Jean-Léon Gérôme (ur. 11 maja 1824 w Vesoul, zm. 10 stycznia 1904 w Paryżu) - francuski malarz i rzeźbiarz akademicki, neoklasycysta. Dużą część jego dzieł stanowią heroiczne stylizacje egzotyczne i historyczne, m.in. egipskie.

Sprzeciwiał się impresjonistom. A jednak w ostatnich latach życia próbował wykorzystywać ich technikę i nastrojowość (np. Portret ojca i syna artysty).

W wielu filmach, których akcja umiejscowiona jest w starożytnym Rzymie, mamy okazję oglądać zafałszowanie historii. Ani rzymska publiczność, ani cesarze nie skazywali gladiatorów na śmierć, obracając w dół wyciągnięty kciuk. To kciuk skierowany ku górze (dzisiaj dla większości będący odpowiednikiem stwierdzenia „wszystko w porządku”) był wyrokiem, ponieważ symbolizował wyciągnięty miecz. Znakiem łaski było schowanie kciuka wewnątrz pięści (dziś taki gest wykonujemy, życząc komuś powodzenia „trzymając za niego kciuki”), co oznaczało schowanie miecza w pochwie. Winę za rozpowszechnienie błędnej interpretacji wyciągniętego kciuka ponosi właśnie Jean-Léon Gérôme, który niepoprawnie zrozumiał łaciński opis gestu: „police verso”’ oznaczający „obrócony kciuk” – jednak de facto obrócony w górę, a nie w dół. Opis gestu łaski brzmi „police compresso” – „zaciśnięty kciuk”.

Studiował w pracowni Paula Delaroche. Jednym z jego uczniów był Vlastimil Hofman.

Wybrane dzieła

• Anakreont, Bachus i Amor (1848), Musée des Augustins, Tuluza
• Autoportret (1886), Art Gallery, Aberdeen
• Basen w haremie (ok. 1876), Ermitaż, Sankt Petersburg
• Król Kandaules (1859-61), Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie
• Noc (1850-55), Musée d'Orsay, Paryż
• Pigmalion i Galatea (1880), Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Pojedynek po balu maskowym (1857), Ermitaż, Sankt Petersburg
• Portret Armanda Gérôme’a (1848), National Gallery w Londynie
• Portret egipskiej nosicielki wody (ok. 1882), Muzeum Kolekcji Jana Pawła II w Warszawie
• Śmierć Cezara (1867), Walters Art Museum, Baltimore
• Walka kogutów lub Młodzi Grecy przygotowujący koguty do walki (1846), Luwr, Paryż
• Wiek Augusta: narodziny Jezusa Chrystusa (1855), Musée d'Orsay, Paryż

Bibliografia

• Ilaria Ciseri, Romantyzm, Warszawa: Arkady, 2009. ISBN 978-83-213-4599-4
• Andrzej Dulewicz, Encyklopedia sztuki francuskiej, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN; WAiF 1997, ISBN 83-01-12330-3
• Maria Poprzęcka, Akademizm, Warszawa: WAiF, 1989. ISBN 83-221-0448-0