Jerzy Grzegorzewski (ur. 22 czerwca 1939 w Łodzi, zm. 9 kwietnia 2005 w Warszawie) – polski reżyser i scenograf teatralny.

Studiował w PWSSP w Łodzi (bez dyplomu). W roku 1966 ukończył Wydział Reżyserski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie (dyplom w roku 1968). Jako reżyser zadebiutował w roku 1966.

Po studiach współpracował z Teatrem im. Stefana Jaracza Olsztyn-Elbląg. W latach 1970-1976 był etatowym reżyserem Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi, a w latach 1976-1982 był reżyserem Starego Teatru w Krakowie.

W latach 1978-1981 był dyrektorem artystycznym Teatru Polskiego we Wrocławiu. W latach 1982-1997 był dyrektorem Centrum Sztuki Studio im. S.I. Witkiewicza w Warszawie. W latach 1990-1997 był także dyrektorem naczelnym tego teatru (wcześniej tę funkcję pełnił Waldemar Dąbrowski). W latach 1997-2003 był dyrektorem artystycznym Teatru Narodowego. Był pierwszym dyrektorem Narodowego po trwającej 12 lat odbudowie (teatr spłonął w 1985 roku).

W swoich inscenizacjach Grzegorzewski nie korzystał z tradycyjnych elementów scenografii teatralnej. Scenografię tworzył sam, wykorzystując gotowe przedmioty z życia codziennego, jak skrzydła samolotów, części instrumentów muzycznych. Przenosił akcję sztuki np. do szatni czy foyer, zamieniał scenę z widownią. Tradycję łączył z awangardą.

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Laureat wielu nagród m.in. dwukrotnie nagrody im. Konrada Swinarskiego - przyznawanej przez redakcję miesięcznika "Teatr". (za sezon 1990/1991 za inscenizację „Śmierci Iwana Iljicza” wg Lwa Tołstoja w Centrum Sztuki Studio im. Witkiewicza w Warszawie i Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie; za sezon 2002/2003 za reżyserię spektaklu „Morze i zwierciadło” Wystana H. Audena w Teatrze Narodowym w Warszawie).

Kawaler Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski. Doktor honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi.

Po śmierci Grzegorzewskiego, Piotr Gruszczyński napisał w Tygodniku Powszechnym: To była wyspa w archipelagu polskiego teatru zupełnie odrębna, oblana wielkim morzem, które dzieliło ją od innych lądów. Panował na niej Król-Duch, poeta, niebywale arystokratyczny, oderwany od szybkiego rytmu zdarzeń, wsłuchany w tym rzeczy istotnych i własne wizje, tworzący stale nowy świat z przedmiotów przeniesionych, wyjętych z ich codziennego kontekstu, czasem bardzo wzniosłego, które w teatrze jego wyobraźni nabierały nowej mocy, zaskakiwały siłą rażenia. Wyspy już nie ma. Odys powrócił do Itaki jedyną możliwą drogą, przez śmierć. Bardzo ubyło teatru w Polsce.^[1]

Ważniejsze realizacje

• Tak zwana ludzkość w obłędzie na podst. Witkacego
• Król umiera Eugène Ionesco
• Sen nocy letniej Shakespeare'a
• Śmierć w starych dekoracjach Tadeusza Różewicza
• Ameryka wg Kafki
• Szewcy Witkacego
• Powolne ciemnienie malowideł wg Malcolma Lowry'ego
• La Bohème wg Wesela i Wyzwolenia Wyspiańskiego
• Wesele i Noc listopadowa Wyspiańskiego
• Nie-Boska komedia Krasińskiego
• Sen nocy letniej Szekspira
• Operetka i Ślub Gombrowicza
• Nowe Bloomusalem wg Jamesa Joyce'a
• Morze i zwierciadło wg Wystana Hugh Audena
• Hamlet Stanisława Wyspiańskiego
• Duszyczka wg Tadeusza Różewicza
• On. Drugi powrót Odysa wg Wyspiańskiego i Antoniny Grzegorzewskiej (ostatni spektakl Grzegorzewskiego)

Ciekawostki

Wystąpił w roli Jana Matejki w pierwszym odcinku serialu Z biegiem lat, z biegiem dni...

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Jerzy Grzegorzewski w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Jerzy Grzegorzewski w bazie filmweb.pl
• Jerzy Grzegorzewski w bazie filmpolski.pl
• Dział poświęcony Jerzemu Grzegorzewskiemu na portalu Teatru Narodowego
• Jerzy Grzegorzewski w bazie osób na wortalu Teatr w Polsce
• Sylwetka Jerzego Grzegorzewskiego na portalu Kultura polska