Jodła
Jodła (Abies Miller 1756) – rodzaj zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych obejmujący blisko 50 gatunków, które występują na półkuli północnej.
Morfologia
- Drewno
- Bezżywiczne, jasne i lekkie.
- Liście
- Igły spłaszczone, u podstawy przewężone i skręcone. Osadzone one są na stopkach. Igły posiadają dwa paski na spodniej stronie.
- Kwiaty
- Charakterystyczne dla jodły są wzniesione pionowo szyszki żeńskie, które są osadzone na górnych gałęziach. Rozsypują się one po dojrzeniu w pierwszym roku.
Zastosowanie
- Drewno znajduje zastosowanie w stolarstwie, w budownictwie wodnym, górnictwie, do produkcji papieru, do wyrobu skrzynek, zabawek, instrumentów muzycznych.
- Starożytni Grecy z drewna jodłowego wyrabiali wiosła, gdyż jest ono lekkie i bardzo trwałe w wodzie.
- Starożytni Rzymianie używali do pisania tabliczek z drewna jodły, ponieważ jest ono miękkie.
- Z drewna jodłowego miano zbudować konia trojańskiego, a Dedal zbudował z niego kreteńską "krowę" królowej Pazyfae.
- Król Salomon miał wyłożyć tarcicami jodłowymi podłogę w Świątyni Jerozolimskiej[1].
Systematyka
Gatunkiem typowym jest Abies alba Mill.[2].
Picea D. Don ex Loudon
- Podział rodzajupotrzebne źródło
- sekcja: Abies Miller
-
- jodła pospolita, jodła biała (Abies alba, Abies pectinata)
- jodła grecka (Abies cephalonica)
- jodła syryjska (Abies cilicica)
- jodła sycylijska (Abies nebrodensis)
- jodła kaukaska (Abies nordmanniana)
-
- sekcja: Piceaster Spach em. Farjon et Rushforth
-
- jodła numidyjska, jodła algierska (Abies numidica)
- jodła hiszpańska (Abies pinsapo)
-
- sekcja: Bracteata Engelm em. Sargent
-
- jodła nadobna (Abies bracteata)
-
- sekcja: Momi Franco
- podsekcja: Homolepoides (Franco) Farjon et Rushforth
- jodła nikko, jodła nikkońska (Abies homolepis)
- Abies recurvata
- podsekcja: Firmae (Franco) Farjon et Rushforth
- Abies beshanzuensis
- jodła japońska (Abies firma)
- podsekcja: Halophyllae Farjon et Rushforth
- Abies chensiennsis
- jodła mandżurska (Abies holophylla)
- Abies pindrow
- Abies ziyuanensis
- podsekcja: Homolepoides (Franco) Farjon et Rushforth
- sekcja: Amabilis (Matzenko) Farjon et Rushforth
-
- jodła wonna (Abies amabilis)
- Abies mariesii
-
- sekcja: Pseudopicea Hockel em. Farjon et Rushforth
- podsekcja: Delavayianae Farjon et Rushforth
- podsekcja: Squamatae E. Murray
- sekcja: Balsamea Engelm. em. Farjon et Rushforth
- podsekcja: Laterales Patschke em. Farjon et Rushforth
- jodła balsamiczna (Abies balsamea)
- Abies bifolia
- Abies kawakamii
- jodła górska (Abies lasiocarpa)
- jodła syberyjska (Abies sibirica)
- podsekcja: Medianae Patschke em. Farjon et Rushforth
- jodła Fresera (Abies fraseri)
- jodła koreańska (Abies koreana)
- jodła wiotka, jodła białokora (Abies nephrolepis)
- jodła sachalińska (Abies sachalinensis)
- jodła Veitcha (Abies veitchii)
- podsekcja: Laterales Patschke em. Farjon et Rushforth
- sekcja: Grandis Engelm. em. Farjon et Rushforth
-
- jodła jednobarwna, jodła kalifornijska (Abies concolor)
- Abies durangensis
- jodła olbrzymia (Abies grandis)
- Abies guatalensis
- jodła Lowa (Abies lowiana)
-
- sekcja: Oiamel Franco
- podsekcja: Religiosae (Matzenko) Farjon et Rushforth
- podsekcja: Hickelianae Farjon et Rushforth
- sekcja: Nobilis Engelm.
-
- jodła wspaniała (Abies magnifica)
- jodła szlachetna (Abies procera)
-
Gatunki flory Polski
Na podstawie Krytycznej listy roślin naczyniowych Polski[3]
- Gatunki występujące naturalnie
- jodła pospolita (Abies alba Mill.)
- Gatunki uprawiane
- jodła Arnolda (Abies x arnoldiana Nitz.)
- jodła balsamiczna (Abies balsamea Mill.)
- jodła Bornmüllera (Abies bornmuelleriana Mattf.)
- jodła grecka (Abies cephalonica Loudon)
- jodła jednobarwna, j. kalifornijska (Abies concolor (Gordon & Glend)Lindl. ex Hildebr.)
- jodła kaukaska (Abies nordmanniana (Steven)Spach)
- jodła koreańska (Abies koreana E. H. Wilson)
- jodła króla Borysa, j. Borysa (Abies x borisii-regis Mattf.)
- jodła nikkońska (Abies homolepis Siebold & Zucc.)
- jodła olbrzymia (Abies grandis Douglas ex D. Don)Lindl.)
- jodła szlachetna (Abies procera Rehder)
- jodła Veitcha (Abies veitchii Lindl.)
Przypisy
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Jodła - dumne drzewo, "AURA", nr 2/1995 r.
- ↑ 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
Bibliografia
- Peter Schütt: Tannenarten Europas und Kleinasiens. Ecomed, Landsberg am Lech 1994, ISBN 3-609-69890-X.