Katar
• całkowita
• wody śródlądowe
11 437 km²
0%
• całkowita
• gęstość zaludnienia
1 951 591▲
81 osób/km²
3 września 1971
Katar (arab. قطر), Państwo Katar (arab. دولة قطر) – państwo położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego (na półwyspie Katar) nad Zatoką Perską. Graniczy z Arabią Saudyjską.
Stolicą Kataru jest Ad-Dauha, inne większe miasta to Ar-Rajjan, Musajid, Al-Wakra, Chaur, Duchan, Umm Bab.
Katar jest państwem członkowskim LPA, WTO, OPEC oraz GCC. Społeczeństwo katarskie jest najbogatszym społeczeństwem świata (2010, ok. 90 tysięcy dolarów na mieszkańca)[1][2].
Ustrój polityczny
Katar to księstwo (emirat). Według tymczasowej konstytucji z 1971 głową państwa jest emir (z panującego rodu As-Sani). Władzę wykonawczą sprawuje powoływany przez emira rząd z premierem. 35-osobowa Rada Doradcza jest organem konsultacyjnym rządu. Nie ma parlamentu ani partii politycznych.
Podział administracyjny
Katar podzielony jest na 10 prowincji (mufhaz):
W celach statystycznych prowincje są dzielone na obszary (87 w roku 2004), a te z kolei na bloki.
Geografia
Powierzchnia państwa jest nizinna (wysokość 50–100 m), pustynna (pustynia piaszczysto-kamienista), w części północno-wschodniej zabagniona. Klimat zwrotnikowy wybitnie suchy. Średnia temperatura miesięczna od 17 °C w styczniu do 38–44 °C w sierpniu. Średnia roczna suma opadów ok. 80 mm. Epizodyczne ulewne deszcze w okresie od grudnia do lutego. Brak wód lądowych (jezior). Odsolona woda morska stanowi podstawę zaopatrzenia ludności w wodę. Roślinność pustynna. Linia brzegowa dobrze rozwinięta. Liczne przybrzeżne rafy koralowe.
Historia
Kraj jest rządzony przez ród al-Thani, który jest u władzy nieustannie od XVIII wieku. W historii kraju tylko dwa razy był on pod zaborami: w latach 1872–1916 był on wcielony do Turcji, a w latach 1916–1971 był okupowany przez Wielką Brytanię. Od 1971 tym wewnętrznie stabilnym krajem znów rządzi ród al-Thani.
W 1913 Turcja zrzekła się swoich roszczeń co do Kataru. Trzy lata później obszar ziem arabskich został podzielony pomiędzy dwa europejskie mocarstwa – Francję oraz Wielką Brytanię. W 1915 ostatni tureccy żołnierze opuścili Katar, a rok później na mocy katarsko-brytyjskiej umowy, Katar został protektoratem Wielkiej Brytanii. W zamian za ograniczone gwarancje bezpieczeństwa, szajch Kataru zobowiązał się nie utrzymywać stosunków dyplomatycznych z żadnym mocarstwem bez zgody rządu brytyjskiego. W 1939 odkryto złoża ropy naftowej, od 1949 rozpoczęto ich przemysłową eksploatację. 1 września 1971 następca tronu szajch Chalifa Ibn Hamad ogłosił pełną niepodległość Kataru. Dwa dni później układ z Wielką Brytanią z 1916 stracił moc, a Katar stał się państwem suwerennym. W tym samym miesiącu państwo to zostało przyjęte do ONZ.
20 marca 2011 Katar zadeklarował, że przyłączy się do operacji militarnej w Libii.
Gospodarka
Katarowi najwięcej dochodów przynosi wydobycie gazu ziemnego oraz ropy naftowej. Krajowy przemysł koncentruje się nie tylko na wydobywaniu tych surowców, ale i na ich przetwórstwie. W 1971 u wybrzeży emiratu odkryto największe złoże gazu ziemnego na świecie – tzw. Pole Północne – o zasobach sięgających 18 bilionów metrów sześciennych gazu[3], co uplasowało Katar, obok Rosji i Iranu, wśród trzech państw o największych zasobach gazu ziemnego na świecie. Katar jest obecnie największym eksporterem gazu ziemnego w postaci płynnej (LNG) na świecie. Katar rozwija tę technologię od 1997, gdy pierwszy transport LNG został wysłany do Hiszpanii[3]. Rozwija się ponadto hutnictwo żelaza i produkcja nawozów sztucznych. Użytki rolne stanowią 4,8% powierzchni kraju. Zastosowanie technologii nawadniania wysokiej klasy pozwala na uprawę warzyw i owoców na szeroką skalę. Modernizowane jest przetwórstwo ryb. Pomimo to większość żywności musi być importowana. Katar jest także ważnym centrum bankowości.
Sieć drogowa jest doskonale rozwinięta, podobnie transport lądowy i lotniczy. Państwo zapewnia pomoc socjalną i bezpłatną naukę wszystkim mieszkańcom. Liczba miejsc w istniejących w Katarze szkołach wyższych jest ograniczona, znacząca część młodzieży studiuje za granicą.
Produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca: 106,459 USD (dane z 2008 z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej). Bezrobocie – 0,5% (2009).
W 2015 Katar będzie gospodarzem Mistrzostw Świata w piłce ręcznej, natomiast w 2022 w piłce nożnej.
Demografia
- Grupy etniczne: Arabowie 40%, Pakistańczycy 18%, Hindusi 18%, Irańczycy 10%, inni 14%.
- Struktura wiekowa: 0-14 lat 23,7%; 15-64 lat 72,9%; ponad 65 lat 3,4%.
- Przyrost naturalny: 2,61‰.
- Struktura płci: 1,05 mężczyzn na 1 kobietę.
- Śmiertelność niemowląt: 18,61 zgonów na tysiąc urodzeń (2005).
- Średnia długość życia: 73,67 lat.
- Długość życia mężczyzn: 71,15 lat.
- Długość życia kobiet: 76,32 lat.
- Współczynnik dzietności: 2,87 dzieci na jedną kobietę.
Religia (2000)
- Islam: 79,43%.
- Hinduizm: 7,2%.
- Katolicyzm: 5%.
- Protestantyzm: 4,1%.
- Gł.:anglikanizm i pentekostalizm.
- Buddyzm: 1,8%.
- Prawosławie: 0,7%.
- Bahaizm: 0,2%.
- Inne:
Kultura
W Katarze swoją siedzibę ma najbardziej znana arabska telewizja Al-Dżazira.
Kultura Kataru tak jak w innych krajach arabskich zdominowana jest przez islam. Obowiązują normy obyczajowości muzułmańskiej, aczkolwiek daje się zauważyć stopniową liberalizację w tej kwestii[5].
Emirowie Kataru
Dynastia As-Sani:
- Muhammad ibn Thani (1868–1878)
- Kasim ibn Muhammad As-Sani (1878–1913)
- Abdullah ibn Kasim As-Sani (1913–1949)
- Ali ibn Abdullah As-Sani (1949–1960)
- Ahmad ibn Ali As-Sani (1960–1972)
- Chalifa ibn Ahmad As-Sani (1972–1995)
- Hamad ibn Chalifa As-Sani (1995 – nadal)
Katar a Polska
Polska planuje od 2014 importować gaz ziemny (LNG) z Kataru – ma on być sprowadzany gazowcami do gazoportu w Świnoujściu.
Bibliografia
- K. Górak-Sosnowska, R. Czulda: Państwo Katar. Gospodarka – Polityka – Kultura, Łódź 2009
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Arabianbusiness: Qatar now world's richest nation, says IMF
- ↑ Qatar richest in the world, says report
- ↑ 3,0 3,1 Wawrzyniec Smoczyński. Emirat na gazie. „Polityka”, s. 34-35, 2009-08-08 (pol.). [dostęp 2009-12-21]..
- ↑ [1]. Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona i Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.
- ↑ Kultura – odyssei.com