Jan Machulski

Skocz do: nawigacji, szukaj

Jan Henryk Machulski (ur. 3 lipca 1928 w Łodzi, zm. 20 listopada 2008 w Warszawie[1]) – polski aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, reżyser i pedagog. Pomysłodawca Alei Gwiazd w Łodzi. Współzałożyciel Teatru Ochoty w Warszawie (1970). Pedagog w PWSTTviF w Łodzi. Wieloletni dziekan Wydziału Aktorskiego tej uczelni.

Był mężem aktorki Haliny Machulskiej i ojcem reżysera filmowego Juliusza Machulskiego.

Życiorys

W 1947 ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum Koedukacyjne Pierwszego Stopnia w Aleksandrowie Łódzkim. Absolwent (1950) ówczesnego Państwowego Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki w Łodzi (obecnie III LO w Łodzi)[2]. W 1954 ukończył Państwową Wyższą Szkołę Aktorską w Łodzi, a w 1971 Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. Trzy lata później zaczął wykładać w łódzkiej szkole filmowej, na wydziale aktorskim.

W 1970, razem z żoną, otworzył w Warszawie własną scenę, Teatr Ochoty - Ośrodek Kultury Teatralnej, a wkrótce potem ognisko teatralne dla dzieci i młodzieży. Machulski szefował Teatrowi Ochoty do 1996. Scena miała być miejscem edukacji młodych ludzi sztuki i miejscem spotkania twórców z publicznością. Od 1975 Teatr Ochoty występował latem w Zamościu grając sztuki szekspirowskie. Te występy stały się zalążkiem dorocznego Zamojskiego Lata Teatralnego.

Działalność pedagogiczna stała się wkrótce ważnym zajęciem Machulskiego. W 1974 rozpoczął pracę w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. W latach 1981-1983 oraz 1991-1996 był dziekanem wydziału aktorskiego tej uczelni. W 1999, wraz z żoną, otworzył prywatną Szkołę Aktorską im. Haliny i Jana Machulskich, działającą przy ASSITEJ - Międzynarodowym Stowarzyszeniu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży. Szkoła proponuje alternatywny program kształcenia aktorów zawodowych.

Występował na scenach wielu teatrów: w latach 1954-1955 Teatr Jaracza w Olsztynie, Teatr Ziemi Opolskiej w Opolu (1955-1957), Teatr Lubelski (1957-1963), Teatr Nowy w Łodzi (1963-1966), teatrów Polskiego oraz Narodowego w Warszawie (1966-1970).

Był założycielem m.in.: "agencji" w Teatrze Lubelskim (1961), "Sceny studyjnej" w Łodzi (1964). Zagrał ok. 120 ról teatralnych oraz ok. 45 ról filmowych.

W młodości aktywnie uprawiał sport, grając nawet w III-ligowym klubie piłkarskim Włókniarz Aleksandrów.

Był ambasadorem Łodzi w staraniach o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. 12 listopada 2008 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi[3].

Zmarł na zawał serca w warszawskim Szpitalu Bielańskim, w wieku 80 lat. 28 listopada 2008 został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Filmografia (wybór)

Jan Machulski (1928-2008)
Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd
Grób Jana Machulskiego na Wojskowych Powązkach

(2012)
 

Dubbing

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia

  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2008 – pośmiertnie)[4]
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1998)[5]
  • Złoty Krzyż Zasługi (1977)
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej (1994)
  • Medal Pro Memoria (2008)
  • Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1980 )
  • Medal IV wieki stołeczności Warszawy – w dowód uznania za koncepcję i osiągnięcia Teatru Ochoty (1996)
  • Nagroda "Buława hetmańska" dla spektaklu "Balladyna" w Teatrze Ochoty na XIII ZLT w Zamościu (1988)
  • Nagroda "Złota Żaba" dla polskiego aktora na 11 Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych "Camerimage" w Łodzi (2003)
  • Nagroda "Offskar" (Polska Nagroda Kina Niezależnego) za całokształt twórczości i wspieranie kina offowego
  • Tytuł Honorowego Obywatela Zamościa (2000)
  • Tytuł Honorowego Obywatela miasta Łodzi (2008)

Przypisy

  1. ↑ Gazeta Wyborcza: Jan Machulski nie żyje (pol.). [dostęp 20 listopada 2008].
  2. ↑ Stowarzyszenie Wychowanków III LO im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi
  3. ↑ Honorowe obywatelstwo miasta Łodzi. [dostęp 21 lutego 2011].
  4. ↑ M.P. z 2009 r. Nr 28, poz. 389 – pkt 1.
  5. ↑ M.P. z 1998 r. Nr 43, poz. 608 – pkt 11.

Linki zewnętrzne