Kobieta – określenie osobnika płci żeńskiej z rodzaju Homo. Kobieta różni się od mężczyzny budową morfologiczną i anatomiczną. Owulacja u kobiety pojawia się co około 28 dni (w cyklu miesiączkowym), niezależnie od pory roku, co wyróżnia ją spośród większości samic ssaków.

Anatomia kobiety

Różnice w budowie anatomicznej między kobietą a mężczyzną dotyczą narządów rozrodczych oraz sylwetki ciała (zob. też dymorfizm płciowy):

• Dojrzała kobieta posiada w pełni wykształcone gruczoły sutkowe, służące do karmienia.
• Średnia wzrostu i wagi kobiet jest niższa niż u mężczyzn.
• Wielkość mózgoczaszki kobiet oraz ich współczynnik encefalizacji są mniejsze niż u mężczyzn^[1]
• Kobiety posiadają delikatniejsze, mniej intensywnie zaznaczone owłosienie skóry
• Miednica kobiety jest proporcjonalnie szersza niż miednica mężczyzny, co umożliwia ciążę i poród.

Psychika kobiety

Istnieje wiele różnych teorii naukowych dotyczących faktu występowania, zakresu i rozmiaru różnic psychicznych pomiędzy kobietami i mężczyznami.

Zgodnie z przewidywaniami psychologii ewolucyjnej w procesie ewolucji pojmowanym zgodnie z hipotezą łowiecką ukształtowały się odrębne mechanizmy psychiczne u kobiet i mężczyzn:

• Kobiety słabiej niż mężczyźni orientują się w przestrzeni względem kierunku i odległości, lepiej natomiast zapamiętują i lokalizują umiejscowione w przestrzeni obiekty. Tworząc mapy poznawcze, dla kobiet istotne jest rozmieszczenie punktów orientacyjnych i regionów, natomiast dla mężczyzn rozkład ścieżek i ulic. Psychologia środowiskowa tłumaczy te różnice większą pewnością siebie mężczyzn^[2]. W psychologii ewolucyjnej natomiast tłumaczy się te różnice tym, że wraz z podziałem pracy jaki pojawił się wraz z rozwojem łowiectwa obok zbieractwa^[3], umiejętności orientacji przestrzennej mężczyzn wykształcały się w trakcie polowań czasów łowieckich^[4].
• Przy doborze partnera kobiety wybierają mężczyzn wyższego wzrostu, pracowitszych i o wysokiej inteligencji^[5].
• Kobiety, postrzegając problemy i formy, częściej uwzględniają wieloelementowość obiektów, praktycznie od razu obserwują oraz analizują szczegóły, a dopiero potem skupiają uwagę na całości problemu lub obiektu.

Innym punktem widzenia jest podejście kulturowe, które zakłada, iż role społeczne są internalizowane w procesie socjalizacji. Społecznymi aspektami płci zajmuje się dziedzina gender studies.

Pozycja kobiety społeczna w różnych systemach cywilizacyjno-kulturowych

Wyznaczniki

Na społeczną pozycję kobiet wpływają:

• znaczenie pokrewieństwa "po kądzieli" – i to zarówno sposób określania pokrewieństwa (patrylinearny lub matrylinearny), jak konsekwencje spadkowe tegoż, czyli czy kobieta ma prawo dziedziczyć, w jakim stopniu, czy można dziedziczyć po matce lub krewnych matki, itd. Znaczenie pokrewieństwa po matce w judaizmie nie oznacza automatycznie wysokiej pozycji kobiety w społeczeństwie ortodoksyjnych Żydów, jej ograniczony dostęp do różnych wymiarów sfery publicznej wyklucza to bowiem;
• samodzielna podmiotowość prawna kobiety;
• prawo kobiety do decydowania o własnym małżeństwie i własnej rozrodczości;
• dostęp do sfery publicznej:
  • do edukacji
  • do polityki (np. bierne i czynne prawo wyborcze)
  • do ważnych funkcji gospodarczych
  • do kultury, imprez i wydarzeń publicznych, jako odbiorca i jako twórca
  • do praktyk i funkcji religijnych
  • do pracy zawodowej (poza gospodarstwem domowym) – a w tym zakresie także to, czy jej zarobki są równe zarobkom mężczyzny na podobnym stanowisku, czy nie.

Podziału ról, polegający na wypełnianiu przez kobiety obowiązków w gospodarstwie domowym, przez mężczyzn zaś czynności związanych z zapewnianiem środków egzystencji, nie oznacza automatycznie niższej pozycji kobiety w danym społeczeństwie – wiele tak skonstruowanych społeczeństw plemiennych jest matriarchalnych lub egalitarnych.

Związek z pozycją kobiety ma stopień stratyfikacji społecznej, to znaczy w społeczeństwach o strukturze horyzontalnej sytuacja kobiety jest zwykle lepsza, niż w tych o strukturze bardzo ustratyfikowanej, choć i to nie jest żelazną regułą.

Historia kobiet

 Osobny artykuł: Historia kobiet.

Zobacz też

• samica
• matriarchat
• feminizm
• gender

Przypisy