Liga Mistrzów UEFA (ang. UEFA Champions League, wym. /juːˈeɪfə ˈtʃæmpiənz ˈliːg/) – międzynarodowe, klubowe rozgrywki piłkarskie, utworzone z inicjatywy UEFA w 1992, jako kontynuacja Pucharu Europy Mistrzów Klubowych (zwanego też Pucharem Europy lub Pucharem Mistrzów) i regularnie prowadzone przez tę organizację od sezonu 1992/1993 w ramach europejskich pucharów, przeznaczone dla najlepszych męskich drużyn klubowych (zajmujących czołowe miejsca w europejskich ligach krajowych), rozgrywane na Europejskich stadionach. Są to najbardziej prestiżowe klubowe zmagania piłkarskie w Europie.

Historia rozgrywek

Piłkarski Puchar Europy Mistrzów Krajowych został formalnie utworzony 26 lutego 1955 – jako pierwszy z europejskich pucharów – z inicjatywy Gabriela Hanota, reportera francuskiego dziennika sportowego L'Équipe, a jego pierwszą edycję przeprowadzono w sezonie 1955/1956. Od I rundy (ewentualnie rundy eliminacyjnej) do fazy półfinałowej rozgrywany był on systemem pucharowym, tj. w formie dwumeczu (spotkanie "u siebie" i "na wyjeździe"), po którym zwycięzca awansował do kolejnej rundy, a przegrywający odpadał z dalszej rywalizacji. Pojedynek finałowy stanowiło natomiast jedno spotkanie, organizowane na neutralnym stadionie. Od sezonu 1991/1992 zmagania przybrały formę rozgrywek grupowych (dwie 4-zespołowe grupy), z jednomeczowym finałem dla zwycięzców każdej z nich. Przed rozpoczęciem edycji 1992/1993 zmieniono ich oficjalną nazwę na "Liga Mistrzów", gruntownie przy tym reformując ich formułę, przez co rywalizacja prowadzona pod tym szyldem stała się najbardziej prestiżowym i komercyjnym przedsięwzięciem piłkarskim na świecie. W kolejnych sezonach powiększono liczbę uczestniczących w nim drużyn z 8 – przez 16 (od 1994/1995) i 24 (od 1997/1998) – do 32 (od 1999/2000), dopuszczając do udziału nie tylko mistrzów poszczególnych krajów, ale – w przypadku najsilniejszych federacji – również drużyny zajmujące drugie, trzecie, a nawet czwarte miejsca w końcowej tabeli najwyższego szczebla ligowego. Stworzono w ten sposób turniej w którym rywalizują najlepsze drużyny europejskie, a niejednokrotnie na świecie. Dotychczas najczęściej w Lidze Mistrzów triumfował Real Madryt, a po nim AC Milan i Liverpool.

Hymn Ligi Mistrzów

Oficjalny utwór rozgrywek Ligi Mistrzów UEFA jest adaptacją hymnu koronacyjnego George Fridericha Händla "Zadok the Priest" dokonaną przez Tony'ego Brittena w 1992 roku. Został wykonany przez Royal Philharmonic Orchestra. Refren śpiewany jest w trzech oficjalnych językach UEFA: angielskim, francuskim i niemieckim. Pełna wersja utworu trwa około trzech minut. Istnieją również krótsze warianty hymnu poprzedzające i kończące każdy mecz rozgrywany w ramach rozgrywek pucharu.

Obecny system rozgrywek

Rozgrywki grupowe są poprzedzone eliminacjami, w których biorą udział mistrzowie niżej sklasyfikowanych krajów oraz drużyny z trzecich i czwartych miejsc z najlepszych lig europejskich. Sama Liga Mistrzów składa się z dwóch faz. Pierwsza – faza grupowa, gdzie 32 drużyny grają w 8 grupach po 4 w każdej. Wszystkie drużyny grają ze sobą dwa razy. Z każdej grupy awansują dwa najlepsze kluby, natomiast trzecia drużyna awansuje do Ligi Europy. Druga faza – play off rozgrywana jest systemem pucharowym. Drużyny z danej pary grają ze sobą dwa razy – raz u siebie, raz na wyjeździe. Do finału awansują dwie drużyny, które rozgrywają tylko jedno spotkanie na ustalonym przed startem rozgrywek neutralnym stadionie.

Reforma rozgrywek

Od sezonu 2009/10, zgodnie z zarządzeniem Komitetu Wykonawczego UEFA z 30 listopada 2007, została przeprowadzona reforma dotycząca uczestnictwa drużyn. Ma ona ułatwić awans do fazy grupowej zespołom z lig europejskich zajmujących niższe lokaty w klubowym rankingu UEFA.

Według reformy, 22 zespoły mają zapewniony bezpośredni awans do fazy grupowej, czyli o 6 więcej niż przedtem. Dodatkowe lokaty to mistrzowie lig, które zajmują 10-12 miejsce w rankingu UEFA oraz zespoły, które uplasują się na 3. miejscu w ligach, które zajmują 1-3 lokatę w rankingu. Pozostałe 10 lokat w Lidze Mistrzów przeznaczone jest dla zwycięzców eliminacji. W przeciwieństwie do starego formatu, zespoły zajmujące np. 4. lokatę w lidze angielskiej nie będą rywalizowały z mistrzami Polski, bo eliminacje będą dwutorowe. O pierwsze pięć miejsc walczą ze sobą mistrzowie federacji 13-53 (oprócz Liechtensteinu), a o pozostałe pięć nie-mistrzowie z federacji 1-15. Poza tym, datę finału przesunięto ze środy na sobotę 20 tygodnia kalendarzowego, na godzinę 20:45 CET^[1][2]. Ponadto IV runda eliminacyjna jest obsługiwana przez UEFA tak samo jak faza grupowa.

Decyzja ta spotkała się ze sprzeciwem grupy G-14. Platini zapowiedział jednak, że reforma zostanie przeprowadzona bez względu na jakiekolwiek protesty, a G-14 została rozwiązana po ugodzie z FIFA i UEFA w sprawie rekompensat za kontuzje zawodników podczas meczów Mistrzostw Świata i Europy^[3].

Kwalifikacje

Rozgrywki ligi mistrzów, podobnie jak w sezonie 2011/2012 rozpoczynają się rundą kwalifikacyjną nazwaną Robin round tournament z 32 drużynami, w której to drużyny (które zapewniły sobie wcześniejszy dostęp do rozgrywek) rozgrywają mecze bezpośrednio między sobą. Runda jest poprzedzona kwalifikacjami drużyn, które nie uzyskały bezpośrednio wejścia do właściwego turnieju. Drużyny zostały podzielone na dwie grupy kwalifikacyjne według zakwalifikowanych wcześniej z rozgrywek krajowych.

Finały Pucharu Mistrzów

Puchar Europy Mistrzów Klubowych:

• 1956 Real Madryt – Stade de Reims 4:3 (2:2)
• 1957 Real Madryt – Fiorentina 2:0 (0:0)
• 1958 Real Madryt – AC Milan 3:2 (0:0, 2:2, 2:2), po dogrywce
• 1959 Real Madryt – Stade de Reims 2:0 (1:0)
• 1960 Real Madryt – Eintracht Frankfurt 7:3 (3:1)
• 1961 SL Benfica – FC Barcelona 3:2 (2:1)
• 1962 SL Benfica – Real Madryt 5:3 (2:3)
• 1963 AC Milan – SL Benfica 2:1 (0:1)
• 1964 Inter Mediolan – Real Madryt 3:1 (1:0)
• 1965 Inter Mediolan – SL Benfica 1:0 (1:0)
• 1966 Real Madryt – Partizan Belgrad 2:1 (0:0)
• 1967 Celtic F.C. – Inter Mediolan 2:1 (0:1)
• 1968 Manchester United F.C. – SL Benfica 4:1 (0:0, 1:1, 4:1), po dogrywce
• 1969 AC Milan – Ajax Amsterdam 4:1 (2:0)
• 1970 Feyenoord Rotterdam – Celtic F.C. 2:1 (1:1, 1:1, 1:1), po dogrywce
• 1971 Ajax Amsterdam – Panathinaikos Ateny 2:0 (1:0)
• 1972 Ajax Amsterdam – Inter Mediolan 2:0 (0:0)
• 1973 Ajax Amsterdam – Juventus F.C. 1:0 (1:0)
• 1974 Bayern Monachium – Atlético Madryt 1:1 (0:0, 0:0, 0:0), po dogrywce i 4:0(1:0)
• 1975 Bayern Monachium – Leeds United 2:0 (0:0)
• 1976 Bayern Monachium – AS Saint-Étienne 1:0 (0:0)
• 1977 Liverpool F.C. – Borussia Mönchengladbach 3:1 (1:0)
• 1978 Liverpool F.C. – FC Brugge 1:0 (0:0)
• 1979 Nottingham Forest F.C. – Malmö FF 1:0 (1:0)
• 1980 Nottingham Forest F.C. – Hamburger SV 1:0 (1:0)
• 1981 Liverpool F.C. – Real Madryt 1:0 (0:0)
• 1982 Aston Villa F.C. – Bayern Monachium 1:0 (0:0)
• 1983 Hamburger SV – Juventus F.C. 1:0 (1:0)
• 1984 Liverpool F.C. – AS Roma 1:1 (1:1, 1:1, 1:1), po dogrywce, karne: 4:2
• 1985 Juventus F.C. – Liverpool F.C. 1:0 (0:0)
• 1986 Steaua Bukareszt – FC Barcelona 0:0, po dogrywce, karne: 2:0
• 1987 FC Porto – Bayern Monachium 2:1 (0:1)
• 1988 PSV Eindhoven – SL Benfica 0:0, po dogrywce, karne: 6:5
• 1989 AC Milan – Steaua Bukareszt 4:0 (3:0)
• 1990 AC Milan – SL Benfica 1:0 (0:0)
• 1991 FK Crvena Zvezda Belgrad – Olympique Marsylia 0:0, po dogrywce, karne: 5:3
• 1992 FC Barcelona – Sampdoria Genua 1:0 (0:0, 0:0, 1:0), po dogrywce

Liga Mistrzów UEFA:

Osiągnięcia według klubów

Triumfator i finalista po 1992 dotyczą osiągnięć klubów, po zmianach w 1992 roku

Najlepsi strzelcy

Zestawienie piłkarzy, którzy zdobyli najwięcej goli we wszystkich meczach w Lidze Mistrzów UEFA (od 1955 roku, łącznie z meczami kwalifikacyjnymi, bez Pucharu UEFA) według stanu na 08 kwietnia 2012

Tekst tłustą czcionką (pogrubionymi są zaznaczone piłkarze którzy kontynuują karierę piłkarską)

Skróty:

• FP – mecze fazy pucharowej
• FG – mecze fazy grupowej
• FK – mecze fazy kwalifikacyjnej

.......

• 8 – Krzysztof Warzycha (Panathinaikos Ateny) (1989-2004)

Osiągnięcia polskie w Lidze Mistrzów

 Osobny artykuł: Polscy piłkarze w Lidze Mistrzów UEFA.

Polscy piłkarze, zdobywcy Pucharu Europy

grający w pierwszej 11

• 1985 – Zbigniew Boniek ( Juventus F.C.)
• 1987 – Józef Młynarczyk ( FC Porto)
• 2005 – Jerzy Dudek ( Liverpool F.C.)

rezerwowi

• 2001 – Sławomir Wojciechowski ( Bayern Monachium)
• 2008 – Tomasz Kuszczak ( Manchester United)

Polskie kluby

• 1995/1996 Legia Warszawa
• 1996/1997 Widzew Łódź

Polskie kluby w eliminacjach Ligi Mistrzów

• 1992/1993 1993/1994 2010/2011 Lech Poznań
• 1994/1995 2002/2003 2006/2007 Legia Warszawa
• 1997/1998 1999/2000 Widzew Łódź
• 1998/1999 ŁKS Łódź
• 2000/2001 KSP Polonia Warszawa
• 2001/2002 2003/2004 2004/2005 2005/2006 2008/2009 2009/2010 2011/2012 Wisła Kraków
• 2007/2008 Zagłębie Lubin

Przypisy

Zobacz też

• Superpuchar Europy
• Puchar Zdobywców Pucharów

Linki zewnętrzne

• UEFA-COEFFICIENTS.COM – Country Ranking and Champions League Statistics
• Oficjalna strona Ligi Mistrzów (ang.)
• Zestawienie wszystkich meczów w historii PEMK, PEZP i PUEFA (ang.)
• Hymn Ligi Mistrzów