Krzysztof Kieślowski

Skocz do: nawigacji, szukaj
Odznaczenia Multimedia w Wikimedia Commons Krzysztof Kieślowski w Wikicytatach
Popiersie Krzysztofa Kieślowskiego w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach
Portret Krzysztofa Kieślowskiego w galerii osobowości kultury Warszawy XX w.
Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd
Grób na warszawskich Powązkach

Krzysztof Kieślowski ?/i (ur. 27 czerwca 1941 w Warszawie, zm. 13 marca 1996 tamże) – polski reżyser filmowy.

Biografia

Wczesne lata

Krzysztof Kieślowski urodził się 27 czerwca 1941 r. w Warszawie. Komentarz Kieślowskiego:

.

Dzieciństwo reżysera upłynęło pod znakiem licznych przeprowadzek. Zdarzało się, że w ciągu jednego roku uczęszczał do kilku szkół. Częste zmiany miejsca zamieszkania podyktowane były zmianami sanatoriów, w których ojciec Kieślowskiego leczył się z gruźlicy. Roman Kieślowski zmarł w 1957 r. po trwających 20 lat zmaganiach z chorobą. Komentarz Kieślowskiego:

.

Edukacja

W latach 1957-1962 Krzysztof Kieślowski uczęszczał do Państwowego Liceum Techniki Teatralnej. Działał m.in. jako garderobiany w Teatrze Współczesnym. Miał wówczas styczność z najwybitniejszymi polskimi aktorami, którzy w przyszłości stawali się członkami obsady jego filmów. Komentarz Kieślowskiego:

.

W okresie nauki w szkole średniej, przyszłego reżysera zafascynowała scena. Niemal każdego dnia uszczęszczał na przedstawienia w teatrach: Ateneum, Dramatycznym oraz Współczesnym. Czasy licealne stały się po latach dla Kieślowskiego inspiracją do stworzenia filmu Personel.

Miłość jaką Kieślowski darzył teatr, spowodowała iż zapragnął zostać reżyserem teatralnym. Jednak na ten kierunek przyjmowani byli wyłącznie absolwenci innych szkół, wobec czego zdecydował się zdawać na reżyserię filmową. W Łódzkiej Szkole Filmowej, na którą dostał się za trzecim podejściem, uczył się w latach 1964-1968. W okresie tym zrealizował szereg etiud fabularnych i dokumentalnych, jak chociażby: Tramwaj (1966) oraz Koncert życzeń (1967). Komentarz Kieślowskiego:

.

5 lutego 1970 Kieślowski uzyskał dyplom magistra sztuki za pracę teoretyczną, napisaną pod kierunkiem Jerzego Bossaka - Film dokumentalny a rzeczywistość, a także za dwa filmy dokumentalne: Zdjęcie (1968) oraz Z miasta Łodzi (1969), które zrealizował pod opieką Kazimierza Karabasza. Obraz Zdjęcie to również debiut telewizyjny Kieślowskiego. Z kolei Z miasta Łodzi to jego pierwszy film zrealizowany w Wytwórnii Filmów Dokumentalnych w Warszawie.

Kariera reżyserska

Po ukończeniu studiów zajął się filmem dokumentalnym. W 1971 Kieślowski został członkiem Stowarzyszenia Filmowców Polskich, w którym to w latach 1978-1981 piastował stanowisko wiceprezesa. Od 1974 dożywotnio należał do Zespołu Filmowego Tor. W tym zespole zrealizował swój debiutancki pełnometrażowy film fabularny Personel, który zdobył pierwszą nagrodę na Festiwalu Filmowym w Mannheim. W Torze również stworzył pełnometrażowy film kinowy - Blizna (1976) oraz uważany za jedno z najwybitniejszych dzieł nurtu tzw. kina moralnego niepokoju - Amator (1979).

W latach 70. rozpoczęłą się stała współpraca Kieślowskiego z Telewizją Polską. Realizował dla niej dokumenty oraz widowiska teatralne (m.in. Dwoje na huśtawce w 1977 oraz Kartotekę w 1978).

W 1982 za pośrednictwem Hanny Krall, Kieślowski nawiązał znajomość z prawnikiem Krzysztofem Piesiewiczem. Od tej pory ich obu łączyła przyjaźń oraz współpraca. Stworzyli wspólnie scenariusze do niemal wszystkich filmów Kieślowskiego, poza jednym - Siedem dni w tygodniu (1988). Pierwszym ich wspólnym dziełem był obraz Bez końca (1985), natomiast ostatnim - Trzy kolory. Czerwony (1994). Od Bez końca rozpoczęła się także współpraca oraz przyjaźń Kieślowskiego z kompozytorem Zbigniewem Preisnerem.

W 1988 nakręcił dla Telewizji Polskiej dziesięcioodcinkowy cykl filmów pt. Dekalog. Seria ta była wyświetlana przez wiele sieci telewizyjnych na świecie i zyskała bardzo pochlebne recenzje krytyków filmowych. Kinowa wersja Dekalogu V – Krótki film o zabijaniu otrzymała nagrodę Felixa w 1988 jako pierwszy europejski film fabularny uhonorowany tym wyróżnieniem.

W 1990 został honorowym członkiem Brytyjskiego Instytutu Filmowego za wybitny twórczy wkład do kultury ruchomego obrazu.

Po sukcesie Dekalogu nakręcił kilka filmów we Francji, mimo że nie znał języka francuskiego. Gdy ukończył pracę nad trylogią Trzy kolory, zapowiedział zakończenie kariery reżyserskiej.

W latach 1993-1996 wykładał reżyserię na swojej macierzystej uczelni.

W 1995 otrzymał nominację do Oscara za scenariusz i reżyserię Czerwonego. W tym samym roku został członkiem Akademii Filmowej w USA.

Wiosną 1995 r. wieloletni asystent Kieślowskiego - Krzysztof Wierzbicki, zrealizował film dokumentalny I'm so-so..., z udziałem ich obu. Dokument ten miał formę rozmowy z Kieślowskim i stanowił omówienie życiorysu reżysera oraz całokształtu jego dorobku reżyserskiego.

Śmierć i pogrzeb

Kieślowski zmarł w trakcie operacji, która była konsekwencją ataku serca. 19 marca 1996[2] został pochowany na warszawskich Powązkach.

Ogólna charakterystyka twórczości

Zajął się fabułą już jako uznany twórca dokumentalny, początkowo jego filmy fabularne były realizowane w sposób inspirowany technikami dokumentalnymi (Personel, Amator, Przypadek).

Z czasem jednak zaczął się oddalać od stylistycznego realizmu paradokumentalnego i stopniowo redukować szczegóły obyczajowe jako mogące rozpraszać widza przesłaniając filozoficzną i metafizyczną treść filmów. Przełomowy jest tu serial telewizyjny Dekalog i kinowe wersje dwóch jego odcinków czyli Krótki film o miłości i Krótki film o zabijaniu. Następne filmy zrealizował już na Zachodzie, we Francji i Szwajcarii. Jest to Podwójne życie Weroniki i trylogia Trzy kolory, zrealizowane przez niego przy zupełnej nieznajomości języka francuskiego. Kreacyjność kamery, konsekwencja plastyczna i niezwykła precyzja konstrukcji fabularnej to cechy, które najbardziej pokazują, jak bardzo oddalił się od technik dokumentalnych.

W swych filmach często wykorzystywał muzykę Zbigniewa Preisnera, scenariusze zaś, od 1984 roku, współtworzył wyłącznie z Krzysztofem Piesiewiczem. Zazwyczaj do swoich filmów zapraszał aktorów, z którymi współpracował przy wcześniejszych produkcjach: w sześciu jego filmach wystąpił Jerzy Stuhr, w czterech Aleksander Bardini, w trzech Marzena Trybała i Jerzy Trela, a ponad dwudziestu polskich aktorów pojawiło się w dwóch różnych fabularnych filmach Kieślowskiego. W dwóch jego filmach – w obu grając główną rolę – wystąpiła również francuska aktorka Irene Jacob. Natomiast Artura Barcisia, wykorzystał w epizodycznych rolach aż w dziewięciu odcinkach Dekalogu. W trzech różnych filmach zagrali u niego trzej znani polscy reżyserzy: Juliusz Machulski (Personel), Agnieszka Holland (Blizna) i Krzysztof Zanussi (Amator).

Twórczość Kieślowskiego została otoczona prawdziwym kultem w Iranie. Jak pisze Marek Kęskrawiec w książce Czwarty pożar Teheranu (str. 183), irańskie sklepy z filmami na honorowych miejscach trzymają zarówno Dekalog, jak Trzy kolory czy Podwójne życie Weroniki. Prawdopodobnie najważniejszą przyczyną jest realizm, połączony z metafizyką, obecny u Kieślowskiego i zarazem charakterystyczny dla twórczości współczesnych irańskich reżyserów, jak Abbas Kiarostami czy Majid Majidipotrzebne źródło.

Życie prywatne

21 stycznia 1967[3] ożenił się z Marią Cautillo, z którą miał córkę Martę (ur. 1972).

Patron

Imieniem Krzysztofa Kieślowskiego nazwano sporą liczbę instytucji, między innymi Wydział Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, licea (V LO w Zielonej Górze, XXIX LO w Krakowie, XXXIV LO w Łodzi) oraz gimnazja (nr 36 w Warszawie, nr 36 w Łodzi i Publiczne Gimnazjum w Mieroszowie). W niektórych z tych szkół obchodzone są dni poświęcone patronowi. Od 21 maja 2010 imię reżysera zyskała jedna z par pociągów interREGIO kursujących między Warszawą i Łodzią[4].

Ważniejsze nagrody

Był dwukrotnie nominowany do Oscara (za film Trzy kolory. Czerwony) oraz trzykrotnie do Złotej Palmy (za Trzy kolory. Czerwony, Podwójne życie Weroniki oraz Krótki film o zabijaniu). Trzykrotnie nominowany do BAFTY, laureat Złotego Lwa (1993) na MFF w Wenecji i Srebrnego Niedźwiedzia (1994) na MFF w Berlinie.potrzebne źródło

W 1993 został odznaczony francuskim Orderem Sztuki i Literatury[5][6].

Ciekawostki

Kieślowski napisał tekst piosenki pt. Zabijaj, zabijaj, którą wykonano w ostatniej części Dekalogu[7].

Filmografia

Filmy dokumentalne

Spektakle Teatru Telewizji

Filmy fabularne

Pośmiertne

Na podstawie jego scenariuszy (napisanych niejednokrotnie wraz z Krzysztofem Piesiewiczem) powstały filmy:

Inne

Można zobaczyć go jako statystę w filmach Niebieskie jak Morze Czarne oraz Przepraszam, czy tu biją?.

Bibliografia

  • Amiel, Vincent. (1995). Kieslowski. Paris: Editions Payot and Rivages. ISBN 2-86930-992-9.
  • Andrew, Geoff. (1998). The Three Colours trilogy. London: BFI Publishing. ISBN 0-85170-569-3.
  • Attolini, Vito. (1998). Krzysztof Kieślowski. Taranto: Barbieri. ISBN 88-86187-34-3.
  • Bleeckere, Sylvian de. (1994). Levenswaarden en levensverhalen: een studie van de decaloog van Kieslowski. Leuven: Acco. ISBN 90-334-2852-0.
  • Campan, Veronique. (1993). Dix breves histoires d'image: le Decalogue de Krzysztof Kieslowski. Paris: Presses de la Sorbonne nouvelle. ISBN 2-87854-041-7.
  • Coates, Paul. (1999). Lucid Dreams: The Films of Krzysztof Kieślowski. Wiltshire: Flicks Books. ISBN 0-948911-63-8.
  • Dalla Rosa, Richard. (2003). La fascination des doubles: selon La double vie de Veronique de Krzysztof Kieslowski. Sarreguemines: Edition Pierron. ISBN 2-7085-0307-3.
  • Dzieko'nska, El'zbieta. (2002). The best of all worlds: public, personal and inner realms in the films of Krzysztof Kie'slowski. London: University of London (PhD Thesis).
  • Enser, Martha. (1995). Krzysztof Kieślowski: das Gesamtwerk. Wien: Universität, Diplomarbeit.
  • Erbstein, Monika. Untersuchungen zur Filmsprache im Werk von Kryzstof Kieślowski. Alfeld: Coppi Verlag. ISBN 3-930258-57-9.
  • Esteve, Michel, ed. (1994). Krzysztof Kieslowski. Paris: Lettres Modernes. ISBN 2-256-90934-4.
  • Franca, Andrea. (1996). Cinema em azul, branco e vermelo: a trilogia de Kieslowski. Rio de Janerio: Sette Letras. ISBN 85-85625-51-1.
  • Fritz, Heiko. (2004). Was von der DDR bleibt oder die produzierte Geschichte mit einem Blick auf das Filmwerk von Krzysztof Kieślowski. Oldenberg: Igel Verlag. ISBN 3-89621-178-1.
  • Furdal, Malgorzata, ed. (2001). Remembering Krzysztof: il cinema di Kieślowski. Udine: Centro espressioni cinematografiche; Pordenone: Cinemazero.
  • Furdal, Malgorzata, Turigliatto, Roberto, eds. (1989). Kieślowski. Torino: Museo nazionale del cinema.
  • Garbowski, Christopher. (1996). Krzysztof Kieślowski's Decalogue series: the problem of the protagonists and their self-transcendance. Boulder: East European Monographs. ISBN 0-88033-349-9.
  • Haltof, Marek. (2004). The cinema of Krzysztof Kieślowski: variations on destiny and chance. London: Wallflower Press. ISBN 1-903364-92-2 (hbk) ISBN 1-903364-91-4 (pbk).
  • Insdorf, A. (2002). Double lives, second chances: the cinema of Krzysztof Kieślowski. New York: Hyperion Miramax Books. ISBN 0-7868-8474-6.
  • Jazdon, Mikolaj. (2002. Dokumenty Kie'slowskiego. Pozna'n: Wydawnictwo Pozna'nskie. ISBN 83-7177-022-7.
  • Kickasola, Joe. (2004). The films of Krzysztof Kieślowski. London: Continuum. ISBN 0-8264-1558-X (hbk) ISBN 0-8264-1559-8 (pbk).
  • Kino Kieślowskiego, kino po Kieślowskim,(pr.zbiorowa; red.A. Gwóżdź ; wyd. Skorpion,Warszawa, 2006, ISBN 83-86466-52-9.
  • Kieślowski, Krzysztof. (1998). Przypadek i inne teksty. Krak'ow: Znak. ISBN 83-7006-702-6.
  • Kieślowski, Krzysztof. Piesiewicz, Krzysztof. (1999). Raj, czy'sciec, pieklo: [three novels in one case]. Warsaw: Skorpion. ISBN 83-86466-30-8 (vol 1) ISBN 83-86466-31-6 (vol 2) ISBN 83-86466-32-4 (vol 3).
  • Kieślowski, Krzysztof. Piesiewicz, Krzysztof. (1991). The decalogue: the ten commandments [screenplays]. London: Faber and Faber. ISBN 0-571-14498-5
  • Kieślowski, Krzysztof. Piesiewicz, Krzysztof. (1998). Three colours trilogy [screenplays]. London: Faber and Faber. ISBN 0-571-17892-8.
  • Lagorio, Gina. (1992). Il decalogo di Kieslowski: ricreazione narritiva. Casale Monferrato: Piemme. ISBN 88-384-1634-6.
  • Lesch, Walter. Loretan, Matthias, et al. (1993). Das Gewicht der Gebote und die Möglichkeiten der Kunst: Krzysztof Kie'slowskis Dekalog Filme als ethische Modelle. Freiburg, Schweis: Universitätsverlag; Freiburg: Herder. ISBN 3-7278-0910-8 (Univerlag) ISBN 3-451-23275-8 (Herder).
  • Lubelski, Tadeusz, ed. (1997). Kino Krzysztofa Kieślowskiego. Krak'ow: Universitas. ISBN 83-7052-926-7.
  • Murri, Serafino. (1996). Krzysztof Kieślowski. Milan: Il Castoro. ISBN 88-8033-061-6.
  • Piesiewicz, Krzysztof, Piekło, wyd. Skorpion 2006, ISBN 83-86466-46-4.
  • Rimini, Stefania. (2000). L'etica dello sguardo : introduzione al cinema di Krzysztof Kieslowski. Napoli: Liguori. ISBN 88-207-2996-2.
  • Ripa di Meana, Gabriella. (1998). La morale dell'altro: scritti sull'inconscio dal Decalogo di Kieslowski. Firenze: Liberal libri. ISBN 88-8270-009-7.
  • Rodriguez Chico, Julio. (2004). Azul, Blanco, Rojo: Kieślowski en busca de la libertad y el amor. Madrid: Ediciones Internacionales Universitarias. ISBN 84-8469-111-X.
  • Simonigh, Chiara. (2000). La danza dei miseri destini: il Decalogo di Krzyzstof Kieślowski. Torino: Testo and immagine. ISBN 88-86498-90-X.
  • Spadaro, Antonio. (1999). Lo sguardo presente : una lettura teologica di "Breve film sull'amore" di K. Kieślowski. Rimini: Guaraldi. ISBN 88-8049-166-0.
  • Stich, Susanne. (2000). Eine Spiritualität der Vagheit des Werkes des polnischen Filmregisseurs Krzysztof Kieślowski. Erlangen-Nürnberg, Universität Magisterarbeit.
  • Stok, Danusia, ed. (1993). Kieślowski on Kieślowski. London: Faber and Faber. ISBN 0-571-17328-4.
  • Termine, Laborio. (2002). Immagine e rappresentazione. Torino: Testo and immagine. ISBN 88-8382-081-9
  • Wach, Margarete. (2000). Krzysztof Kieślowski: Kino der moralischen Unruhe. Köln: KIM; Marburg: Schuren. ISBN 3-934311-06-7 (KIM) ISBN 3-89472-360-2 (Schuren).
  • Wilson, Emma. (2000). Memory and survival: the French cinema of Krzysztof Kieślowski. Oxford: Legenda. ISBN 1-900755-27-0.
  • Wizner, Dariusz. (2002). Stile cinematografico di Krzysztof Kieślowski. Roma: Universita Pontificia Salesiana. Thesis.
  • Wollermann, Tobias. (2002). Zur Musik in der Drei Farben-Triologie von Krzysztof Kieślowski. Osnabrück: Epos Musik. ISBN 3-923486-38-3.
  • Zawiśliński Stanisław, Kieślowski bez końca, wyd. Skorpion, Warszawa, 1994, ISBN 83-86466-00-6.
  • Zawiśliński, Stanisław, ed. (1996,1998 ). Kieślowski: album pod red. Stanisława Zawiślińskiego; teksty [by] Krzysztof Kieślowski ...[et al]. Warsaw: Skorpion. ISBN 83-86466-11-1.
  • Zawiśliński, Stanisław Kieślowski - ważne, żeby iść, Wyd. Skorpion, Warszawa 2005, ISBN 83-84466-42-1.
  • Zawiśliński Stanisław, Kieślowski. Życie po życiu. Pamięć; wyd. Skorpion, Warszawa 2007 ,ISBN 978-83-86466-58-0.
  • Zizek, Slavoj. (2001). The fright of real tears: Krzysztof Kieślowski between theory and post-theory. London: BFI Publishing. ISBN 0-85170-755-6 (hbk) ISBN 0-85170-754-8 (pbk).

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Krzysztof Kieślowski - biografia.
  2. ↑ Łukasz Maciejewski: Ostatni papieros. tygodnik.onet.pl, 29 lutego 2008.
  3. ↑ Krzysztof Kieślowski. filmweb.pl.
  4. ↑ Filmowi patroni pociągów, w: Z biegiem szyn, wyd. Karol Trammer, nr 4(48)/2010, s.2, ISSN 1896-4079
  5. ↑ biogram Krzysztofa Kieślowskiego. film.org.pl. [dostęp 4 czerwca 2010].
  6. ↑ biogram Krzysztofa Kieślowskiego. culture.pl. [dostęp 4 czerwca 2010].
  7. ↑ Krzysztof Kieślowski. filmpolski.pl.

Linki zewnętrzne