Janusz Kurtyka

Skocz do: nawigacji, szukaj

Janusz Marek Kurtyka (ur. 13 sierpnia 1960 w Krakowie, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski historyk, dr hab. nauk historycznych, od 2005 do 2010 prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

Życiorys

Absolwent III LO im. Jana Kochanowskiego w Krakowie[1]. Ukończył następnie studia historyczne na Wydziale Historyczno-Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1995 obronił doktorat, a w 2000 uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk historycznych. Specjalizował się w genealogii, historii nowożytnej, historii średniowiecza oraz naukach pomocniczych historii. Zawodowo związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk (od 1985) oraz Państwową Wyższą Szkołą Wschodnioeuropejską w Przemyślu, w której objął stanowisko profesora. Od 2008 prowadził wykłady z zakresu historii ustroju Polski w krakowskiej Wyższej Szkole Filozoficzno-Pedagogicznej "Ignatianum".

Pracował także w redakcji historycznej Wielkiej Encyklopedii PWN, brał udział w pracach nad Polskim Słownikiem Biograficznym. Był autorem ponad 140 publikacji naukowych[2].

Działał w opozycji demokratycznej w okresie PRL, brał udział w zakładaniu Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był wykładowcą na Chrześcijańskim Uniwersytecie Robotniczym. W latach 1989–2000 pełnił funkcję przewodniczącego koła NSZZ "Solidarność" krakowskich placówek Instytutu Historii PAN. W 1990 wstąpił do Partii Republikańskiej, a w 1991 przystąpił z nią do Koalicji Republikańskiej. W 1992 został członkiem Partii Chrześcijańskich Demokratów. W wyborach w 1993 kandydował do Sejmu z 21. miejsca na liście wyborczej KKW "Ojczyzna" w okręgu obejmującym województwo krakowskie, otrzymując 235 głosów[3]. Pod koniec lat 90. działał w Stronnictwie Konserwatywno-Ludowym.

Po utworzeniu Instytutu Pamięci Narodowej został pierwszym dyrektorem jego oddziału w Krakowie. 21 kwietnia 2005 Kolegium IPN rekomendowało jego kandydaturę Sejmowi na stanowisko prezesa tej instytucji. 9 grudnia tego samego roku jego kandydatura została zaakceptowana przez Sejm (większością 332 głosów), a 22 grudnia zatwierdzona przez Senat. Urzędowanie rozpoczął po złożeniu przed Sejmem ślubowania w dniu 29 grudnia 2005.

Był również publicystą Radia Maryja[4].

Zginął 10 kwietnia 2010 w wyniku katastrofy polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku[5]. 15 kwietnia 2010 w Przemyślu odbył się marsz pamięci ku jego czci[6]. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 23 kwietnia 2010 w Krakowie[7]. Msza odprawiona została w Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła, następnie Janusz Kurtyka został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim[7]. 20 marca 2012 na polecenie prokuratora prokuratury wojskowej prowadzącego śledztwo w sprawie katastrofy w Smoleńsku przeprowadzono ekshumację jego ciała[8]. 26 marca 2012 na Cmentarzu Rakowickim odbył się ponowny pogrzeb Janusza Kurtyki[9].

Miał żonę, Zuzannę Kurtykę, z zawodu lekarkę, i dwóch synów[10].

Odznaczenia, wyróżnienia i tablice pamiątkowe

Laureat Nagrody im. Adama Heymowskiego (1996), II nagrody w Konkursie im. Klemensa Szaniawskiego (1998), Nagrody im. Joachima Lelewela (2000) oraz Nagrody im. Jerzego Łojka (2001)[11].

W 2007 został odznaczony ukraińskim Orderem "Za Zasługi" trzeciego stopnia[12]. 3 kwietnia 2009 został odznaczony przez Prezydenta RP, Lecha Kaczyńskiego, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[13]. 16 kwietnia 2010 pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski przez marszałka Sejmu Bronisława Komorowskiego wykonującego obowiązki prezydenta RP na wniosek Kapituły Orderu Odrodzenia Polski, za wybitne zasługi w służbie państwu i społeczeństwu[14].

9 czerwca 2010 otrzymał pośmiertnie nagrodę Kustosza Pamięci Narodowej[15].

Januszowi Kurtyce poświęcono także tablice pamiątkowe: na Pałacu Konopków w Wieliczce (odsłonięta 13 sierpnia 2010[16]), na elewacji siedziby IPN przy ul. Towarowej 28 w Warszawie (odsłonięta 8 października 2010[17]) oraz w kościele św. Kazimierza w Krakowie (odsłonięta 8 kwietnia 2011)[18].

Wybrane publikacje

  • Generał Leopold Okulicki "Niedźwiadek" (1898–1946), 1989
  • Konspiracja i opór społeczny na Podkarpaciu w okresie PRL (red.), 2007
  • Latyfundium Tęczyńskie. Dobra i właściciele (XIV–XVII wiek), 1999
  • Odrodzone królestwo. Monarchia Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego w świetle nowszych badań, 2001
  • Tęczyńscy. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu, 1997
  • Podole w czasach Jagiellońskich. Studia i materiały, 2011
  • Z dziejów agonii i podboju. Prace zebrane z zakresu najnowszej historii Polski, 2011

Przypisy

  1. ↑ Pamięci Janusza Kurtyki. 3liceum-krakow.pl, 12 kwietnia 2010. [dostęp 13 kwietnia 2010].
  2. ↑ Wykaz publikacji dr. hab. Janusza Kurtyki Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. ipn.gov.pl. [dostęp 24 kwietnia 2010].
  3. ↑ Andrzej Florczyk (red.): Wyniki wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 19 września 1993 r.. T. 1: Wyniki głosowania w okręgach wyborczych. Warszawa: Państwowa Komisja Wyborcza, 1993, s. 184. ISBN 83-901229-2-8. 
  4. ↑ Informacje na stronie radiomaryja.pl. [dostęp 20 stycznia 2012].
  5. ↑ Komunikat Nr 152/VI kad.. sejm.gov.pl, 10 kwietnia 2010. [dostęp 10 kwietnia 2010].
  6. ↑ Przemyśl: Marsz Pamięci ku czci Janusza Kurtyki. naszemiasto.pl, 15 kwietnia 2010. [dostęp 12 lipca 2010].
  7. ↑ 7,0 7,1 Uroczystości pogrzebowe prezesa IPN Janusza Kurtyki. wyborcza.pl, 23 kwietnia 2010. [dostęp 24 kwietnia 2010].
  8. ↑ Ekshumacja zwłok Janusza Kurtyki. interia.pl, 20 marca 2012. [dostęp 20 marca 2012].
  9. ↑ Na Cmentarzu Rakowickim ponownie pochowano b. prezesa IPN Janusza Kurtykę. wp.pl, 26 marca 2012. [dostęp 27 marca 2012].
  10. ↑ Mediewista z ułańską fantazją – „Dziennik Polski”, 16.04.2010. ipn.gov.pl. [dostęp 1 listopada 2010].
  11. ↑ Prezes Instytutu Pamięci Narodowej. ipn.gov.pl. [dostęp 1 listopada 2010].
  12. ↑ Указ Президента України № 739/2007 (ukr.). president.gov.ua. [dostęp 13 kwietnia 2011].
  13. ↑ M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 535
  14. ↑ M.P. z 2010 r. Nr 40, poz. 587
  15. ↑ Uroczystość wręczenia nagród Kustosz Pamięci Narodowej – Warszawa, 9 czerwca 2010. ipn.gov.pl. [dostęp 19 października 2010].
  16. ↑ Odsłonięcie tablicy pamiątkowej śp. Janusza Kurtyki – Wieliczka, 13 sierpnia 2010. ipn.gov.pl. [dostęp 17 października 2010].
  17. ↑ Uroczystości z okazji 10-lecia Instytutu Pamięci Narodowej – Warszawa, 8 października 2010. ipn.gov.pl. [dostęp 17 października 2010].
  18. ↑ W Krakowie odsłonięto tablicę upamiętniającą Janusza Kurtykę. rp.pl, 8 kwietnia 2011. [dostęp 29 kwietnia 2011].

Linki zewnętrzne