Leszek Balcerowicz

Skocz do: nawigacji, szukaj
Leszek Balcerowicz, 1993

Leszek Balcerowicz (ur. 19 stycznia 1947 w Lipnie) – polski ekonomista (doktor habilitowany nauk ekonomicznych) i polityk, przedstawiciel szkoły ekonomicznej zwanej monetaryzmem, wicepremier i minister finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego (1989–1991), Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) i Jerzego Buzka (1997–2000), poseł na Sejm III kadencji (1997–2001), prezes Narodowego Banku Polskiego (2001–2007). Drugi przewodniczący Unii Wolności (1995–2000). Kawaler Orderu Orła Białego.

Wykształcenie i kariera akademicka

W młodości w Toruniu trenował lekkoatletykę (biegi średniodystansowe).

W 1970 otrzymał z wyróżnieniem dyplom magisterski w Szkole Głównej Planowania i Statystyki (od 1990 Szkoła Główna Handlowa) na Wydziale Handlu Zagranicznego. W 1974 uzyskał tytuł MBA na Saint John's University w Nowym Jorku. W 1975 obronił pracę doktorską pt. Koszty przedsięwzięć innowacyjnych w SGPiS i został na tej uczelni zatrudniony jako adiunkt. Przez 11 lat był związany z Instytutem Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych SGPiS, gdzie zajmował się transferem postępu technicznego do krajów słabo rozwiniętych. W latach 1978-1980 pracował w Instytucie Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu przy KC PZPR, gdzie zajmował się urynkowieniem gospodarki socjalistycznej. W latach 80. odbył kilka stażów naukowych, m.in. na University of Sussex (Anglia) i Uniwersytecie w Marburgu. Habilitował się na SGPiS w 1990, przedstawiając pracę pt. Systemy gospodarcze. Elementy analizy porównawczej. W 1992 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego SGH i kierował katedrą Międzynarodowych Studiów Porównawczych. Jego dorobek naukowy to kilkadziesiąt publikacji w czasopismach naukowych oraz kilkanaście książek. Członek Stowarzyszenia Naukowego Collegium Invisibile[1].

Działalność polityczna

Polska Rzeczpospolita Ludowa

Był członkiem PZPR od 1969. W latach 1978-1980 kierował zespołem doradców-ekonomistów przy premierze PRL, który opracował raport o stanie państwa prognozujący szybki upadek polityki ekonomicznej Edwarda Gierka oraz stwierdził konieczność urynkowienia i zmian strukturalnych w przemyśle[2]. Po powstaniu "Solidarności" został członkiem rady ekspertów ekonomicznych związku, w ramach której opracował projekt łagodnego przejścia z gospodarki planowej do gospodarki pół-wolnorynkowej opartej na samorządach pracowniczych. Po wprowadzeniu w 1981 stanu wojennego wystąpił z PZPR.

Minister finansów

W okresie od 12 września 1989[3] do 12 stycznia 1991 zajmował stanowiska wicepremiera i ministra finansów w pierwszym niekomunistycznym rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Te same funkcje pełnił także w gabinecie Jana Krzysztofa Bieleckiego (w okresie od 12 stycznia[4] do 5 grudnia 1991).

Jako minister finansów był praktycznie główną osobą odpowiedzialną za przeprowadzenie transformacji Polski z gospodarki planowo-socjalistycznej do społecznej gospodarki rynkowej. Plan zmian (określany następnie jako "Plan Balcerowicza"), przygotowany pod wpływem doktryny Jeffreya Sachsa (profesora Uniwersytetu Harvarda) umożliwił rozpoczęcie szybkiego programu reform. W ciągu półtora roku doprowadzono do zdławienia hiperinflacji z poziomu 685,8% (1990) do 60% rocznie, urealniono kurs walutowy złotego, wprowadzono jego wewnętrzną wymienialność, przeprowadzono reformę bankowości, zrównoważono detaliczny rynek wewnętrzny, rozpoczęto reformy podatkowe i ubezpieczeniowe, które były później kontynuowane przez kolejnych ministrów. Taki sposób przeprowadzenia transformacji był później naśladowany z różnym skutkiem w innych państwach byłego bloku wschodniego. Pod koniec urzędowania w grudniu 1991 podpisał m.in. Układ Stowarzyszeniowy RP z EWG.

"Plan Balcerowicza" stanowiący przede wszystkim narzędzie antyinflacyjne bywał utożsamiany z całością transformacji ustrojowej. Krytycznie koszty społeczne i osiągnięcia tych reform oceniał m.in. późniejszy minister finansów Grzegorz Kołodko. Sam Leszek Balcerowicz był też uznawany za źródło problemów, które wiązały się z transformacją, co doprowadziło do powstania sloganu "Balcerowicz musi odejść".

Jego działalność jako ministra finansów dwukrotnie była przedmiotem sejmowego postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej. W obu przypadkach sejm umorzył postępowanie: w 1993[5] i 1994[6].

W 1995 powrócił do działalności politycznej, obejmując w kwietniu tego roku stanowisko przewodniczącego Unii Wolności. W wyborach parlamentarnych we wrześniu 1997 z listy tej partii zdobył mandat posła na Sejm III kadencji, uzyskując najlepszy indywidualny wynik w okręgu katowickim (ponad 91 tys. głosów).

W rządzie Jerzego Buzka po raz trzeci objął stanowiska wicepremiera i ministra finansów, zajmując je w okresie od 31 października 1997[7] do 8 czerwca 2000[8], tj. do czasu rozpadu koalicji AWS-UW.

Prezes Narodowego Banku Polskiego

Jesienią 2000 zrezygnował z kandydowania na kolejną kadencję przewodniczącego Unii Wolności. 22 grudnia tego samego roku został wybrany przez Sejm stosunkiem głosów 226:214 prezesem Narodowego Banku Polskiego. Pełnił tę funkcję od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007 i jako prezes NBP od 1 maja 2004 wchodził z urzędu w skład Rady Ogólnej Europejskiego Banku Centralnego.

Działalność pozapolityczna

Leszek Balcerowicz we Wrocławiu, 20 października 2006

W latach 1992-2000 przewodniczył radzie naukowej Fundacji Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych CASE.

We wrześniu 2007 stanął na czele założonej przez siebie fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju.

W czerwcu 2008 został przewodniczącym rady nadzorczej europejskiego think tanku Bruegel. W październiku tego samego roku został wiceprezydentem International Atlantic Economic Society[9] oraz członkiem grupy roboczej Unii Europejskiej mającej szukać sposobów wyjścia z kryzysu ekonomicznego[10].

Życie prywatne

Żonaty z Ewą Balcerowicz. Ma troje dzieci: Macieja (ur. 1972), Wojciecha (ur. 1980) i Annę (ur. 1984).

Nagrody i wyróżnienia

Leszek Balcerowicz, 2007
Leszek Balcerowicz prowadzący wykład na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, 28 kwietnia 2008
Leszek Balcerowicz, 2008

Za swoje dokonania jako minister finansów został uhonorowany wieloma nagrodami krajowymi i międzynarodowymi:

Doktoraty honorowe

Tytuły doktora honoris causa przyznały mu następujące uczelnie:

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2 kwietnia 2011].
  2. ↑ Rząd prawie gotów, "Gazeta Wyborcza" Nr 88 z 9 września 1989, s. 3
  3. ↑ M.P. z 1989 r. Nr 32, poz. 243
  4. ↑ M.P. z 1991 r. Nr 3, poz. 12
  5. ↑ M.P. z 1993 r. Nr 13, poz. 86
  6. ↑ M.P. z 1994 r. Nr 34, poz. 278
  7. ↑ M.P. z 1997 r. Nr 81, poz. 787
  8. ↑ M.P. z 2000 r. Nr 17, poz. 360
  9. ↑ Balcerowicz wiceprezydentem International Atlantic Economic Society. gazeta.pl, 13 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
  10. ↑ Balcerowicz przyjął zaproszenie do unijnej grupy ds. kryzysu finansowego. gazeta.pl, 73 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
  11. ↑ M.P. z 2006 r. Nr 2, poz. 19
  12. ↑ Werdykt Kapituły Medalu św. Jerzego. onet.pl, 2 czerwca 2009. [dostęp 28 czerwca 2010].
  13. ↑ Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego 2010. wroclaw.pl, 4 czerwca 2010. [dostęp 4 czerwca 2010].
  14. ↑ Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  15. ↑ Lista honorowych doktoratów UG. univ.gda.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  16. ↑ Doktoraty Honoris Causa. sgh.waw.pl. [dostęp 26 maja 2010].
  17. ↑ Doktorat honoris causa dla prof. Leszka Balcerowicza. uw.edu.pl, 6 marca 2008. [dostęp 26 maja 2010].
  18. ↑ Balcerowicz z doktoratem honoris causa. wprost.pl, 25 maja 2010. [dostęp 25 maja 2010].

Bibliografia

Linki zewnętrzne