Karłowice (niem. Carlowitz, Karlowitz) - osiedle w północnej części Wrocławia, za północnym brzegiem Starej Odry. Wchodzi w skład dzielnicy Psie Pole. Na zachodzie graniczy z Polanowicam, na północy z Sołtysowicami. Na osiedlu mieszka około 20 000 tysięcy osób.

Opis

Główną arterią osiedla jest biegnąca w przybliżeniu równoleżnikowo aleja Kasprowicza. Znajduje się przy niej większość najważniejszych obiektów osiedla z przełomu XIX i XX wieku (kościół św. Antoniego z klasztorem franciszkanów, szpital dziecięcy - dawny klasztor urszulanek, wieża ciśnień) i najbardziej reprezentacyjne wille. W sąsiadujących mniejszych uliczkach rozlokowane są domy jednorodzinne; we wschodniej części osiedla przy kilku ulicach, w latach dwudziestych i trzydziestych, wybudowano dwu- i trzykondygnacyjne domy wielorodzinne. Na Karłowicach, przy ul. Czajkowskiego, znajdują się także koszary Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Tadeusza Kościuszki . W początkach lat 90. XX wieku część obiektów szkoły przekazana została władzom cywilnym, a w przebudowanych po koszarach budynkach przy ul. Koszarowej powstał wkrótce szpital zakaźny (później w kolejnych obiektach znalazł miejsce dolnośląski oddział IPN). Trzeci szpital, uruchomiony kilkanaście lat wcześniej (15 czerwca 1984 jako szpital "Czterdziestolecia PRL") mieści się w północnej części osiedla, przy ul. Kamieńskiego.

Karłowice zaliczane są do jednostki administracyjnej Karłowice-Różanka, której teren obejmuje oprócz Karłowic i Różanki także część terenów osiedli sąsiednich (Mirowiec, Kowale, Poświętne i Lipa Piotrowska).

Historia

Osada została założona przez opata klasztoru św. Wincentego Carla Kellera około roku 1699, jednak w dokumentach została odnotowana po raz pierwszy dopiero w roku 1736 pod nazwa Carlwitz (od imienia założyciela osady). Kilka lat później wieś pojawia się w dokumentach już pod nazwą Carlowitz. Do roku 1810 osada należała do klasztoru, po czym przeszła w ręce prywatne. Jeszcze w XIX w. dominowała we wsi ludność polska, a ostatnim wójtem mówiącym po polsku był ok. 1850 r. Antoni Szulc (pradziadek Jana Edmunda Osmańczyka)^[1]. W latach 1894-1901 trwała budowa neogotyckiego kościoła i utrzymanego w podobnym stylu klasztoru franciszkanów. W 1911 roku niemiecki architekt Paul Schmitthenner rozpoczął realizację Gartenstadt Carlowitz ("miasto-ogród Karłowice"), w 1913 powstał karłowicki rynek (obecnie plac Piłsudskiego), a w 1915 widoczna z daleka wieża ciśnień na dzisiejszym pl. Daniłowskiego. Rok 1928 to data włączenia osiedla w skład Wrocławia. W latach 1933-1935 pomiędzy obecnymi ulicami Przybyszewskiego i Przesmyckiego wybudowano nowe seminarium duchowne archidiecezji wrocławskiej (obecnie budynek należy do Uniwersytetu Wrocławskiego). Podczas II wojny światowej osiedle praktycznie nie ucierpiało i wciąż nazywane bywa - jak na początku XX wieku - "miastem-ogrodem" albo "osiedlem-ogrodem". Obok czysto rekreacyjno-mieszkalnego charakteru, osiedle ma także instytucje podnoszące prestiż osiedla, jak szkoły (podstawowe, gimnazjum, do 1993 także liceum), uczelnie (niektóre wydziały uniwersytetu i szkoła oficerska) oraz szpitale.

Ciekawostki

• 24 czerwca 1978 roku na terenie Karłowic urodził się 35-milionowy obywatel Polski - Paulina Agata Zalewska
• Podczas remontu al. Jana Kasprowicza w 1993 natrafiono na pnie czarnych dębów sprzed kilku tysięcy lat
• Karłowice są miejscem, gdzie na przestrzeni kilkudziesięciu lat stacjonowały jednostki trzech armii: niemieckiej, radzieckiej a obecnie polskiej
• w Serbii znajduje się miasto, które również nosi nazwę "Karłowice"

Urzędy i instytucje

• Urząd pocztowy Wrocław 8
• Szkoła Podstawowa nr 83 im. Jana Kasprowicza
• Szkoła Podstawowa nr 20
• Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka
• Rzymskokatolicka Parafia pw. św. Antoniego (Franciszkanie)
• Dolnośląskie Centrum Pediatryczne im. Janusza Korczaka (obecnie część Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego przy ul. Koszarowej)
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny przy ul. Kamieńskiego
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego przy ul. Koszarowej
• Uniwersytet Wrocławski - wydział Nauk Społecznych (ul. Koszarowa) oraz częściowo wydziały Nauk Biologicznych, Biotechnologii oraz Nauk o Ziemi i Kształtowania Środowiska (ul. Przybyszewskiego)
• Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki
• Dolnośląski Oddział IPN
• Muzułmańskie Centrum Kulturalno Oświatowe

Komunikacja Zbiorowa

Linie autobusowe dzienne

• rejon Kasprowicza: A, 105, 116, 118, 119, 132, 246(nocny)
• rejon Kamieńskiego: K, 144, 247(nocny)
• łączy obie części osiedla: 130
• przez ulice graniczne: N, 128, 147, 903, 904, 905 (przez al. Kromera), 142, 908, 129 (przez ul. Żmigrodzką)
• poza tym przez Karłowice (pl. Daniłowskiego/Kasprowicza) przejeżdża wiele autobusów kursujących na liniach Psiego Pola i Śródmieścia, a mających zjazd do zajezdni przy ulicy Obornickiej (m. in. 141, 131, 139, 149, 128, N).

Linie tramwajowe

• rejon Kromera: 6, 11, 23 (kursowanie przywrócone po zakończeniu remontu mostów Warszawskich i placu Kromera)
• rejon Żmigrodzkiej: 1, 7, 8 i 15 (niektóre linie mogą być czasowo zawieszone)

Przypisy

Zobacz też

• Podział administracyjny Wrocławia
• Park Jana Kasprowicza
• Kościół Bożej Miłości we Wrocławiu