zawody w Zurychu^[66], a następny start miał w końcu miesiąca na mistrzostwach świata. Eliminacje, podczas czempionatu, odbyły się w piątek 29 sierpnia^[67]. Ustalone na poziomie 81 metrów minimum kwalifikacyjne Czech osiągnął rzucając w pierwszej próbie na odległość 82,88 – ostatecznie do finału awansował z drugim wynikiem (lepszy miał Boris Henry – 83,43)^[67]. Oszczepnicy o medale na Stade de France rywalizowali w niedzielę 31 sierpnia^[67]. Od pierwszej kolejki, po rzucie na odległość 85,44 prowadził Rosjanin Siergiej Makarow^[67]. Železný swój najlepszy rzut oddał w trzeciej kolejce gdy posłał oszczep na odległość 84,09^[67] – wynik ten pozwolił czeskiemu lekkoatlecie na zajęcie ostatecznie czwartego miejsca w konkursie^[68]. Pierwsza trójka zawodów pozostawała niezmienna od pierwszej kolejki – złoto zdobył Makarow, srebro wywalczył Estończyk Andrus Värnik z rezultatem 85,17, a brąz przypadł reprezentantowi Niemiec Borisowi Henriemu, który rzucł 84,74^[3][68][67]. W ostatnim starcie sezonu Czech był drugi w światowym finale lekkoatletycznym^[69].

Sezon olimpijski 2004 Czech zaczął od startu w Ad-Dausze gdzie podczas Qatar Athletic Super Grand Prix zajął czwarte miejsce z wynikiem 77,46^[70]. 8 czerwca w Ostrawie uzyskał swój najlepszy rezultat w sezonie rzucająć na odległość 86,12^[23]. W ostatnim starcie w 2004 był trzeci w finale IAAF w Monako^[69].

Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004

Eliminacyjny konkurs rzutu oszczepem na igrzyskach olimpijskich w Atenach rozegrano 26 sierpnia^[71]. W swoim pierwszym rzucie Czech osiągnął odległość 81,18 (minimum kwalifikacyjne wynosiło 81 metrów) i z dziewiątym rezultatem awansował do finału^[71]. Kwalifikacje wygrał Breaux Greer z USA, który opuścił stadion kulejąc^[72][71]. Finałowe zmagania oszczepników odbyły się 28 sierpnia^[73]. Po pierwszej serii rzutów Železný zajmował z wynikiem 76,77 dziewiątą lokatę^[74]. W drugiej kolejce Czech poprawił swój wynik rzucając 79,98 jednak i tak spadł na dziesiątą lokatę^[74], a w trzeciej próbie uzyskał rezultat 80,59, który pozwolił mu zająć dziewiątą pozycję^[12] ale nie dał awansu do wąskiego finału^[74][73]. Medale w Atenach zdobyli Andreas Thorkildsen (złoto), Vadims Vasiļevskis (srebro) oraz Siegiej Makarow (brąz)^[2][74][73].

2005–2006

Po ateńskich igrzyskach w roku 2005 Železný nie był w najwyższej formie^[23]. 17 lipca wygrał zawody w Salonikach osiągając wynik 83,43^[75]. Czech startował później w Oslo (piąta lokata) oraz w Zurychu (czwarte miejsce)^[23]. 28 sierpnia wygrał mityng w Rieti, a 10 września w Monako zajął czwartą pozycję w światowym finale lekkoatletycznym uzyskując najlepszy wynik w sezonie – 83,98^[76][23].

Ostatnim sezonem w karierze czeskiego lekkoatlety był rok 2006^[77]. Na początku maja był drugi w Ad-Dausze, osiągając jednocześnie najlepszy wynik w sezonie – 86,07^[78][23]. Później startował w Ostrawie i Sztokholmie zajmując odpowiednio trzecie i drugie miejsce^[23]. Najważniejszymi zawodami w sezonie były rozgrywane w szwedzkim Göteborgu mistrzostwa Europy, przed którymi Czech z wynikiem uzyskanym w Katarze zajmował na listach europejskich piąte miejsce^[79][5]. Eliminacje podczas czempionatu odbyły się w poniedziałek 7 sierpnia^[79]. Železný awans do finału zapewnił sobie rzutem na odległość 80,60, który oddał w pierwszej serii^[79]. W finale, rozegranym 9 sierpnia, Czech już w pierwszej kolejce osiągnął swój najlepszy wynik – 85,92 – i zajmował w konkursie drugie miejsce za Finem Tero Pitkämäkim^[79]. Wszystkie pozostałe próby Železný miał przekroczone^[79][17], a rzutem w ostatniej kolejce na odległość 88,78 pierwszy w karierze tytuł mistrza Starego Kontynentu zapewnił sobie Andreas Thorkildsen^[5]. Ostatecznie Czech zajął trzecie miejsce, zdobył drugi w karierze brąz mistrzostw Europy – w dniu finału miał już 40 lat i 42 dni^[1]. Uzyskany przez Železnego wynik w finale europejskiego czempionatu jest aktualnym rekordem świata weteranów w kategorii sportowców powyżej 40 roku życia^[80]. Po mistrzostwach zajął siódmą lokatę w zawodach Weltklasse Zürich^[81] oraz był szósty w światowym finale lekkoatletycznym^[82]. Ostatni raz w karierze wystąpił podczas pokazowych zawodów w swoim rodzinnym mieście – Mladá Boleslav – 19 września^[16][23]. Oszczepnik wygrał wówczas z wynikiem 82,19 osiągając ten rezultat w swoim ostatnim w karierze rzucie (seria: 81,92 – X – 81,99 – 82,19), który oddał o godzinie 17:53 czasu środkowoeuropejskiego^[16][83]. Czech planował ostatni start podczas mityngu w Jokohamie, jednak silny ból ścięgna achillesa zmusił go do odwołania tego występu^[16].

Nagrody

W 2000 wybrany został Lekkoatletą roku IAAF^[84]. W organizowanym od 1993 roku przez European Athletics plebiscycie European Athlete of the Year Trophy zwyciężył w 1996 oraz 2000 roku^[85]. Jan Železný był wybierany najlepszym lekkoatletą Czech w 1993, 1994, 1995, 1996, 2000 oraz 2001 roku, a w 1991 został najlepszym lekkoatletą Czechosłowacji^[22].

Po zakończeniu kariery

Od 1999 związany jest z Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim^[22]. Od 2010 Železný pełni funkcję dyrektora mityngu Zlatá Tretra w Ostrawie^[86]. Jest trenerem oszczepników, a wśród jego podopiecznych znajduje się Petr Frydrych^[87] – aktualny młodzieżowy rekordzista Czech oraz posiadacz drugiego w historii czeskiej lekkoatletyki wyniku w rzucie oszczepem (88,23)^[88]. W 2011 został wybrany lekkoatletycznym trenerem roku w Czechach^[89]. W tym samym roku dołączył do grona trenerów utytułowanego Fińskiego oszczepnika Tero Pitkämäkiego^[90]

Osiągniecia

10 najlepszych rezultatów

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Jan Železný w bazie IAAF (ang.)
• Profil zawodnika w bazie tilastopaja.org (ang.)
• Wyniki olimpijskie zawodnika w serwisie sports-reference.com (ang.)