Kałamarnica olbrzymia, kalmarzec (Architeuthis dux) – gatunek kałamarnicy z rodziny Architeuthidae. Obok Mesonychoteuthis hamiltoni jeden z dwóch największych mięczaków na świecie. Ma dziesięć ramion (w tym dwa dłuższe z haczykowatymi przyssawkami). Średnica jej oczu dochodzi do 37 cm^[2], a długość ciała do 18 m (z czego ok. 12 m przypada na macki)^[3]. Źródło legend o krakenie, jest to jeden z przypadków gdy istnienie stworzenia uważanego za mityczne zostaje potwierdzone^[4].

Tryb życia

O stworzeniach tych wiadomo bardzo niewiele, gdyż niemal cała dostępna wiedza pochodzi od martwych okazów wyrzuconych na brzeg lub szczątków znajdowanych w żołądkach kaszalotów.

Nie jest jasne, jak szybko rosną kałamarnice olbrzymie i jak długo mogą żyć – niektórzy autorzy sugerowali, że długość życia nie przekracza dwóch lat, podczas gdy według innych mogą one żyć znacznie dłużej i znacznie wolniej rosną^[5].

Architeuthis dux jest aktywnym drapieżnikiem wykorzystującym długie macki do chwytania zdobyczy^[3]. Dorosłe osobniki prawdopodobnie zasiedlają niewielkie obszary o stałym składzie fauny, podczas gdy młode mogą wędrować lub żywić się bardziej zmiennym pokarmem^[6]. W zbiornikach wodnych żyją przypuszczalnie od wód przypowierzchniowych do głębokości 1200 m, jednak przeważnie zasiedlają stoki kontynentalne na głębokości 300–600 m^[7].

Ekologia

Głównym drapieżnikiem polującym na Architeuthis jest kaszalot – wieloryby te nurkują na głębokość około kilometra, by polować na kałamarnice i zjadają ich bardzo duże ilości, o czym świadczą niestrawione chitynowe dzioby kałamarnic znajdowane w żołądkach złowionych kaszalotów. Rekordzista miał ich ponad osiemnaście tysięcy^[8]. Udział Architeuthis w diecie kaszalotów jest jednak zmienny – u niektórych populacji liczba tych kałamarnic stanowi ponad 42% spośród wszystkich głowonogów i ponad 82% ich masy^[9], a u innych wynosi około 12% całkowitej liczby głowonogów^[8]. Na kałamarnice olbrzymie polują również rekiny polarne, jednak udział Architeuthis w ich diecie jest stosunkowo niewielki: stanowią one 3% liczebności ofiar rekina i 15% ich masy^[10].

Kałamarnice olbrzymie żywią się głównie niewielkimi rybami, w ich żołądkach odnaleziono także szczątki skorupiaków, małży, żachw, płazińców oraz innych głowonogów^[11], w tym również przedstawicieli własnego gatunku, co dowodzi występowania kanibalizmu u Architeuthis^[11][12]. Buławy ramion chwytnych oderwane w wyniku walk z innymi kałamarnicami mogą się jednak regenerować^[11].

Systematyka

Nie wiadomo, ile gatunków naprawdę liczy rodzaj Architeuthis – naukowo opisano co najmniej dwadzieścia gatunków, jednak obecnie niektórzy autorzy uznają tylko trzy z nich^[13], a inni – tylko A. dux^[7]. Istnieją przypuszczenia, że okazy wyrzucane na brzeg Atlantyku mogą należeć do innego rodzaju niż te znajdowane na Oceanie Indyjskim lub Pacyfiku.

Zobacz też

• Kraken

Przypisy