Krosno

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta na Podkarpaciu. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Państwo  Polska Województwo podkarpackie Powiat miasto na prawach powiatu Prawa miejskie ok. 1342 Prezydent miasta Piotr Przytocki Powierzchnia 43,48 km² Wysokość 260 m n.p.m. Ludność (2009)
• liczba
• gęstość
47 534[1]
1 093 os./km² Strefa numeracyjna
13 Kod pocztowy 38-400 Tablice rejestracyjne RK
Położenie na mapie Polski

Krosno
49°40′56″N 21°45′57″E / 49.68222, 21.76583Na mapach: 49°40′56″N 21°45′57″E / 49.68222, 21.76583 TERC
(TERYT) 186101 1 SIMC 0952410 Hasło promocyjne: Niepowtarzalne miasto w wyjątkowym miejscu
Urząd miejski
ul. Lwowska 28a, ul. Staszica 2
38-400 Krosno Multimedia w Wikimedia Commons Wiadomości w Wikinews Hasło Krosno w Wikisłowniku Strona internetowa
Krośnieński rynek nocą
Ratusz i studnia na krośnieńskim rynku
Krośnieńskie podcienie nocą
Kościół Kapucynów
Kościół Farny
Budynek Orbisu w Krośnie
Pomnik Józefa Piłsudskiego
Wieża Kościoła Farnego
Południowe podcienia
Kościół oo.Franciszkanów w Krośnie
"Kopernik" – budynek I LO
"Kopernik" – budynek I LO
Pomnik Mikołaja Kopernika
Rynek
Rynek

Krosno (ukr. Коросно) – miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim, siedziba władz powiatu krośnieńskiego.

Siedziba instytucji o zasięgu ponadlokalnym: Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych, Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii, Okręgowej Komisji Wyborczej, Sądu i Prokuratury Okręgowej, Okręgowego Urzędu Górniczego, Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, Urzędu Celnego, Instytutu Nafty i Gazu oraz Radiowo Telewizyjnego Centrum Nadawczego na Suchej Górze.

Stolica województwa krośnieńskiego od 30 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 r.

Znajduje się w Euroregionie Karpackim, w skład którego wchodzą przygraniczne tereny Polski, Słowacji, Ukrainy, Węgier i Rumunii.

Geografia

Krosno – miasto w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, przy ujściu potoku Lubatówki do Wisłoka, na obszarze Kotliny Jasielsko-Krośnieńskiej, wchodzącej w skład Pogórza Środkowobeskidzkiego, określanego jako Beskid Niski. Krosno określano jako "parva Cracovia" – czyli "mały Kraków", dlatego, że krośnieński Rynek z renesansowymi sukiennicami kojarzył się z krakowskim Starym Miastem, a także ze względu na wysoki poziom życia umysłowego miasta. O celowości porównywania do Krakowa świadczy umieszczenie widoku Krosna, w miedziorycie Georga Brauna (1541-1622) i Franza Hogenberga (ok. 1535-1590), w dziele Civitates orbis terrarum (Miasta świata wydanym w 1617 r. w Kolonii), w towarzystwie: Krakowa, Poznania, Warszawy, Zamościa, czy w dziele: Andreasa Cellariusa (1596-1665) z 1659 r. "Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithuanie Novissima Descriptio", wydanym w Amsterdamie.

Kotlina Krośnieńska od zachodu graniczy z doliną Jasiołki i niewielkimi przełęczami, z Kotliną Jasielską, a na wschodzie łączy się doliną Wisłoka i z Kotliną Zarszynską. Nad Krosnem wznosi się od północy tzw. Pasmo Odrzykońskie, z wyróżniającymi się kulminacjami Królewskiej Góry (554 m n.p.m.) i Suchej Góry (585 m n.p.m.). U podnóża pierwszej, znajduje się Zamek "Kamieniec", a na szczycie drugiej wieża przekaźnikowa stacji telewizyjnej. Do krośnieńskiego bogactwa oprócz ropy naftowej, piaskowca, glinek, zaliczamy źródła mineralne, które występują w dzielnicy Białobrzegi, jako siarkowo-wodorowe, na Zawodziu siarczany i solanki o dużym stężeniu, oraz w innych dzielnicach solanki o różnym składzie chemicznym.

Krosno – w widłach Wisłoka i Lubatówki, stanowiło regularny, zwarty układ urbanistyczny z czworokątnym Rynkiem i wychodzącą z niego rozplanowaną siecią ulic. Z Rynku wybiegały symetrycznie w kierunkach na południe i północ po trzy ulice, które zbiegały się przy bramach miejskich.

Krosno urzeka pięknem średniowiecznych kościołów i zabytkowych kamieniczek, usytuowanych głównie w obrębie Rynku, który mieści się na wzniesieniu ok. 277 m n.p.m.Krosno należy do Zagłębia Naftowego Jasielsko-Krośnieńskiego i słynie też z hut szkła i z lotnictwa.

Historia

 Osobny artykuł: Historia Krosna.

Zabytki

Zabytkowe kościoły

Edukacja

Przedszkola

  • Prywatne Przedszkole "Tęczowa Kraina"
  • Przedszkole Miejskie Nr 1
  • Przedszkole Miejskie Nr 2
  • Przedszkole Miejskie Nr 3
  • Przedszkole Miejskie Nr 4
  • Przedszkole Miejskie Nr 5
  • Przedszkole Miejskie Nr 8
  • Przedszkole Miejskie Nr 10
  • Przedszkole Miejskie Nr 11

Szkoły podstawowe

  • Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I st. im. I. J. Paderewskiego w Krośnie
  • Zespół Szkół nr 2 w Krośnie
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Marii Konopnickiej
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. E.Kolanki w Krośnie
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Pawła II
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 7 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Krośnie
  • Szkoła Podstawowa nr 8 im. "Dar Górników" w Krośnie
  • Szkoła Podstawowa nr 10 im. kpt. Stanisława Betleja
  • Szkoła Podstawowa nr 12 w Krośnie
  • Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 14 im. Polskich Olimpijczyków w Krośnie
  • Szkoła Podstawowa nr 15 w Krośnie

Gimnazja

  • Miejski Zespół Szkół Nr 5 Gimnazjum Nr 1 i Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej w Krośnie
  • Gimnazjum nr 2 w Krośnie
  • Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi nr 3 im. Polskich Olimpijczyków w Krośnie
  • Gimnazjum nr 5 w Krośnie
  • Katolickie Gimnazjum Zgromadzenia Świętego Michała Archanioła
  • Zespół szkół nr 4 w Krośnie (połączenie Gimnazjum nr 4 i Szkoły Podstawowej nr 15)
  • Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna II st. im. I. J. Paderewskiego w Krośnie

Szkoły ponadgimnazjalne

Szkoły dla dorosłych i policealne uzupełniające

  • Zespół Szkół Kształcenia Ustawicznego
  • Policealne Studium Zawodowe "Wszechnica"
  • Policealna Szkoła Detektywów i Pracowników Ochrony "O'CHIKARA"
  • Wieczorowa Szkoła Policealna Pracowników Służb Społecznych
  • Podkarpackie Towarzystwo Edukacji Alternatywnej "Wszechnica"

Szkolnictwo wyższe

  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Krośnie
  • Państwowe Pomaturalne Studium Kształcenia Animatorów Kultury i Bibliotekarzy w Krośnie
  • Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Oddział w Krośnie
  • Niepubliczna Szkoła Biznesu
  • Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Oddział w Krośnie

Sport

Obiekty sportowe

Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji

  • tor speedrowerowy
  • przy ulicy Bursaki
    • Hala Sportowo-Widowiskowa
    • zespół basenów otwartych
    • otwarte lodowisko w zimie
    • korty tenisowe
    • stadion lekkoatletyczny i do piłki nożnej
  • przy ulicy Legionów
    • mała hala widowiskowo-sportowa
    • stadion z torem żużlowym i boiskiem piłkarskim
    • korty tenisowe
  • przy ulicy Rzeszowskiej
    • basen kryty (długość 25 m)
    • boisko do piłki nożnej (90 x 48) + bieżnia żużlowa
  • przy ulicy Wojska Polskiego
    • międzyszkolny basen kryty (długość 25 m)
  • Czarnorzeki
    • wyciąg narciarski

W najbliższych latach budowa i modernizacja kompleksu sportowo-rekreacyjnego przy ulicy Bursaki. Oprócz tego w Krośnie znajduja się mniejsze, najczęściej przyszkolne boiska.

Kluby sportowe


Kultura

Najważniejsze grupy, zespoły, stowarzyszenia i kluby Krosna

  • Teatr dramatyczny "itd..." (3 grupy: starsza, średnia, młodsza)- zmienne składy zależnie od wieku
  • Teatr dramatyczno-wokalny "The Great Insomnia" - od marca 2012 nieaktywny ( uczniowie licealni)- stały zamknięty skład
  • Grupa teatralno-taneczno-wokalna "Kleks" (4 grupy dziecięce)- zmienne składy zależnie od wieku
  • Teatr dramatyczny "Marysia" ( uczniowie I LO)- zmienny skład zaleznie od nowego roku szkolnego
  • Teatr akrobatyczno-widowiskowy "Teatr na bruku" (zróżnicowana wiekowo grupa)- zmienny skład każdego lata
  • Teatr dramatyczno-widowiskowy "S.T.R.A.C.H." ( licealiści i studenci)- stały skład (z wyjątkami)
  • Teatr dramatyczny "Teatr z fleszem" (uczniów klas IV, V, VI szkół podstawowych)- zmienny skład zależny od wieku
  • Zespół teatralno-taneczny "Radosna Rodzinna Akademia Teatralna" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zależnie od wieku
  • Zespół wokalno-instrumentalny "Stowarzyszenie Kultury Dzieci i Młodzieży DYSONANS" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zależnie od wieku
  • Studio piosenki "SWING" (uczniowie gimazjalni i licealni)- zmienny skład zleżnie od wieku
  • Klub literacko-promotorski "KLUB Literacki RCKP" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
  • Studio ruchowo-baletowe "Studio Ruchu" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zaleznie od wieku
  • Pracownia artystyczna "Pracownia Grafiki Tradycyjnej" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
  • Pracownia artystyczna "Otwarta Pracownia" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
  • Klub aktywizujący "Klub Seniora" (seniorzy)- stały skład + nowi członkowie
  • Klub fotograficzny "Fotoklub" (młodzież i dorośli)- stały skład + nowi członkowie
  • Chór mieszany "ECHO" (zróżnicowana wiekowo grupa)- część składu stała, część zmienna
  • Kapela ludowa "BIAŁOBRZEŻANIE" (dorośli)- stały skład + nowi członkowie
  • Orkiestra dęta "Miejska Górnicza Orkiestra Dęta" (zróżnicowana wiekowo grupa)- stały skład + nowi członkowie
  • Grupa baletowa bez nazwy (2 grupy: starsza i młodsza)- zmienny skład zależnie od wieku
  • Zespół muzyczny "EURO BAND BLUES" (promocja młodych talentów)- zmienny skład
  • Zespół muzyczny "GRUBA BERTA" (młodzież i dorośli)- stały skład + nowi członkowie
  • Zespół muzyczny "INTIA" (młodzież i dorośli)- stały skład
  • Zespół muzyczny "LEAERS LIE" (młodzież i dorośli)- stały skład
  • Zespół muzyczny "SKYANGER" (młodzież i dorośli)- stały skład
  • Zespół śpiewaczy ludowych "KAMRATKI" (dorośli)- stały skład + nowi członkowie
  • Zespół tańca współczesnego "STRECZ" (młodzież)- zmienny skład zależnie od wieku
  • Zespół taneczny "CRAZY DANCE" (młodzież- wyłącznie dziewczęta)- zmienny skład zależnie od wieku
  • Zespół taneczny "TĘCZA" (dzieci i młodzież)- zmienny skład zeleżnie od wieku
  • Klub dyskusyjny "Elizjum" (młodzież i dorośli)- częściowo zmienny zależnie od wieku, częściowo stały skład

Media

Stacje radiowe

Stacje telewizyjne

  • Stacje telewizyjne emitujące lokalne programy skierowane do mieszkańców Krosna:
    • TVP Rzeszów
    • TV Obiektyw (dwa kanały, jeden informacyjno-dokumentalny, drugi reklamowy)

Kościoły i związki wyznaniowe

Administracja

Krosno posiada dwa rodzaje jednostek pomocniczych gminy. Miasto jest podzielone administracyjnie na 6 dzielnic i 6 osiedli[3].

Transport

Tranzyt

Przez Krosno przebiegają:

Lotniska

Hangar na lotnisku w Krośnie

Lotnisko w Krośnie

Jest to jedno z największych lotnisk trawiastych w Europie, które należy od 2008 roku do miasta Krosna, a jest użytkowane przez Aeroklub Podkarpacki. Obecnie trwają prace związane z pozyskaniem funduszy na wybudowanie pasa startowego dla samolotów pasażerskich oraz terminalu odpraw.

Lotnisko Międzynarodowy Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka

Najbliższe lotnisko obsługujące linie pasażerskie znajduje się w stolicy województwa podkarpackiego w Rzeszowie, które posiada drugi co do długości pas startowy w Polsce.

Komunikacja międzynarodowa, międzymiastowa i powiatowa

Krosno posiada dobrze rozwiniętą sieć połączeń międzymiastowych, które realizuje głównie PKS SA w Krośnie (m.in. Warszawa, Łódź, Kraków, Lublin, Rzeszów) oraz poprzez prywatnych przewoźników.

Komunikacja międzynarodowa jest realizowana poprzez połączenia obsługiwane przez biura podróży.

Kolej

Linia kolejowa biegnąca z Jasła do Zagórza jest niezelektryfikowana. Obsługę połączeń pasażerskich realizuje spółka Przewozy Regionalne, która jest dofinansowywana ze środków samorządu województwa oraz Ministerstwa Infrastruktury RP. W Krośnie znajdują się przystanki kolejowe:

Ruch pociągów pasażerskich odbywa się w kierunkach Zagórz - Rzeszów Główny i z powrotem oraz na międzynarodowych trasach: Rzeszów Główny - Medzilaborce (na Słowacji) oraz Jasło – Chyrów (na Ukrainie) i z powrotem[4].

Komunikacja miejska

 Osobny artykuł: MKS Krosno.

Gospodarka

Według danych GUS za rok 2005 dochód na jednego mieszkańca w Krośnie wynosił 3100,30 zł co daje 105,30% średniej krajowej w 2005 roku. W tym samym czasie stopa bezrobocia wynosiła 6,5%[5].

W mieście działają 2 centra handlowe[6], 1 galeria handlowa[7], 16 dyskontów spożywczych[8], 6 marketów budowlanych[9].

Zakłady pracy

Lista ważniejszych firm:

  • Krośnieńskie Przedsiębiorstwo Budowlane w Krośnie S.A. (KPB SA)
  • Volkswagen GABŁO
  • Skoda "AUTO ROBERT MIŚ"
  • Renault Krosno Zodiac Witold Gut sp. z o.o.
  • JYSK Sp. z o.o.
  • Nowy Styl Group
  • Zakład Urządzeń Naftowych "Naftomet" Sp. z o.o.
Krośnieńskie Huty Szkła "Krosno"
  • Krośnieńskie Huty Szkła "Krosno" SA
  • "Makora" Krośnieńska Huta Szkła Sp. z o.o.
  • Huta Szkła Józefina
  • BWI Poland Technologies Sp. z o.o. oddział w Krośnie (dawniej Delphi)
  • FA Krosno Sp. z o.o.
  • "Goodrich Krosno" Sp. z o.o.
  • "WSK" PZL-Krosno SA
  • Eurocash. Sp. z o.o.
  • Krośnieńskie Fabryki Mebli „KROFAM” Sp. z o.o.
  • Galeria Portius
  • Galeria Full Market
  • Galeria EliJot
  • Galeria Zawodzie
  • Merkury Market
  • Grupa Panmar Krosno – Okręgowa Stacja Kontroli Pojazdów, Dystrybucja Opału
  • Hotel Portius ***
  • Hotel NAFTA KROSNO ***
  • Cellfast Krosno SA
  • Hector Metal Stamping
  • PGNiG S.A. - Ośrodek Kopalń Krosno - Siedziba
  • CB INWEST - Kompleks Handlowy Zręcińska 4 ***
  • ICAR Regeneracja Turbosprezarek

Krośnianie

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Krosnem.
 Zobacz też: Starostowie krośnieńscy.

Honorowi Obywatele Miasta Krosna

Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie

Miasta zaprzyjaźnione

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, stan 31.12.2009
  2. ↑ Krośnieńskie Stowarzyszenie Modelarzy Lotniczych
  3. ↑ UM Krosno: Dzielnice i osiedla (pol.). [dostęp 2011-06-14].
  4. ↑ Przewozy Regionalne
  5. ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  6. ↑ CH Elijot, CH Full Market
  7. ↑ Galeria Portius,
  8. ↑ Intermarché, Biedronka (2), Carrefour Express (3), Lidl (2), S-8 + galeria, FRAC, Delikatesy Centrum, Plus, Zielony Koszyk, Atos, SEZAM, 5 minut
  9. ↑ MAXPOL, Merkury Market, Mrówka – KPB, Kleberg (2)

Bibliografia

  • Krosno – studia z dziejów miasta i regionu, T. I, red. Garbarcik J., Kraków 1972
  • Krosno – studia z dziejów miasta i regionu, T. II, red. Garbarcik J., Kraków 1973
  • Krosno – studia z dziejów miasta i regionu, T. III, red. Cynarski St., Kraków 1995
  • Sarna W. ks.: Opis powiatu krośnieńskiego pod względem geograficzno-historycznym. Józef Styfi. Przemyśl 1898. Reprint: Wyd. Roksana oraz Muzeum Okręgowe w Krośnie. Krosno 1997
  • Rączy E.: Ludność żydowska w Krośnie do 1919, Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 9, Krosno 1995
  • Rączy E.: Ludność żydowska w Krośnie 1919-1939, Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 13, Krosno 1997
  • Rączy E.: Ludność żydowska w Krośnie 1939-1946, Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 15, Krosno 1999
  • Kuropatnicki E. A. hr.: Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi, Wojciech Manecki. Lwów 1858, Reprint: Wyd. Roksana oraz Muzeum Okręgowe w Krośnie. Krosno 1998
  • Orłowicz M.: Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim. Książnica Polska. Lwów 1919, Reprint: Ruthenus Rafał Barski. Krosno 2002
  • Maczek S.: Od podwody do czołga. Wspomnienia wojenne 1918-1945, Ossolineum, Wrocław 1990
  • Czajkowski J.: Z dziejów szpitala krośnieńskiego 1901-1946, Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 12, Krosno 1997
  • Czajkowski J.: Z dziejów szpitala krośnieńskiego 1946-1995, Biblioteka Krośnieńska, zeszyt 14, Krosno 1998
  • Nieć J.: Rzeszowskie za Sasów. Szkic historyczny, Towarzystwo Regionalne Ziemi Rzeszowskiej, Rzeszów 1938
  • Wojnar T., Kyc A.: Tradycja i współczesność. Monografia Krośnieńskich Hut Szkła "Krosno" SA 1923-1998, KHS "Krosno" SA. Krosno 1998

Linki zewnętrzne